Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Што азначае патрабаваньне Расеі перадаць 95% паўнамоцтваў на наднацыянальны ўзровень? Разьбіраем заяву беларускага амбасадара


Амбасадар Беларусі ў Расеі Ўладзімер Сямашка паведаміў, што летась падчас інтэграцыйных перамоў Расея прапанавала перадаць 95% паўнамоцтваў беларускай улады на наднацыянальны ўзровень. Разьбіраемся, што гэта значыць.

«Я згадваю 13 лютага 2019 году, калі ў Сочы нам паклалі першую прапанову (ня буду называць аўтараў з расейскага боку). І калі мы паглядзелі і перадалі прэзыдэнту, прэзыдэнт запрасіў мяне, і я кажу: ну, гэта поўнае „рукі ўверх“ называецца», — сказаў амбасадар.

І прыгадаў інтэграцыю па сцэнары Эўрапейскага Зьвязу.

«Калі прааналізуеш функцыі нацыянальныя і наднацыянальныя, я налічыў толькі 18%, якія аддадзены былі на наднацыянальны ўзровень, астатнія функцыі заставаліся нацыянальнымі, — адзначыў ён. — А ў тым дакумэнце, які нам 13 лютага 2019 года прапанавалі, я налічыў 95% функцый наднацыянальных».

Папросту гэта значыць, што 95% паўнамоцтваў беларускай улады прапанавалася перадаць нейкаму сумеснаму з Расеяй органу.

Што хаваецца за словамі амбасадара Сямашкі

На думку кіраўніка Цэнтру стратэгічных і зьнешнепалітычных дасьледаваньняў Арсена Сівіцкага, словы Ўладзіміра Сямашкі «адпавядаюць рэчаіснасьці», а агучаныя яны былі, бо «Крэмль працягвае інтэграцыйны ціск на Лукашэнку».

Арсен Сівіцкі
Арсен Сівіцкі

«Ужо на пачатку гэтага году Лукашэнка адмовіўся ад інтэграцыйнага ўльтыматуму, які быў сфармуляваны Крамлём. Ён адкрыта назваў гэтыя спробы — прасунуць паглыбленую інтэграцыю — інкарпарацыяй і праглынаньнем Беларусі. Зараз, нягледзячы на адмову беларускага боку, гэты плян застаецца на парадку дня Крамля. Масква не адмаўляецца ад сваіх намераў. Уладзімер Сямашка зрабіў гэтую заяву адразу пасьля сустрэчы Пуціна і Лукашэнкі, што і пацьвярджае той факт, што Крэмль не адмовіўся ад сваіх плянаў», — лічыць Арсен Сівіцкі.

Стварэньне «саюзнай дзяржавы» Беларусі і Расеі значыцца яшчэ ў дамове ад 1999 году, якую падпісаў Лукашэнка. Але там, паводле Сівіцкага, прапісваліся раўназначныя ўмовы.

«Крэмль нам навязвае тую мадэль інтэграцыі, якую Пуцін агучыў у 2000-х гадах. Тады ён казаў, што стварэньне „саюзнай дзяржавы“ можа праходзіць толькі ў выглядзе далучэньня Беларусі ў выглядзе суб’екта Расеі», — кажа Арсен Сівіцкі.

На думку Сівіцкага, Расея хоча стварыць «саюзную дзяржаву» толькі на падмурку сваёй Канстытуцыі і будзе ціснуць далей у гэтым напрамку, выкарыстоўваючы эканамічныя і палітычны рычагі.

Ці адпавядае прапанова Расеі беларускай Канстытуцыі

Доктар юрыдычных навук і былы судзьдзя Канстытуцыйнага суду Міхаіл Пастухоў лічыць патэнцыйнае падпісаньне такой дамовы здрадай нацыянальным інтарэсам Беларусі.

Міхаіл Пастухоў
Міхаіл Пастухоў

«Гэта супярэчыць сувэрэнітэту, і гэта можна разглядаць як форму здрады нацыянальным інтарэсам. У Канстытуцыі замацоўваецца сувэрэнітэт, нельга ні эканамічны, ні палітычны, ні вайсковы сувэрэнітэт аддаваць. А тут адкрыта ідзе гандаль сувэрэнітэтам. Такія пытаньні проста не павінны вырашацца на міждзяржаўным узроўні.

Пытаньні, зьвязаныя з сувэрэнітэтам, ня могуць абмяркоўвацца на ніводным рэфэрэндуме. Сувэрэнітэтам нельга гандляваць ні на 5%, ні на 95%. Гэта кажа аб тым, што краіну хацелі проста закласьці ў лямбард», — падсумоўвае Міхаіл Пастухоў.

Перамовы аб інтэграцыі ішлі паміж Беларусьсю і Расеяй з канца 2018 году. У 2019 годзе, да 20-годзьдзя ўтварэньня «саюзнай дзяржавы», меліся падпісаць «дарожныя карты» па інтэграцыі. Што ў тых «дарожных картах», шырокай грамадзкасьці невядома.

Кулюарныя перамовы ўскалыхнулі людзей, у Менску прайшлі акцыі пратэсту супраць паглыбленай інтэграцыі з Расеяй. У 2019 годзе Лукашэнка як мінімум 5 разоў казаў, што «інтэграцыя не закране сувэрэнітэт». Але ўчорашнія словы Ўладзімера Сямашкі гэтаму супярэчаць.

Юрыдычны падмурак для інтэграцыі з Расеяй — дакумэнт аб утварэньні «саюзнай дзяржавы», які Лукашэнка падпісаў у 1999 годзе яшчэ з Барысам Ельцыным.

«Паглыбленьне інтэграцыі» Беларусі і Расеі. Што важна ведаць

Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, ліпень 2019
Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, ліпень 2019
  • Урады Беларусі і Расеі зьбіраліся ўзгадніць 31 стратэгічны плян інтэграцыі. Паволе расейскага прэм’ер-міністра Дзьмітрыя Мядзьзведзева, няўзгодненым застаўся 1 плян — пра наднацыянальныя органы.
  • Што менавіта зьбіраюцца падпісаць Лукашэнка і Пуцін, а таксама на што пагадзіліся ўрады ў стратэгічных плянах, публічна не агучваецца.
  • Тэма «паглыбленьня інтэграцыі» пачалася зь перамоваў пра кампэнсацыю «падатковага манэўру». Але ў «праграме інтэграцыі» няма кампэнсацыі «падатковага манэўру», бюджэт разьлічылі безь яе.
  • У канцы 2018 году Мядзьведзеў заявіў, што Расея гатовая «праводзіць адзіную палітыку ў галіне падаткаў, цэна- і тарыфаўтварэньня» толькі тады, калі будуць выкананыя ўмовы пагадненьня аб «саюзнай дзяржаве» 1999 году — а гэта агульныя валюта, суд і мытня.
  • Гэтыя ўмовы празвалі «ўльтыматумам Мядзьведзева». Аляксандар Лукашэнка тады адказаў жорстка: маўляў, «шантажаваць марна. Разумею намёкі — уступайце ў склад Расеі. Гэтага ня будзе ніколі».
  • 19 сьнежня 2019 году Ўладзімір Пуцін заявіў, што зь Беларусьсю абмяркоўваюць стварэньне наднацыянальных органаў — кантрольнага і эмісійнага. 23 сьнежня Мядзьведзеў паўтарыў, што без наднацыянальных органаў ня будзе кампэнсацыі «падатковага манэўру» і іншай дапамогі Беларусі.
  • 17 лістапада Лукашэнка абурыўся тым, што расейцы «кожны раз падсоўваюць новыя ўмовы, у выніку мы ў эканоміцы нешта страчваем», і рытарычна спытаў: «На храна патрэбен такі саюз?».
  • Шэраг беларусаў лічаць, што «паглыбленьне інтэграцыі» ўсё ж можа прывесьці да страты незалежнасьці Беларусі. Палітыкі і культурныя дзеячы прынялі 1 сьнежня сумесную заяву «Аб пагрозе Незалежнасьці Беларусі», а 4 сьнежня супраць інтэграцыі выступілі беларускія Telegram-каналы і суполкі «Ўкантакце».
  • Акцыі супраць паглыбленьня інтэграцыі Беларусі і Расеі прайшлі ў Менску ​7, 8, 20 і 21 сьнежня. А таксама ў Горадні, Пінску, Лідзе. За мяжой — у Польшчы, Украіне, Літве, Чэхіі, Вугоршчыне, Бэльгіі, Ізраілі, ЗША, Канадзе.
  • Агульная сума штрафаў пратэстоўцам — каля 65 тысяч даляраў. Таксама ўдзельнікам акцый прысудзілі агулам 375 сутак арышту.

  • 24 сьнежня ў інтэрвію «Эхо Москвы» Лукашэнка заявіў, што акцыі супраць «паглыбленьня інтэграцыі» не былі масавымі («400 чалаек — гэта наша ядро апазыцыі»), і «нехта падказаў, аплаціў, фонды ім даюць прыстойныя грошы». Лукашэнка дадаў, што сам ня пойдзе на тое, «ад чаго яны спрабуюць усьцерагчы беларускі народ», і назваў сябе «галоўны абаронца сувэрэнітэту і незалежнасьці».

Спэцпрапект «Чаму Беларусь не Расея»

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG