Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Каляндар інтэграцыі: войска, мытня, «саюзная дзяржава»


7 сьнежня ў расейскім Сочы адбудзецца Аляксандра Лукашэнкі і Ўладзіміра Пуціна. Чакаецца, што ў выніку сустрэчы падпішуць праграму «паглыбленьня інтэграцыі» між Беларусьсю і Расеяй. Між тым, гісторыя «інтэграцыі» налічвае больш як два дзесяцігодзьдзі і пачалася яшчэ да абраньня Аляксандра Лукашэнкі прэзыдэнтам.

1992. 15 траўня ў Ташкенце з ініцыятывы Масквы на сустрэчы кіраўнікоў СНД падпісаная Дамова аб Калектыўнай бясьпецы, (ДКБ) у якой удзельнічаюць Расея, Армэнія, Казахстан, Кіргызстан, Таджыкістан і Ўзбэкістан. Беларусь Дамову не падпісвае.

1993. 8 верасьня падпісана Пагадненьне аб аб’яднаньні грашовых сыстэм Рэспублікі Беларусь і Расейскай Фэдэрацыі. Заканадаўчыя і тэхнічныя ўмовы павінны былі быць створаныя да 1 студзеня 1994 г.

Нягледзячы на пратэсты Апазыцыі БНФ, большасьць дэпутатаў Вярхоўнага Савета прымае рашэньне аб далучэньні Беларусі да сыстэмы Калектыўнай бясьпекі СНД (ДКБ). БНФ б заяўляе, што гэта супярэчыць прынцыпу нэўтралітэту, заяўленаму ў Дэклярацыі аб дзяржаўным сувэрэнітэце. Старшыня ВС Станіслаў Шушкевіч адмаўляецца падпісваць дакумэнт, аднак 31 сьнежня 1993 г. ставіць подпіс пад паведамленьнем аб далучэньні да ДКБ.

1995. У сакавіку прэзыдэнт Аляксандар Лукашэнка ініцыюе рэфэрэндум пра зьмену дзяржаўнай сымболікі, ліквідацыю статусу беларускай мовы як адзіна дзяржаўнай і эканамічнай інтэграцыі з Расеяй. У часе агітацыі і правядзеньня рэфэрэндуму 14 траўня назіральнікі фіксуюць парушэньні, аднак Лукашэнка зацьвярджае ягоныя вынікі сваім указам.

1996. 15 сакавіка Дзярждума РФ прымае пастанову «Аб паглыбленьні інтэграцыі...» і дэнансуе Белавескія пагадненьні 1991 г.

Прэзыдэнт Барыс Ельцын і Аляксандар Лукашэнка заяўляюць пра намер стварыць беларуска-расейскую супольнасьць.

24 сакавіка, у дзень адзначэньня ўгодкаў БНР, на вуліцы Менску выходзіць да 40 тысяч чалавек з пратэстам супраць інтэграцыі. Спэцвойскі МУС жорстка зьбіваюць удзельнікаў акцыі.

2 красавіка падпісваецца дамова аб утварэньні Супольнасьці Беларусі і Расеі. У Менску ў шэсьці пратэсту бярэ ўдзел да 30 тысяч чалавек. 26 красавіка на Чарнобыльскі шлях з лёзунгамі супраць аб’яднаньня Беларусі і Расеі выходзяць да 50 тысяч чалавек.

зень Волі 1996. Фота Георгія Ліхтаровіча.
зень Волі 1996. Фота Георгія Ліхтаровіча.

29 красавіка 1 у Санкт-Пецярбургу падпісваецца пагадненьне аб Парлямэнцкім сходзе Беларусі і Расеі.

1997. 2 красавіка ў Крамлі Ельцын і Лукашэнка падпісваюць Дамову аб стварэньні Саюзу Беларусі і Расеі. 23 траўня падпісваецца Статут Саюза. Фармуюцца Вышэйшая рада і Выканаўчы камітэт, Парлямэнцкі сход, ствараюцца Мытны і Памежны камітэты.

1998. 25 сьнежня Ельцын і Лукашэнка падпісваюць Дамову аб далейшым яднаньні Беларусі і Расеі, якая, сярод іншага, прадугледжвае ўвядзеньне адзінай валюты.

1999. 8 сьнежня ў Крамлі Ельцын і Лукашэнка падпісваюць Дамову аб стварэньні Саюзнай дзяржавы. Дамова прадугледжвала стварэньне Вышэйшай дзяржаўнай рады, Рады міністраў, сталага камітэту саюзнай дзяржавы і шэраг выканаўчых структураў, у тым ліку Памежны і Мытны камітэты. Таксама пацьверджаны намер увесьці адзіную валюту.

Барыс Ельцын і Аляксандар Лукашэнка ў Крамлі
Барыс Ельцын і Аляксандар Лукашэнка ў Крамлі

«Падпісаная дамова — гістарычная і лёсавызначальная. Гэта той падмурак, на якім мы ўвойдзем у трэцяе тысячагодзьдзе», заявіў Аляксандар Лукашэнка.

«Гэта, увогуле — злачынства стагодзьдзя. У адносінах да беларускай нацыі — гэта, безумоўна, генацыд, гэта — канец яе гісторыі», — у той жа дзень камэнтуе дамову ў эфіры Радыё Свабода Васіль Быкаў.

Дзяржаўным сакратаром Саюзнай дзяржавы ад 2011 г. з’яўляецца Георгій Рапота (н. 1944) — кадравы афіцэр КДБ, генэрал-лейтэнант, з 1994 па 1998 — намесьнік кіраўніка Службы зьнешняй выведкі РФ, былы генэральны дырэктар кампаніі «Россвооружение».

2001. Беларусь далучаецца да Эўразійскай эканамічнай супольнасьці (з 2015 — Эўразійскі эканамічны саюз).

2003. Прэзыдэнт Расеі Ўладзімер Пуцін прапануе правесьці ў Расеі і Беларусі рэфэрэндум аб саюзнай канстытуцыі, і адначасна з расейскімі парлямэнцкімі выбарамі выбраць агульнага прэзыдэнта і агульны парлямэнт.

2007. Старшыня праўленьня Нацыянальнага банку Беларусі Пётр Пракаповіч заяўляе, што з 2007 года ў Беларусі будзе ўведзеная адзіная валюта Беларусі і Расеі.

2010. 7 ліпеня Беларусь далучаецца да Мытнага саюзу, у якім знаходзяцца Расея і Казахстан.

2018. 13 сьнежня прэм’ер-міністар Дзьмітрый Мядзведзеў заяўляе, што Расея будзе праводзіць агульную палітыку ў галіне цэна- і тарыфаўтварэньня толькі ў тым выпадку, калі будзе рэалізаваная дамова аб Саюзнай дзяржаве:

«Хачу асабліва падкрэсьліць: Расея гатовая і далей прасоўвацца на шляху будаўніцтва Саюзнай дзяржавы, уключаючы стварэньне адзінага эмісійнага цэнтру, адзінай мытні, суду, падліковай палаты ў тым парадку, які прадугледжаны Дамовай аб стварэньні Саюзнай дзяржавы ад 8 сьнежня 1999 году».

«Паглыбленьне інтэграцыі» Беларусі і Расеі. Што важна ведаць

Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, ліпень 2019
Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін, ліпень 2019
  • 7 сьнежня ў расейскім Сочы прайшла сустрэча Аляксандра Лукашэнкі і Ўладзіміра Пуціна. Наступная пройдзе 20 сьнежня.
  • За дзень да таго сустракаліся прэм’ер-міністры Беларусі і Расеі — расейскі прэм’ер Дзьмітры Мядзьведзеў сказаў, што на сваім узроўні яны зь Сяргеем Румасам ня могуць вырашыць усе спрэчныя пытаньні, таму і папрасілі аб сустрэчы Лукашэнкі і Пуціна, якая «шмат што праясьніць».
  • Урады Беларусі і Расеі зьбіраліся ўзгадніць 31 дарожную мапу (папярэднія пляны) інтэграцыі, але дагэтуль не пагадзіліся ў пытаньнях энэргетыкі, доступу да рынкаў, мытнага і падатковага заканадаўства. Спачатку казалі, што ўзгаднілі толькі 21, пазьней — што засталіся нявырашанымі 16 пытаньняў.
  • Што менавіта зьбіраюцца падпісаць Лукашэнка і Пуцін, а таксама на што пагадзіліся ўрады ў дарожных мапах, публічна не агучваецца.
  • Тэма «паглыбленьня інтэграцыі» пачалася зь перамоваў пра кампэнсацыю «падатковага манэўру». Але ў «праграме інтэграцыі», як прызнаў беларускі бок, няма кампэнсацыі «падатковага манэўру», бюджэт разьлічылі безь яе.
  • У канцы 2018 году расейскі прэм’ер Дзьмітрый Мядзьведзеў заявіў, што Расея гатовая «праводзіць адзіную палітыку ў галіне падаткаў, цэна- і тарыфаўтварэньня» толькі тады, калі будуць выкананыя ўмовы пагадненьня аб «саюзнай дзяржаве» 1999 году — а гэта агульныя валюта, суд і мытня.
  • Гэтыя ўмовы празвалі «ўльтыматумам Мядзьведзева». Аляксандар Лукашэнка тады адказаў жорстка: маўляў, «шантажаваць марна. Разумею намёкі — уступайце ў склад Расеі. Гэтага ня будзе ніколі». Беларусь не адмовілася ад «паглыбленьня інтэграцыі», але выкананьне ўмоваў «ультыматуму Мядзьведзева» не анансавалася.
  • Расея ж настойвае, што падатковы манэўр — гэта ейнае «сувэрэннае права», а патрабаваньне кампэнсацыі некарэктнае. Акрамя таго, Беларусь усё яшчэ чакае ад Расеі кампэнсацыі за брудную нафту, а расейскі бок не пагаджаецца зь беларускімі разьлікамі ўчыненай шкоды. Ад схемы з нафтай для Беларусі на «перамытненьне» Расея адмовілася.
  • 17 лістапада Лукашэнка абурыўся тым, што расейцы «кожны раз падсоўваюць новыя ўмовы, у выніку мы ў эканоміцы нешта страчваем», і рытарычна спытаў: «На храна патрэбен такі саюз?».
  • Шэраг беларусаў лічаць, што «паглыбленьне інтэграцыі» ўсё ж можа прывесьці да страты незалежнасьці Беларусі. Палітыкі і культурныя дзеячы прынялі 1 сьнежня сумесную заяву «Аб пагрозе Незалежнасьці Беларусі», а 4 сьнежня супраць інтэграцыі выступілі беларускія Telegram-каналы і суполкі «УКантакце».
  • Адзін з апазыцыйных палітыкаў, сустаршыня «Беларускай хрысьціянскай дэмакратыі» Павал Севярынец, заклікаў беларусаў на несанкцыянаваныя вулічныя пратэсты супраць «паглыбленьня інтэграцыі», таксама да вулічных пратэстаў заклікала грамадзянская кампанія «Сьвежы вецер».

Спэцпрапект «Чаму Беларусь не Расея»

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG