Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Урад Літвы не зьбіраецца перадаваць Беларусі парэшткі Каліноўскага. Пакуль што


Памятная дошка Кастусю Каліноўскаму на вуліцы Каліноўскага ў Менску, ілюстрацыйнае фота

У навінах Літоўскай нацыянальнай тэлерадыёкампаніі LRT расказалі пра просьбу перадаць Беларусі парэшткі Кастуся Каліноўскага. Кажуць, урад ня будзе разглядаць просьбу беларускіх інтэлектуалаў.

«Некалькі дзясяткаў беларускіх інтэлігентаў просяць Літву перадаць парэшткі беларускага нацыянальнага героя Кастуся Каліноўскага, каб яны былі перапахаваныя, — расказваюць у літоўскіх вечаровых навінах. — Аднак урад кажа, што такую просьбу разглядаць ня будзе, а Каліноўскі зь іншымі паўстанцамі будзе пахаваны на могілках Роса ў Вільні ў лістападзе».

Адназначнай заявы з боку ўраду Літвы пра гэта не было.

Што казаў прадстаўнік ураду

Так, першы намесьнік канцлера ўраду Літвы Дзяйвідас Матулёніс​ казаў 25 верасьня, што Літва не атрымлівала афіцыйнай просьбы перапахаваць парэшткі К. Каліоўскага ў Беларусі — толькі даведаліся з прэсы пра зварот беларускіх інтэлектуалаў.

Дзяйвідас Матулёніс, архіўнае фота
Дзяйвідас Матулёніс, архіўнае фота

Гэтай прапанове ва ўрадзе на дадзены момант не давалі ацэнкі, кажа ён, і на гэты момант плянуецца пахаваць Каліноўскага разам зь іншымі паўстанцамі ў Вільні, у цэнтральнай капліцы могілак Роса. «Што там будзе ў будучыні, цяжка сказаць, але сёньня прынята рашэньне, што яны будуць пахаваныя ў Вільні».

На перапахаваньне паўстанцаў у Вільні (і ў іх ліку Каліноўскага) ужо запрасілі прэзыдэнта і прэм’ера Польшчы, і яны выказалі зацікаўленасьць, дадаў Матулёніс. Адпаведныя ноты будуць пасланыя Ўкраіне і Латвіі. З палякамі размаўляюць на гэтую тэме асобна, паколькі «вырашана правесьці супольную цырымонію».

Матулёніс казаў, што запрашэньняў беларускім афіцыйным асобам не высылалі, але хацелі б запрасіць і дзяржаўную дэлегацыю, і грамадзкія арганізацыі, якія шануюць памяць пра Каліноўскага.

«Мы паспрабуем іх больш дакладна вызначыць і запрасіць іхных прадстаўнікоў, а разам і каталіцкую царкву Беларусі, якая таксама вельмі зацікаўлена», — сказаў Матулёніс і дадаў, што апошняй запрашэньне будзе ад імя каталіцкай царквы Літвы.

Беларускую дэлегацыю запрасілі на перапахаваньне паўстанцаў у Вільні

Але 26 верасьня, як піша BNS, міністар замежных справаў Літвы Лінас Лінкявічус на сустрэчы зь беларускім калегам запрасіў беларускую дэлегацыю на цырымонію перапахаваньня паўстанцаў у Вільні (імя Каліноўскага наўпрост ня згадвалася ў паведамленьні).

Макей не адказаў, на якім узроўні можа быць дэлегацыя.

Што кажуць іншыя літоўцы

Літоўскі актывіст, знаёмы з тэмай перапахаваньня паўстанцаў, расказваў Свабодзе, што зварот беларусаў разглядаўся на ўзроўні найвышэйшых асобаў Літвы, і што літоўскія парлямэнтары неўзабаве маюць зьвярнуцца да ўладаў з просьбай станоўча адказаць і перадаць Каліноўскага беларускаму боку». Пра такія пляны літоўцаў Свабодзе расказваў і адзін зь беларускіх палітыкаў.

Прадстаўнікі прэзыдэнта і ўраду Літвы адказалі 25 верасьня, што абмеркаваньняў гэтага звароту на той момант не было.

За перапахаваньне Каліноўскага ў Беларусі ўжо выказаўся на старонках Delfi літоўскі філёзаф, прафэсар Гінтаўтас Мажэйкіс, які бачыць у Каліноўскім сымбаль незалежнасьці Беларусі, асабліва важны ў кантэксьце перамоваў з Расеяй аб «паглыбленьні інтэграцыі».

А дырэктар Інстытуту гісторыі Літвы Альвідас Нікжантайціс​ у інтэрвію 15min кажа пра разуменьне жаданьня беларусаў пахаваць Каліноўскага ў Беларусі, разважае пра пагрозы незалежнасьці Беларусі і параўноўвае сымбалічнасьць асобы Каліноўскага для Беларусі за значэньнем Вітаўта для Літвы.

Аднак ён адзначае, што беларускія ўлады пра перапахаваньне не выказваліся, а беларуская эліта ня мае адзінства ў думцы наконт годнага месца пахаваньня Каліноўскага. Дэманстрацыя прыхільнасьці да Каліноўскага «ідзе супраць афіцыйнай палітычнай лініі» ў Беларусі, думае ён, таму ўзьнікае пытаньне пра тое, што ж будзе з парэшткамі Каліноўскага, калі іх перададуць у Беларусь. Калі ў Літве ёсьць такі «нацыянальны нэкропаль» як Росы, то ў Беларусі — толькі разважаньні пра стварэньне чагосьці падобнага. Таму, як адзначае Нікжантайціс, літоўцы маюць «дастаткова аргумэнтаў», каб перапахаваць Каліноўскага ў Вільні, недалёка ад месца сьмерці яго і ягоных паплечнікаў.

Што важна ведаць пра перапахаваньне Кастуся Каліноўскага

Карціна Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі і Валеры Ўрублеўскі робяць агляд паўстанцаў»
Карціна Пётры Сергіевіча «Кастусь Каліноўскі і Валеры Ўрублеўскі робяць агляд паўстанцаў»

У 2017 годзе падчас раскопак на гары Гедзіміна ў Вільні выявілі парэшткі 17 паўстанцаў. У Каліноўскага не засталося нашчадкаў па мужчынскай лініі, таму дасьледнікі доўгі час не маглі вызначыць яго парэшткі праз генэтычную экспэртызу.

Фота са справаздачы літоўскіх археолягаў, якія дасьледавалі парэшткі паўстанцаў 1863–1864 гадоў
Фота са справаздачы літоўскіх археолягаў, якія дасьледавалі парэшткі паўстанцаў 1863–1864 гадоў

Парэшткі Каліноўскага ідэнтыфікавалі літоўскія дасьледнікі ў сакавіку 2019 году мэтадам выключэньня астатніх, а таксама праз супастаўленьне ўзросту, мэтаду сьмяротнага пакараньня і параўнаньня чэрапу з фатаздымкам. У ліпені 2019 году для параўнаньня ДНК эксгумавалі магілу брата Кастуся Каліноўскага Віктара.

Падчас эксгумацыі магілы Віктара Каліноўскага ў Сьвіслачы
Падчас эксгумацыі магілы Віктара Каліноўскага ў Сьвіслачы

Пазьней парэшткі Кастуся Каліноўскага плянуюць перапахаваць у капліцы на віленскіх могілках Росы 22 лістапада. Пахаваньне адбудзецца, калі ў капліцы завершыцца рэстаўрацыя.

У верасьні 2019 году ў інтэрнэце пачалі зьбіраць подпісы за перапахаваньне Каліноўскага ў Беларусі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG