Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Уладзе ня трэба больш гуляць у дэмакратыю». Апазыцыя расказала, што ня так з парлямэнцкімі выбарамі


Падчас прэс-канфэрэнцыі кампаніі «Права выбару» 3 кастрычніка

Адмовы ў рэгістрацыі кандыдатаў ад апазыцыі, якія ішлі шляхам збору подпісаў, — каля 90%.

У кампаніі «Права выбару», якая аб’ядноўвае кандыдатаў у дэпутаты ад БНФ, руху «За свабоду», БХД, АГП і БСДП падвялі вынікі рэгістрацыі кандыдатаў. Усяго ад кампаніі ішлі ў кандыдаты ў дэпутаты 148 чалавек, зь іх зарэгістравалі 119.

Прадстаўнікі апазыцыі заяўляюць пра жорсткі падыход уладаў да рэгістрацыі кандыдатаў. Асноўныя прычыны адмовы — праблемы з сабранымі подпісамі, недакладнасьць у падатковых дэклярацыях.

Кандыдатам у дэпутаты не зарэгістравалі старшыню руху «За свабоду» Юрыя Губарэвіча; па ягонай акрузе ў дэпутаты ідзе былы старшыня Белтэлерадыёкампаніі Генадзь Давыдзька.

Юрась Губарэвіч
Юрась Губарэвіч

«Адна з прычын адмовы — неадпаведнасьць пашпартных зьвестак у падпісных лістах. На маю просьбу зрабіць копію падпісных аркушаў мне адмовілі. Камісія разьлічвае, што хутка скончацца працэдуры па абскарджаньні. Ад руху „За свабоду“ зарэгістраваны 21 чалавек. Татальна былі „вырубленыя“ нашы прэтэндэнты па Менску, якія падаваліся шляхам збору подпісаў», — кажа Губарэвіч, які сам вылучаўся такім шляхам.

Старшыню БНФ Рыгора Кастусёва зарэгістравалі.

Рыгор Кастусёў
Рыгор Кастусёў

«У БНФ зарэгістраваныя 32 кандыдаты, у тым ліку ў Менску. Не зарэгістравалі Вінярскага, Жорава, Валера Рабцава, які займаўся праблемамі рэстарану „Поедем поедим“ у Курапатах і балятаваўся па гэтай акрузе», — гаворыць Рыгор Кастусёў.

Старшыню Беларускай сацыял-дэмакратычнай партыі «Грамада» Ігара Барысава таксама зарэгістравалі кандыдатам.

Ігар Барысаў
Ігар Барысаў

«Зьезд вылучыў 50 чалавек; вядома, што зарэгістравалі 30. Асноўная прычына адмовы — запаўненьне падатковых дэклярацый», — кажа Барысаў.

Сустаршыню БХД Вольгу Кавалькову таксама зарэгістравалі кандыдаткай у дэпутаты. Усяго ад БХД зарэгістравалі 31 чалавека з 35 прэтэндэнтаў.

Паводле ўдзельнікаў кампаніі «Права выбару», уладам «больш ня трэба гульня ў дэмакратыю, таму яны жорстка падышлі да гэтай выбарчай кампаніі». Паводле палітыкаў, гэта зьвязана з паляпшэньнем стасункаў Беларусі з Захадам. Таму ўладзе наогул ня трэба «пускаць апазыцыю ў Палату прадстаўнікоў». Паводле Рыгора Кастусёва, хутчэй за ўсё, апазыцыйных кандыдатаў у наступным скліканьні Палаты прадстаўнікоў ня будзе. А на думку Льва Марголіна з АГП, улада ўсё ж пусьціць двух апазыцыйных кандыдатаў у парлямэнт.

Парлямэнцкія выбары-2019 у Беларусі. Што варта ведаць

Асноўны дзень галасаваньня на выбарах у Палату прадстаўнікоў сёмага скліканьня — ніжнюю палату Нацыянальнага сходу — 17 лістапада. Датэрміновае галасаваньне праходзіла ад 12 да 16 лістапада. Папярэднія вынікі сталі вядомыя 18 лістапада, ніводзін апазыцыянэр ня трапіў у Нацыянальны сход.

  • За 5 дзён датэрміновага галасаваньня на парлямэнцкіх выбарах у Беларусі, паводле ЦВК, прагаласавала 35,77% выбарнікаў. Незалежныя назіральнікі заяўляюць пра завышэньне яўкі больш чым у 2 разы.
  • Агулам у Палату прадстаўнікоў трапляе 110 дэпутатаў. Дэпутаты ніжняй палаты выбіраюцца паводле выбарчых акругаў, а не партыйных сьпісаў. Праўладная «Белая Русь» прапаноўвала выбіраць прынамсі палову дэпутатаў паводле партыйных сьпісаў (як, напрыклад, ва Ўкраіне), але ўлады гэтую ідэю адхілілі.
  • Галасаваць на выбарах у Палату маюць права усе паўналетнія грамадзяне Беларусі. Галасаваньне добраахвотнае і ня можа быць прымусовым. Скардзіцца на прымус да галасаваньня можна ў пракуратуру ці ў райвыканкамы.
  • Цяперашнія выбары адбыліся датэрмінова, хоць фармальна датэрміновымі ня лічацца. Тэрмін паўнамоцтваў дэпутатаў Палаты прадстаўнікоў — 4 гады. Але калі паміж выбарамі 2012 і 2016 гадоў прайшло 1449 дзён (3 гады, 11 месяцаў і 19 дзён), то паміж выбарамі 2016 і 2019-га пройдзе ўсяго 1162 дні (3 гады, 2 месяцы і 6 дзён).
  • Лукашэнка першапачаткова прапаноўваў правесьці выбары ў Палату на 7 лістапада — Дзень Кастрычніцкай рэвалюцыі. Старшыня ЦВК Лідзія Ярмошына тлумачыла, што гэтак ня варта рабіць. Урэшце на гэты дзень прызначылі выбары ў Савет Рэспублікі.
  • Выбары ў Савет Рэспублікі — верхнюю палату Нацыянальнага сходу — прайшлі 7 лістапада без удзелу звычайных беларусаў. Па 8 дэпутатаў ад вобласьці і яшчэ 8 ад Менску выбралі на абласных сходах дэпутаты гарадзкіх і раённых саветаў, яшчэ 8 дэпутатаў мае права прызначаць (але звычайна прызначае ня ўсіх) асабіста Аляксандар Лукашэнка. Ніводную кандыдатуру не адхілілі.
  • Фракцый у Палаце прадстаўнікоў няма. Апазыцыя амаль не трапляе ў Нацыянальны сход. Так, у Палаце прадстаўнікоў шостага скліканьня толькі 2 са 110 дэпутатаў — не прыхільнікі Лукашэнкі: Ганна Канапацкая ад Аб’яднанай грамадзянскай партыі і беспартыйная Алена Анісім, старшыня Таварыства беларускай мовы. У Савеце Рэспублікі апазыцыі няма.
  • Нацыянальны сход дзейнічае з 1996 году — пасьля таго як Лукашэнка распусьціў Вярхоўны Савет XIII скліканьня. Выбары дэпутатаў Нацыянальнага сходу першага скліканьня не праводзіліся, Лукашэнка проста прызначыў туды ляяльных яму дэпутатаў Вярхоўнага Савету.
  • Нацыянальны сход амаль не распрацоўвае законапраектаў (часьцей гэта робяць міністэрствы і ведамствы) і амаль ніколі не галасуе супраць. Рэкорд шостага скліканьня Палаты прадстаўнікоў — 10 галасоў (9%) супраць звужэньня паўнамоцтваў сваёй палаты.
  • Краіны Заходняй Эўропы і ЗША не прызнавалі свабоднымі і дэмакратычнымі ніякія выбары і рэфэрэндумы ў Беларусі пасьля 1994 году. На ўсіх выбарах назіральнікі адзначалі шматлікія парушэньні, пасьля давалі рэкамэндацыі, але Лукашэнка прасіў яго «не павучаць».
  • На выбары 17 лістапада выстаўлялі кандыдатаў прынамсі 7 апазыцыйных партыяў і шэраг рухаў. На ранейшых выбарах далёка ня ўсіх апазыцыянэраў рэгістравалі кандыдатамі або чальцамі выбарчых камісій.
  • На пачатак датэрміновага галасаваньня з 560 зарэгістраваных засталося 516 кандыдатаў. 33 самі зьнялі свае кандыдатуры, яшчэ адносна 13 скасавалі рэгістрацыю за парушэньні (6 зь іх — ад апазыцыйнай «Эўрапейскай Беларусі»). Ніводнай безальтэрнатыўнай акругі няма
  • Выбары каштавалі бюджэту каля 23 млн беларускіх рублёў. Лукашэнка кажа, што выбары «павінны прайсьці як сьвята», а Нацыянальны сход мае стаць «дыскусійнай пляцоўкай для дыялёгу дэпутатаў з рознымі поглядамі». Старшыню ЦВК Лідзію Ярмошыну «палохала цішыня» вакол выбараў, а 99% беларусаў лічаць, што ня могуць паўплываць на органы ўлады.
  • Як сьцьвярджае ЦВК, яўка на выбары склала 77,22%. На трох мінулых выбарах у Палату называлася яўка каля 74%, а рэкорд быў у 2004 годзе, калі называлася яўка 89,84%.
  • Паводле папярэдніх вынікаў, у Палату прадстаўнікоў ​прайшлі 66 мужчын і 44 жанчыны​; 30 дзейных дэпутатаў, 2 чалавекі ва ўзросьце да 30 гадоў, ніводнага апазыцыянэра.
  • Сярод вядомых беларусаў, якія трапляюць у Палату прадстаўнікоў, былая міністарка інфармацыі Лілія Ананіч, «Міс Беларусь-2018» Марыя Васілевіч, кіраўнік «Белай Русі» Генадзь Давыдзька, старшыня ЛДПБ Алег Гайдукевіч.
  • Незалежныя беларускія назіральнікі фіксавалі парушэньні на датэрміновым галасаваньні і ў асноўны дзень выбараў (731 парушэньне і 622 скаргі, у тым ліку 341 — толькі за 17 лістапада), кожнага трэцяга незалежнага назіральніка выдалілі з участка. Асноўным парушэньнем называецца адсутнасьць адкрытага падліку бюлетэняў і забарона на капіяваньне выніковага пратаколу ўчастковай камісіі. Назіральнікі АБСЭ назвалі выбары неадпаведнымі важным міжнародным дэмакратычным стандартам. Місіі СНД і ШАС назвалі выбары «празрыстымі і дэмакратычнымі».

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG