«Ня хочацца тых кантрактаў на фоне вайны ва Ўкраіне»
Сяргей (імя зьмененае. — РС) са дня на дзень будзе дэмабілізаваны. Тэрміновую службу ён праходзіў у Печах (72-і навучальны аб’яднаны цэнтар).
«Прапаноўвалі кантракты. Але чамусьці толькі на шэсьць месяцаў. Раней жа прапаноўвалі на два гады. Сказалі так: „Хутка вайна, нам кіроўцы патрэбны“. Не было асабліва ахвотнікаў на тыя кантракты і тым больш на вайну. Абяцалі заробак да 2 тысяч рублёў у наступным годзе», — падзяліўся Сяргей.
Раней чытачы Свабоды паведамлялі, што на тэрміновай службе «настойліва прапануюць» падпісаць кантракты. У выпадку адмовы пагражаюць пасьля дэмабілізацыі забараніць выезд зь Беларусі на шэсьць месяцаў.
З памежных з Украінай вёсак чытачы Свабоды паведамілі, што цяпер там працягваецца ўмацаваньне мяжы. Актыўнасьць памежнікаў і вайскоўцаў не спыняецца. «Капаюць акопы каля мяжы, нацягалі мяхоў зь пяском, ставяць снайпэрскія пазыцыі», — расказаў адзін з жыхароў вёскі ў Лоеўскім раёне, памежным з Украінай.
У Гомельскім раёне мясцовыя заўважылі, што вайскоўцы разьбіваюць лягеры ў лесе. Гаворка ідзе пра вёскі, разьмешчаныя за 10 кілямэтраў ад мяжы з Украінай.
«Ад іх моцна пацярпеў лес за Маркавічамі. Яны яго пасеклі, калі ставілі там свой лягер, разьмяшчалі тэхніку. Не скажу, былі гэта беларускія вайскоўцы ці расейскія, бо яны ганяюць на аўтамабілях без нумароў і форму маюць без апазнавальных знакаў. Яшчэ лесьнікам раней паступіў загад заваліць лясныя сьцежкі дрэвамі. Таму дрэвы пілавалі і завальвалі лясныя сьцежкі. Для чаго гэта робіцца, невядома. Мусіць, каб украінцы не прайшлі», — расказаў адзін з жыхароў Гомельскага раёну.
Ён дадаў, што вайскоўцы разьмясьцілі блёк-пост у раёне пасёлку Халмы Гомельскага раёну, правяраюць на ім дакумэнты ў людзей.
«Зусім ня факт, што беларускае войска разьбяжыцца пасьля першых баёў, як прагназуюць»
На ўмовах ананімнасьці Свабода пагутарыла з вайсковым экспэртам зь ліку былых беларускіх сілавікоў. Ён не выключае, што зь цягам часу Беларусь можа быць уцягнутая ў вайну.
«Вайсковыя фармаваньні не адвялі ад украінскай мяжы, не вярнулі ў месцы сталай дысьлякацыі. Больш за тое, яны ўзмоцненыя расейскімі сродкамі СПА, ракетнай тэхнікай. Вядуцца бясконцыя „вучэньні“. Для прыкрыцьця мяжы ад дывэрсійна-выведвальных груп столькі вайскоўцаў зь цяжкай тэхнікай ня трэба. Плюс каля мяжы з Украінай ёсьць некалькі расейскіх баз, якія беларускія ўлады стараюцца не афішаваць», — паведаміў экспэрт.
Вядома таксама, што па буйных прадпрыемствах па ўсёй Беларусі езьдзяць з выступамі высокапастаўленыя вайскоўцы і сілавікі. Справаздачы аб гэтых сустрэчах актыўна публікуюцца ў дзяржаўных СМІ.
«Яны апавядаюць „працоўным калектывам“ пра „агрэсіўныя пляны Ўкраіны“ і неабходнасьць прыняцьця прэвэнтыўных захадаў ваеннага характару, то бок насельніцтва псыхалягічна рыхтуюць да вайны», — патлумачыў былы сілавік.
Яшчэ адной прыкметай падрыхтоўкі да вайны ён назваў тое, што былых вайскоўцаў, асабліва тых, хто праходзіў службу ў спэцназе, выведцы, дэсанце, цяпер забіраюць на вайсковыя зборы.
«Частцы афіцэраў запасу паступілі прапановы з камісарыятаў вярнуцца на вайсковую службу з абяцаньнем годнага заробку. Такога раней не фіксавалася», — заўважыў экспэрт.
Ён таксама лічыць, што ўкраінскія і беларускія недзяржаўныя СМІ памыляюцца, калі пішуць пра беларускае войска «выключна ў зьдзеклівай манеры».
«Пішуць, што гэта папяровае войска, якое разьбяжыцца пасьля першых баёў. Але гэта не зусім так. Войска Беларусі валодае зьнішчальнай і штурмавой авіяцыяй, рознымі сродкамі СПА, вялікай колькасьцю танкаў, бранятэхнікі, рэактыўнай і ствольнай артылерыяй, апэратыўна-тактычнымі ракетнымі комплексамі, мадэрнізаванымі сыстэмамі сувязі і г.д. Слабыя месцы — значная доля салдатаў на тэрміновай службе, адсутнасьць рэальнага баявога досьведу і матывацыі.
Разам з тым войска дастаткова дысцыплінаванае, а ідэалягічная накрутка ў адносінах да „ўкраінскага нацызму“ ідзе пастаянна, і многія паддаюцца ёй. Таму матывацыя можа і зьявіцца. У кожным выпадку вайсковыя фармаваньні Рэспублікі Беларусь па многіх парамэтрах істотна пераўзыходзяць „рэзэрвы“, якімі цяпер даўкамплектоўваецца расейскае войска (мабілізаваныя, пэнсіянэры „ЛДНР“, асуджаныя, асацыяльныя асобы і г.д.)», — дадаў былы сілавік.
Ён зазначыў, што на гэты момант, з улікам разгортваньня «сумеснай групоўкі», ударная групоўка для паўторнага ўваходу ва Ўкраіну зь Беларусі ня створана. «Але гэтая задача можа быць выкананая за месяц-два», — дадаў суразмоўца.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.