Што азначае прызнаньне Расеяй «ЛДНР» у межах дзьвюх вобласьцяў Украіны? Меркаваньне гісторыка Яраслава Шымава

Данецк, Украіна, 21 лютага 2022 году
Данецк, Украіна, 21 лютага 2022 году

Ці азначае гэта непазьбежную вайну? Ці могуць пайсьці ўкраінскія ўлады на ўмовы Пуціна — прызнаць Крым расейскім і адмовіцца ад курсу на далучэньне да NATO? Наколькі жорсткім будзе адказ Захаду на сёньняшнюю заяву Пуціна? Ці можа паўтарыцца Мюнхэн 1938 году — капітуляцыя Захаду перад Гітлерам?

На гэтыя пытаньні Юрыя Дракахруста на канале Свабода Premium адказвае гісторык, палітычны аглядальнік расейскай службы Радыё Свабода Яраслаў Шымаў.

Шымаў

Яраслаў Шымаў
Яраслаў Шымаў
  • Заява Пуціна азначае рэчы кепскія і жахлівыя. Пуцін сказаў, чаго ён хоча: каб Украіна афіцыйна прызнала анэксію Крыму і «дэмілітарызавалася». Апошняе азначае спыненьне вайсковай супрацы з Захадам і адмову ад пэрспэктывы ўступленьня ў NATO.
  • Калі гэтага ня ўдасца дасягнуць палітычнымі сродкамі, то могуць пачацца баявыя дзеяньні, бо самаабвешчаныя «рэспублікі» Расея прызнала ў іх «натуральных» межах.
  • На лініі судакрананьня, якая праходзіць унутры Данецкай і Луганскай вобласьцяў, стаяць з аднаго боку ўкраінскія войскі, з другога — устануць расейскія, калі яны там яшчэ не стаяць.
  • Нулявыя шанцы на тое, што ўкраінскія ўлады ўступяць у перамовы наконт прыналежнасьці тых ці іншых тэрыторыяў з кіраўнікамі «ДНР» і «ЛНР». Гэта азначала б поўную капітуляцыю Ўкраіны. Прымусіць Украіну да гэтага можна, толькі калі Ўкраіна застанецца самотнай, без падтрымкі краінаў Захаду.
  • Гэта чыста гіпатэтычнае ўяўленьне. Зыходзячы з рэакцыі заходніх урадаў на дзеяньні Крамля, можна зрабіць выснову, што Захад не гатовы здавацца.
  • А калі не капітуляцыя, то што? Слова вайна лунае ў паветры.
  • Пуцін заўсёды «падвешвае» сытуацыю, заўсёды імкнецца мець некалькі варыянтаў дзеяньня. Прызнаньнем сэпаратысцкіх тэрыторыяў ён звузіў прастору для неваеннага, дыпляматычнага рашэньня. Заявай аб прызнаньні «ДНР» і «ЛНР» у межах дзьвюх вобласьцяў Украіны прастора для такога рашэньня звузілася яшчэ больш.
  • Ёсьць гістарычны прэцэдэнт такога рашэньня. Гэта Мюнхэнскае пагадненьне з Гітлерам 1938 году. У Чэхаславаччыне была праведзеная мабілізацыя, Гітлер заявіў, што яго войскі заўтра зоймуць памежныя абшары Чэхаславаччыны. І ў апошні момант удалося склікаць мірную канфэрэнцыю. Ганебную канфэрэнцыю. Якая не перадухіліла вайну, а проста адклала яе роўна на год.
  • Санкцыі, абвешчаныя пасьля першай заявы Пуціна аб прызнаньні «ДНР» і «ЛНР», былі толькі «першымі ластаўкамі». Канцлер Шольц, якога ў Нямеччыне крытыкавалі за маўчаньне наконт крызісу вакол Украіны, абвясьціў, што прыпыняецца сэртыфікацыя «Паўночнага патоку – 2».
  • Дэмакратыі дзейнічаюць павольна, але яны дзейнічаюць. Калі б Пуцін сказаў, што незалежнасьць гэтых тэрыторыяў прызнаецца ў іх фактычных памерах, без прэтэнзіі на ўвесь Данбас, магчыма, цяперашнімі санкцыямі Захад і абмежаваўся б. Але Пуцін пайшоў далей.
  • Вельмі паказальнае рознагалосьсе расейскіх афіцыйных асобаў пасьля першай заявы Пуціна. Гэта ня сьведчыць пра эфэктыўнасьць расейскай дзяржаўнай машыны.
  • Сытуацыя ў Беларусі вельмі сумная. Беларусь часткова ўжо вернутая ў расейскую «гавань». Расейскія войскі на яе тэрыторыі ўжо прысутнічаюць. Калі іх выведуць і ці выведуць наагул — не да мяне пытаньне. У цяперашняй сытуацыі на мяжы вайны я ня бачу рэзонаў, зь якіх Расея прыбрала б зь Беларусі гэтую сваю групоўку войскаў.
  • Ад гістарычных паралеляў нікуды не падзецца. У сакавіку 1938 году Аўстрыя была далучаная да Нямеччыны. І ў тым жа годзе пазьней нямецкія войскі ў Чэхаславаччыну ўваходзілі і праз Аўстрыю.
  • Баюся, што расейскія войскі зь Беларусі будуць выведзеныя няхутка, калі толькі ўся гэтая сытуацыя нейкім цудам ня вырашыцца.
  • Гістарычная канцэпцыя Пуціна пра трыадзіны народ вельмі архаічная. Зразумела. якіх кніг ён начытаўся. Сваёй прамовай 21 лютага Пуцін паказаў сябе як абсалютны, клясычны імпэрац.
  • У сваёй прамове Пуцін казаў пра шкоду нацыяналізмаў многіх народаў, але толькі не расейскага. У сваім другім выступе ён дадаў, крыху скарэктаваўшы сябе, што Расея паважае сувэрэнітэт усіх постсавецкіх краінаў, але Ўкраіна — гэта выключэньне. Сваю мэту Пуцін сфармуляваў шчыра. Ён ня лічыць Украіну дзяржавай, годнай самастойнага існаваньня.
  • Канчатковая яго мэта — гэта падпарадкаваньне ўсёй Украіны. Але на пэўным узроўні Пуцін застаецца рэалістам. Інакш танкавыя атакі і налёты бамбавікоў на ўкраінскія гарады, уключна зь Кіевам, ужо бачылі б некалькі тыдняў таму.
  • У Крамлі ёсьць канфлікт паміж апантанасьцю пэўнымі мэтамі і глыбокім рэалізмам і даволі пісьменнай палітычнай тактыкай.
  • Калі сапраўды будзе поўнамаштабная вайна, я ня думаю, што ў расейскіх вярхах будзе аднадушша. Там, як і заўсёды, утворыцца «партыя вайны да пераможнага канца» і «партыя перамоваў».
  • Я ня ўпэўнены, што Захад акажа Ўкраіне дапамогу войскамі ў якой бы ні было сытуацыі. Важнае пытаньне — як будзе абараняцца Ўкраіна, калі справа дойдзе да вайны. Усе вайсковыя экспэрты гавораць, што з 2014 году ўкраінская армія зрабіла вялікі крок наперад ва ўзбраеньні, арганізацыі, колькасна і якасна. Зь іншага боку, усе экспэрты таксама кажуць, што яна ня ёсьць раўнацэннай суперніцай расейскай арміі.
  • Але вельмі важна, наколькі моцны супраціў акажуць украінскія вайскоўцы ў выпадку вайны, ці змогуць яны зрабіць для Расеі цану гэтай вайны занадта высокай. Тады могуць узьнікнуць розныя сытуацыі ў той жа Маскве, «партыя міру» там можа рэзка ўзмацніцца, тады ў Захаду зьявяцца моцныя козыры для наданьня больш сур’ёзнай вайскова-тэхнічнай дапамогі Ўкраіне.
  • У палітыцы ўлагоджаньня Гітлера Захадам у 30-я гады ХХ стагодзьдзя быў важны фактар — заходнія эліты ў сярэдзіне 30-х прыйшлі да высновы, што Вэрсальскі мір несправядлівы да Нямеччыны.
  • Калі Гітлер пачаў выстаўляць прэтэнзіі на тэрыторыі, дзе жыло нямецкае насельніцтва — гэта і Райнлянд, і Аўстрыя, і Судэты — у Парыжы і Лёндане, акрамя пацыфізму, было і пачуцьцё віны: немцы ж хочуць сваё. Цяпер я ня бачу ў заходніх лідэраў ніякага пачуцьця віны перад пуцінскай Расеі.

​
XS
SM
MD
LG