Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Я называю яго Жэня». Гісторыя знаёмства Лукашэнкі і Прыгожына


Аляксандар Лукашэнка і Яўгеній Прыгожын. Каляж
Аляксандар Лукашэнка і Яўгеній Прыгожын. Каляж

Пасьля завяршэньня спробы вайсковага мяцяжу ў Расеі пры пасярэдніцтве Лукашэнкі, расейскія ўлады заявілі, што кіраўнік ПВК «Вагнэр» Яўгеній Прыгожын паедзе ў Беларусь. Паглядзелі, што зьвязвае Прыгожына і Лукашэнку.

24 чэрвеня прэс-сакратар Пуціна Дзьмітрый Пяскоў заявіў, што пасьля спробы мяцяжу кіраўнік ПВК «Вагнэр» Яўгеній Прыгожын «сыдзе ў Беларусь».

«Два прэзыдэнты сапраўды дамовіліся, што прэзыдэнт Лукашэнка будзе аказваць пасярэдніцкія намаганьні ва ўрэгуляваньні сытуацыі. Справа ў тым, што Аляксандар Рыгоравіч даўно асабіста знаёмы з Прыгожыным, каля 20 гадоў, і гэта была яго асабістая ініцыятыўная прапанова, якая была ўзгоднена з прэзыдэнтам Пуціным», — сказаў Пяскоў.

Яўгеній Прыгожын пакідае Растоў. 24 чэрвеня 2023
Яўгеній Прыгожын пакідае Растоў. 24 чэрвеня 2023

Перад гэтым стала вядома, што спыніць рух вайсковай калёны на Маскву Прыгожына ўгаварыў Лукашэнка. Пра гэта паведаміў неафіцыйны тэлеграм-канал прэс-службы Лукашэнкі «Пул першага». Кіраўнік ПВК «Вагнэр» пацьвердзіў гэтую інфармацыю. Разьбіраемся, што можа зьвязваць Лукашэнку зь Яўгеніем Прыгожыным.

Знаёмства ў рэстаране New Island

Яўгеній Прыгожын пачынаў свой бізнэс з адкрыцьця сеткі продажу хот-догаў яшчэ ў 1990-х. У 1996-м ён вырашыў заняцца рэстаранамі для эліты. Тады ж адкрыў рэстаран «Старая таможня» ў Пецярбургу. У 1998-м купіў стары цеплаход «Масква-177» і адкрыў на ім плывучы рэстаран New Island. Там жа Прыгожын і мог пазнаёміцца з Лукашэнкам. Справа ў тым, што ў той момант у Пецярбургу гэта было папулярнае месца для сустрэч палітычнай і бізнэс-эліты. У гэтым рэстаране ў чэрвені 1999-га тагачасны расейскі прэм’ер Сяргей Сьцяпашын сустракаўся з кіраўніком МВФ Мішэлем Камдэсю. Там жа Пуцін прымаў францускага прэзыдэнта Жака Шырака.

Як запэўніў колішні кіраўнік «Белтэлерадыёкампаніі» Аляксандар Зімоўскі, Лукашэнка і Прыгожын пазнаёміліся ў 2002 годзе, адбылося гэта якраз у плывучым рэстаране New Island. Там жа прысутнічаў, па яго словах, і Зімоўскі.

«Аляксандар Лукашэнка падчас свайго візыту ў Расею ў 2002 годзе вырашыў паабедаць у кампаніі з прэзыдэнтам Расеі ў Санкт-Пецярбургу ў плывучым рэстаране New Island. Гэты плывучы рэстаран, шалёна папулярны сярод фінансавай і палітычнай эліты, належаў тады менавіта Яўгенію Прыгожыну. І ён быў прадстаўлены беларускаму прэзыдэнту. Лукашэнку абед спадабаўся, за што ён асабіста падзякаваў Яўгенію Прыгожыну і паціснуў яму руку», — расказаў Зімоўскі выданьню aif.ru.

Затрыманьне 33 вагнэраўцаў і ўзаемныя камплімэнты

Зьвестак пра кантакты паміж Лукашэнкам і Прыгожыным падчас 20-гадовага знаёмства вельмі мала. У 2020 годзе напярэдадні выбараў у Беларусі затрымалі 33 вагнэраўцаў. Тады беларускія дзяржаўныя мэдыя паведамлялі, што байцы падкантрольнага Прыгожыну ПВК нібыта плянуюць удзельнічаць у беспарадках на тэрыторыі Беларусі. Тады расейскія ўлады сьцьвярджалі, што гэта «правакацыя трэцяй краіны», а пазьней абвінавацілі ў гэтай «правакацыі» Ўкраіну.

Украіна ж настойвала на выдачы ёй вагнэраўцаў, якія бралі ўдзел у баявых дзеяньнях на Данбасе. Байцоў ПВК «Вагнэр» затрымалі ў Беларусі 29 ліпеня, а ўжо 14 жніўня стала вядома пра іх вяртаньне ў Расею. Лукашэнка тады казаў, што ягоны старэйшы сын Віктар езьдзіў выбачацца перад імі, перш чым перадаць вагнэраўцаў расейскім уладам.

Яўгеній Прыгожын не крытыкаваў Лукашэнку за затрыманьне ягоных байцоў, а наадварот, хваліў.

«У мяне няма сумневаў, што КДБ Беларусі і Аляксандар Рыгоравіч разьбяруцца ў сытуацыі. Ён дастаткова патрабавальны, але ў выніку заўсёды прымае правільныя рашэньні. Магу з упэўненасьцю сказаць, што я і мае сябры заўсёды ставіліся і ставімся да Аляксандра Рыгоравіча з павагай, як да чалавека, блізкага па духу і характары. Зычу яму толькі дабра», — сказаў тады Прыгожын.

«Цацка ў чужых руках»

6 жніўня 2020 году, за тры дні да выбараў, Лукашэнка даў інтэрвію ўкраінскаму журналісту Дзьмітрыю Гардону. У размове ён згадаў Прыгожына.

«Ці вы кажаце „Вагнэр“. Мы ж ведаем, хто ўзначальвае структуру, Жэня Прыгожын. Я яго так і называю, Жэня. У нас зь ім найлепшыя адносіны. Блізкія», — сказаў тады Лукашэнка.

Тады ж ён заявіў, што Прыгожын — «цацка ў чужых руках».

«Мне, вядома, вельмі прыкра, што вось гэтыя вагнэраўцы зь ім зьвязаныя. Але, з другога боку, ён жа цацка ў чужых руках. Ня ён жа прымае рашэньні. Так, ён гэта арганізоўвае, у яго бізнэс, ён плаціць ім, мусіць. Ну ня ён гэта. Крыху вышэй. Намесьнікі міністраў. Некаторыя па Беларусі пабегалі — не атрымалася. І вось ім трэба даказаць, што мы вось Беларусь цёпленькую прынясём і кінем да нейкай крамлёўскай вежы», — гаварыў Лукашэнка, прыгадваючы затрыманьне 33 вагнэраўцаў у Беларусі.

Прыгожын тады пацьвердзіў словы Лукашэнкі пра іх знаёмства і цёплыя адносіны.

«Ды сапраўды я вельмі добра і цёпла стаўлюся да Аляксандра Рыгоравіча і цудоўна разумею ягоны стан, калі перад сурʼёзнымі падзеямі ў жыцьці яго краіны і яго народу на яго аказваецца калясальны ціск з усіх бакоў. Многія заходнія дзяржавы спрабуюць маніпуляваць ім», — заявіў тады Прыгожын у адказ на словы Лукашэнкі.

А ў траўні 2021-га, калі ў Менску прымусова пасадзілі самалёт Ryanair з Раманам Пратасевічам на борце, Прыгожын пахваліў Лукашэнку, бо той «ня даў с**ць яму ў твар».

«Слава, слава Лукашэнку! Паважаю, схіляюся, усім сэрцам падтрымліваю. Вялікі чалавек, які спыніў падонкаў і ня даў с**ць яму ў твар... Яшчэ раз, Аляксандар Рыгоравіч, з павагай, Прыгожын», — апублікавала тады камэнтар бізнэсоўца прэс-службаў ягонай кампаніі «Канкорд».

Такую цытату апублікавала выданьне openmedia.io, «Московская газета» ды іншыя выданьні, першакрыніца цяпер выдаленая.

Бізнэс-інтарэсы

Бізнэс-інтарэсы Прыгожына ў Расеі — гэта грамадзкае харчаваньне, клінінг, будаўніцтва вайсковых аб’ектаў, мэдыя, «фабрыка троляў», будоўля ды інш. Пра філіялы ягоных кампаній у Беларусі невядома. Пра дзейнасць ПВК «Вагнэр» у Беларусі таксама вядома няшмат. Паводле непацьверджанай інфармацыі, баевікі гэтай арганізацыі маглі праходзіць падрыхтоўку ў адной зь беларускіх частак Сіл спэцыяльных апэрацый.

У лютым 2021 году ФБР абвесьціла Прыгожына ў росшук і прызначыла ўзнагароду за дапамогу ў ягоным арышце 250 тысяч даляраў. Прычына — умяшаньне ў амэрыканскія выбары.

Апошні раз Яўгеній Прыгожын быў заўважаны ўвечары 25 чэрвеня ў Растове. Пра яго прыбыцьцё на тэрыторыю Беларусі па стане на 13 гадзінаў 26 чэрвеня нічога не вядома.

Спроба ўзброенага мяцяжу ў Расеі. Асноўнае

  • Увечары 23 чэрвеня кіраўнік ПВК «Вагнэр» Яўгеній Прыгожын заявіў, што міністэрства абароны РФ нанесла ракетныя ўдары па тылавых лягерах наймітаў і што «зло, якое нясе вайсковае кіраўніцтва краіны, будзе спынена».
  • Міністэрства абароны Расеі назвала гэтыя словы «інфармацыйнай правакацыяй».
  • Уначы Прыгожын паведаміў, што байцы «Вагнэра» ўвайшлі ў Расею з акупаваных раёнаў Ўкраіны.
  • Раніцай 24 чэрвеня Прыгожын заявіў, што ПВК «Вагнэр» увайшла ў Растоў-на-Доне і ўзяла пад кантроль вайсковыя аб’екты Растова, у тым ліку аэрадром.
  • Пазьней Прыгожын заявіў і пра ўзяцьце пад кантроль вайсковых абʼектаў у Варонежы.
  • У Маскоўскай, Растоўскай і Варонескай вобласьцях РФ увялі надзвычайныя захады бясьпекі.
  • У Расеі завялі крымінальную справу аб узброеным мяцяжы.
  • Пуцін у ранішнім звароце заявіў, што «Расею мяцяжом спрабуюць штурхаць да паразы і капітуляцыі» і што «дзеяньні супраць мяцежнікаў будуць жорсткімі».
  • Кіраўнік дэпартамэнту нацыянальнай бясьпекі ў складзе Аб’яднанага пераходнага кабінэту Валер Сахашчык у сувязі з падзеямі ў Расеі заклікаў беларусаў «выкарыстаць гістарычны шанец».
  • Лідэрка дэмакратычных сілаў Беларусі Ціханоўская заклікала дыпляматаў і сілавікоў не выбіраць паміж Пуціным і Прыгожыным, а вайскоўцаў — выгнаць войскі Расеі зь Беларусі.
  • Аб’яднаны пераходны кабінэт заявіў, што «дэнансуе палітычныя і ваенныя дамовы з Расеяй» і аб’яўляе аб выхадзе Беларусі з АДКБ, ЭАЭС і СНД.
  • Полк Каліноўскага заклікаў грамадзянаў Беларусі рыхтавацца да «вызваленьня ад дыктатуры і акупацыі»
  • Прэс-служба Аляксандра Лукашэнкі ўвечары 23 чэрвеня напісала, што той угаварыў заснавальніка ПВК «Вагнэр» Яўгенія Прыгожына спыніць прасоўваньне да Масквы.
  • Пазьней Прыгожын заявіў аб завяршэньні марша і вяртаньні баевікоў у палявыя лягеры.
  • Пазьней зьявілася навіна аб тым, што Прыгожын паедзе ў Беларусь, а крымінальную справу ў РФ супраць яго спыняць.
  • 26 чэрвеня у Генпракуратуры Расеі паведамілі, што справу супраць Прыгожына не спынілі.
  • 27 чэрвеня Аляксандар Лукашэнка пацьвердзіў прылёт у Беларусь кіраўніка ПВК «Вагнэр» Яўгенія Прыгожына. Найміты ПВК «Вагнэр», паводле Лукашэнкі, будуць працаваць у Беларусі інструктарамі, ім прапанавалі ў распараджэньне закінутую вайсковую частку.
  • 2 ліпеня ПВК «Вагнэр» абвясьціла, што на месяц прыпыняе вэрбоўку ў свае шэрагі. Гэта патлумачылі часовым няўдзелам групоўкі ў вайне супраць Украіны і «пераездам у Рэспубліку Беларусь».
  • У сярэдзіне ліпеня байцы ПВК сталі калёнамі прыбываць у лягер каля вёскі Цэль. Міністэрства абароны Беларусі абвясьціла пра сумесныя трэнаваньні на палігоне «Берасьцейскі».
  • Былы лідэр прарасейскіх сэпаратыстаў на Данбасе Ігар Стралкоў-Гіркін у сваім тэлеграм-канале, спасылаючыся на аднаго з камандзіраў ПВК «Вагнэр», кіраўніка штабу з пазыўным «Маркс», паведаміў, што ў Беларусь прыбудзе да 10 тысяч байцоў «Вагнэру».
  • Агулам у Беларусь прыехалі 12 калёнаў наймітаў. Там была і будаўнічая тэхніка.
  • 23 жніўня, як паведаміла Расавіяцыя, Яўгеній Прыгожын загінуў у разьбітым самалёце пад Цьверру. Разам зь ім там быў адзін з камандзіраў ПВК «Вагнэр» Дзьмітрый Уткін.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Калі вы ў Беларусі, любы камэнтар можа быць падставай для перасьледу з боку ўладаў

Падсумаваньне тыдня на Свабодзе – у адным суботнім лісьце! Усе эксклюзіўныя і важныя публікацыі за тыдзень – у нашай эмэйл-рассылцы: так вы ніколі не прапусьціце самае цікавае!

Дык падпісвайцеся!

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава Андрэй Кузьнечык
XS
SM
MD
LG