Гэта выклікала рэзкую крытыку з боку прыхільнікаў Украіны і заканадаўцаў абедзьвюх партыяў Кангрэсу, якія кажуць, што такое рашэньне падрывае намаганьні, скіраваныя на тое, каб прымусіць Маскву да перамоваў.
У выканаўчым указе, падпісаным позна ўвечары 16 кастрычніка, Трамп заявіў, што адмова ад ужываньня гэтых захадаў адпавядае нацыянальным інтарэсам Злучаных Штатаў. Указ зьявіўся ўсяго за два дні да таго, як пакет санкцыяў мусіў набыць моц.
Закон, вядомы як Закон Ліндсі Грэма аб санкцыях супраць Расеі і Ірану 2026 году, Трамп падпісаў у верасьні. Ён быў пасьмяротна названы ў гонар сэнатара-рэспубліканца ад Паўднёвай Караліны Ліндсі Грэма, вядомага ў Кангрэсе прыхільніка Ўкраіны, які памёр 11 ліпеня.
Закон меў даць адміністрацыі дадатковыя рычагі ціску на прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна. Ён дазваляў уводзіць мыты памерам да 100 адсоткаў у дачыненьні да найбуйнейшых пакупнікоў расейскіх нафты і газу, у тым ліку Кітаю і Індыі, а таксама прадугледжваў санкцыі супраць расейскіх службоўцаў, фінансавых установаў і так званага ценявога флёту танкераў, які выкарыстоўваецца для абыходу санкцый.
Рашэньне Трампа прыпыніць дзеяньне гэтых захадаў выклікала пытаньні, ці мае намер ягоная адміністрацыя выкарыстоўваць эканамічны ціск, які Кангрэс імкнуўся аказаць на Маскву, каб прымусіць яе спыніць вайну.
Ва ўказе Трамп заявіў, што закон дае яму права прыпыніць ужываньне санкцыйных палажэньняў у дачыненьні да замежных асобаў. Ён паведаміў, што перадаў Кангрэсу пацьверджаньне таго, што такое прыпыненьне адпавядае нацыянальным інтарэсам.
Закон таксама патрабуе, каб адміністрацыя дала справаздачу з тлумачэньнем падставаў для такога пацьверджаньня. Справаздачу трэба падаць у несакрэтнай форме, хоць яна можа мець сакрэтны дадатак.
У матэрыялах, даступных для падрыхтоўкі гэтага артыкулу, Белы дом публічна не патлумачыў, чаму прыпыніў дзеяньне асноўных палажэньняў закону.
«Жорсткі палітычны выбар»
Дырэктар у пытаньнях адвакацыі амэрыканскай некамэрцыйнай арганізацыі Razom for Ukraine Мікола Мурскі заявіў Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што Трамп змарнаваў магчымасьць узмацніць ціск на Пуціна.
«Трамп змарнаваў залатую магчымасьць прынесьці мір Украіне», — сказаў Мурскі.
Паводле яго, заканадаўцы месяцамі дамагаліся двухпартыйнай падтрымкі закону, які прадугледжваў мыты для краінаў, што купляюць расейскую нафту, абмежаваньні на набыцьцё расейскіх сувэрэнных даўгавых абавязаньняў і абмежаваньні на новыя інвэстыцыі ў Расею.
«Усё гэта было скасавана позьнім пятнічным указам Белага дому», — сказаў Мурскі.
Ён таксама зьвярнуў увагу на тэрмін дзеяньня выключэньняў: «Што асабліва шакуе, гэтыя выключэньні нават ня маюць даты заканчэньня».
У асобнай заяве Razom асудзіла рашэньне, адзначыўшы, што адмова выкарыстоўваць наяўныя сродкі ціску на Расею была сьвядомым палітычным выбарам.
«Ня мець інструмэнтаў для спыненьня гэтай вайны было б трагедыяй. Мець іх і адмаўляцца выкарыстоўваць — гэта жорсткі палітычны выбар», — заявіў дырэктар Razom у пытаньнях адвакацыі Дэніэл Балсан.
Ён дадаў, што законапраект цягам некалькіх месяцаў старанна ўзгадняла двухпартыйная група сэнатараў у супрацы з прадстаўнікамі Белага дому, пасьля чаго ён атрымаў істотную падтрымку ў абедзьвюх палатах Кангрэсу.
Цягам тыдня перад прыпыненьнем санкцыяў Расея, паводле заявы Балсана, атакавала ўкраінскія гарады і электрастанцыі больш як 700 дронамі, а таксама балістычнымі і крылатымі ракетамі.
«Сёньняшні ўказ аб рэалізацыі закону дае Крамлю сыгнал, што ён можа працягваць сваё ўварваньне», — заявіў ён, дадаўшы, што ўкраінцы будуць працягваць змагацца, нягледзячы на ўсё большыя гуманітарныя і энэргетычныя цяжкасьці.
Пытаньні наконт абгрунтаваньня і тэрмінаў
Асобныя пытаньні выклікае, як адміністрацыя Трампа патлумачыла Кангрэсу рашэньне адмовіцца ад ужываньня палажэньняў аб санкцыях і мытах.
Былы супрацоўнік Управы кантролю замежных актываў Міністэрства фінансаў ЗША, а цяпер намесьнік дырэктара Цэнтру эканамічнай і фінансавай моцы пры Фондзе абароны дэмакратыяў Макс Майзліш заявіў Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што абгрунтаваньне адміністрацыі цяпер стала галоўным пытаньнем.
«Цяпер пытаньне ў тым, якое істотнае абгрунтаваньне адміністрацыя дала Кангрэсу, каб прыпыніць дзеяньне фактычна ўсіх асноўных палажэньняў пра санкцыі і мыты ў законе, прынятым пры падтрымцы абедзьвюх партыяў», — сказаў Майзліш.
Паводле закону адміністрацыя павінна даць пісьмовае пацьверджаньне таго, што прыпыненьне адпавядае нацыянальным інтарэсам, а таксама справаздачу з тлумачэньнем падставаў для такога рашэньня.
Асобна разьдзел 113 закону вызначае патрабаваньні да падачы пісьмовага абгрунтаваньня адпаведным камітэтам Кангрэсу ў сувязі з увядзеньнем мытаў. Крыніцы, знаёмыя з пытаньнем, паведамілі Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што адміністрацыя прапусьціла тэрмін 8 кастрычніка, зьвязаны з гэтымі патрабаваньнямі.
Прыпыненьне санкцыяў адбылося пасьля рашэньня Трампа дазволіць продаж расейскага дызэльнага паліва на тле занепакоенасьці ростам цэнаў на паліва і дэфіцытам паставак у сьвеце.
На мінулым тыдні Трамп заявіў, што Расея можа неадкладна паставіць 300 тысяч тонаў дызэльнага паліва, потым яшчэ 500 тысяч тон у лістападзе, а «адразу пасьля гэтага» — мільён тонаў.
Гэты крок рэзка раскрытыкавалі як дэмакраты і рэспубліканцы, так і Ўкраіна разам зь ейнымі эўрапейскімі саюзьнікамі. Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі назваў яго «падарункам» Пуціну.
Адміністрацыя спрабуе зьнізіць цэны на паліва ў ЗША напярэдадні прамежкавых выбараў у лістападзе, якія вызначаць, хто будзе кантраляваць Кангрэс. На цэны энэрганосьбітаў таксама паўплывала вайна ЗША ў Іране.
Рашэньне раскрытыкавалі заканадаўцы, якія падтрымлівалі закон Грэма. Яны заклікалі прэзыдэнта ЗША рэалізаваць яго ў поўным аб’ёме.
Сэнатар-дэмакрат і суаўтар законапраекту Рычард Блюмэнталь абвінаваціў Трампа ў тым, што той стаў на бок Пуціна і сетак, якія падтрымліваюць ваенную машыну Расеі.
«Дональд Трамп зноў пацьвярджае, што стаіць на баку крыважэрнага бандыта і тых, хто спрыяе працы расейскай ваеннай машыны», — напісаў Блюмэнталь у сацыяльных сетках, заявіўшы, што гэтае рашэньне супярэчыць пазыцыі большасьці амэрыканцаў, сяброў Кангрэсу і эўрапейскіх саюзьнікаў.
«Гэтыя выключэньні ня маюць нічога агульнага з нашай нацыянальнай бясьпекай і цалкам зьвязаныя з жаданьнем падлізацца да Ўладзіміра Пуціна», — дадаў ён.
Прадстаўнік Рэспубліканскай партыі Дон Бэйкан таксама раскрытыкаваў рашэньне прэзыдэнта:
«Прэзыдэнт зацягвае вайну, а не спыняе яе».
16 кастрычніка Грэгары Мікс, найвышэйшы паводле пасады прадстаўнік дэмакратаў у Камітэце Палаты прадстаўнікоў у замежных справах, унёс двухпартыйны законапраект, каб заблякаваць прапанаванае Трампам пагадненьне аб закупцы дызэльнага паліва ў Расеі.
Гэтае пагадненьне «дасьць Пуціну мільёны даляраў, каб ён мог і далей беспакарана забіваць мірных украінцаў», — заявіў Мікс, заклікаўшы Кангрэс прыняць законапраект.
Форум