Канчатковую ацэнку амэрыканскімі вайскоўцамі падзей, зьвязаных са сьмяротным ракетным ударам па іранскай школе для дзяўчын, прадставяць Кангрэсу найбліжэйшымі днямі, паведамілі крыніцы Радыё Свабода на тле ўсё большай колькасьці паведамленьняў пра тое, што атаку, верагодна, пачалі якраз Злучаныя Штаты.
Назапашваюцца доказы таго, што ўдар можа быць вынікам таго, што амэрыканскія войскі абапіраюцца на састарэлыя зьвесткі выведкі, паведамілі два амэрыканскія чыноўнікі, знаёмыя з гэтым пытаньнем, хоць яны папярэдзілі, што ацэнка застаецца папярэдняй.
Чыноўнікі, якія размаўлялі з Радыё Свабода 11 сакавіка на ўмовах ананімнасьці, бо расьсьледаваньне працягваецца, заявілі, што ня могуць пацьвердзіць або зьняпраўдзіць паведамленьні, што зьявіліся ў The New York Times і Reuters, сярод іншых СМІ, аб памылковых выведных даных. Але дадалі, што папярэднія вынікі паказваюць на тое ж самае.
Паводле мясцовых чыноўнікаў, у выніку ракетнага ўдару 28 лютага па пачатковай жаночай школе Шаджара Тайебэх у паўднёваіранскім горадзе Мінаб, у правінцыі Хармазган, загінулі ня менш за 175 чалавек, у тым ліку 168 дзяцей.
Пытаньні аб мэтавых даных
Міністар абароны ЗША Піт Гегсэт і іншыя амэрыканскія чыноўнікі падкрэсьлілі, што Злучаныя Штаты ня будуць наўмысна атакаваць мірных жыхароў.
Прэзыдэнт Дональд Трамп першапачаткова выказаў здагадку, што за напад мог быць адказным Іран. Калі 11 сакавіка яго зноў спыталі пра паведамленьні, якія паказваюць на адказнасьць ЗША, Трамп сказаў, што ня ведае шмат пра здарэньне, каб камэнтаваць яго, але адзначыў, што прыме вынікі расьсьледаваньня.
Калі гэта пацьвердзіцца як памылка ЗША, гэта будзе адным з самых крывавых выпадкаў сярод мірных жыхароў з удзелам амэрыканскіх войскаў за апошнія дзесяцігодзьдзі. Дзьве крыніцы, праінфармаваныя аб папярэдніх выніках, паведамілі Reuters, што даныя аб нацэльваньні, якія выкарыстоўваліся афіцэрамі Цэнтральнага камандаваньня ЗША, відаць, абапіраліся на састарэлыя зьвесткі выведкі. Застаецца незразумелым, як састарэлая інфармацыя была ўключана ў працэс нацэльваньня або чаму яна не была правераная перад ударам.
Архіўныя вэрсіі сайту школы паказваюць, што кампус месьціцца побач з комплексам, зьвязаным з Корпусам Вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), элітнымі іранскімі сіламі, якія падпарадкоўваюцца непасрэдна вярхоўнаму правадыру краіны. Сьледчыя вывучаюць, ці маглі ранейшыя выведныя запісы зь месца спрыяць памылцы ў нацэльваньні, калі, як паведамляецца, вайсковыя аб’екты пашыраліся бліжэй да тэрыторыі школы.
Прадстаўнік Пэнтагону адмовіўся абмяркоўваць папярэднія вынікі, заявіўшы толькі, што «здарэньне расьсьледуецца».
Аднак у прыватным парадку чыноўнікі заявілі, што заканадаўцы неўзабаве атрымаюць першапачатковыя вынікі. «Ёсьць прыкметы, якія паказваюць на магчымую памылку ў нацэльваньні», — сказаў адзін з амэрыканскіх чыноўнікаў радыё «Свабода» на ўмовах ананімнасьці. «Але разгляд працягваецца, і рабіць канчатковыя высновы пакуль сьледчыя не завершаць сваю працу заўчасна».
Ціск у Кангрэсе расьце
Гэтыя паведамленьні выклікалі рэзкую рэакцыю на Капіталійскім узгорку, бо заканадаўцы патрабуюць адказнасьці.
Група з 46 заканадаўцаў на чале з сэнатарамі-дэмакратамі — Джын Шахін з Нью-Гэмпшыру, Крысам Ван Голенам з Мэрылэнду, Тымам Кэйнам зь Вірджыніі, Элізабэт Уорэн з Масачусэтсу і Браянам Шацам з Гаваяў — накіравала Гегсэту ліст з патрабаваньнем хуткага расьсьледаваньня.
Сэнатары заявілі, што вынікі — і любыя крокі да прыцягненьня да адказнасьці — павінны быць апублікаваныя як мага хутчэй, падкрэсьліваючы, што міжнароднае гуманітарнае права патрабуе ад Злучаных Штатаў мінімізаваць шкоду для мірнага насельніцтва.
Выступаючы ў Сэнаце 11 сакавіка, Шац папярэдзіў, што гэты выпадак падкрэсьлівае небясьпеку легкадумнага стаўленьня да вайны. У сваіх заўвагах, якія адлюстроўвалі больш шырокія праблемы сярод дэмакратаў, ён сьцьвярджаў, што дакладнасьць і дысцыпліна ў ваенных апэрацыях — гэта не прыкметы слабасьці, а прызнаньне чалавечых стратаў вайны. Ён сказаў, што калі лідэры праяўляюць бесклапотнасьць на вяршыні ланцужка, наступствы могуць быць як маральнымі, так і стратэгічнымі.
Шац сказаў, што Злучаныя Штаты ніколі не павінны легкадумна ставіцца да ўжываньня сілы або ўспрымаць гібель мірных жыхароў як нешта, што можна проста ігнараваць.
Іншы дэмакрат, Крыс Мэрфі, выступіў з пашыранай крытыкай больш шырокай стратэгіі адміністрацыі ў канфлікце з Іранам, назваўшы ўдар па школе трагічным прыкладам таго, што ён апісаў як непасьлядоўны ваенны плян. Мэрфі сказаў калегам, што памылкі непазьбежна здараюцца на вайне, але сьцьвярджаў, што такія трагедыі ілюструюць, чаму маштабныя бамбардаваньні рэдка дасягаюць сваіх палітычных мэтаў. Ён папярэдзіў, што выгляд ахвяр сярод цывільнага насельніцтва хутчэй загартоўваюць грамадзкую думку ў краіне, супраць якой былі нанесены ўдары, чым аслабляюць яе.
Ён таксама абвінаваціў адміністрацыю ў тым, што яна не змагла шчыра пагаварыць з амэрыканскай грамадзкасьцю як адносна прычыны ўдару, так і адносна больш шырокіх мэтаў вайны.
Некаторыя рэспубліканцы заклікаюць да адказнасьці
Невялікая колькасьць рэспубліканцаў таксама публічна прызнала магчымасьць адказнасьці ЗША за ўдар.
Джон Кенэдзі з Луізіяны папрасіў прабачэньня ў журналістаў на Капіталійскім узгорку за тое, што ён назваў верагоднай памылкай Амэрыкі.
«Гэта было жахліва», — сказаў Кенэдзі, дадаўшы, што Злучаныя Штаты ніколі ня будуць наўмысна атакаваць мірных жыхароў. Падкрэсьліваючы, што расьсьледаваньне працягваецца, ён выказаў шкадаваньне з нагоды страты жыцьцяў і сказаў, што Міністэрства абароны павінна дакладна вызначыць, што адбылося.
Тым часам сэнатар ад Паўночнай Караліны Том Тыліс, рэспубліканец, заявіў, што Злучаныя Штаты не павінны ігнараваць здарэньне, калі гэта будзе вынікам амэрыканскага ўдару.
«Найгоршае, што мы можам зрабіць», — сказаў Тыліс журналістам, — «гэта зрабіць выгляд, што гэтага не адбылося».
Калі расьсьледаваньне пацьвердзіць, што амэрыканскія войскі нясуць адказнасьць, сказаў ён, краіна павінна адкрыта прызнаць памылку. У той жа час ён адзначыў, што блізкасьць школы да іранскага ваеннага аб’екту ўскладняе абставіны, зьвязаныя з ударам.
Відэазапісы зь месца здарэньня і папярэднія справаздачы сьледзтва паказваюць, што ў школу ўдарыла крылатая ракета «Тамагаўк». Гэтая зброя выкарыстоўваецца амэрыканскімі войскамі і была ўжытая ў час пачатковай фазы супольных амэрыкана-ізраільскіх удараў па Іране.
