У Беларусі ўсё цяжэй знайсьці працу ў ІТ. Згодна з статыстыкай сэрвісу вакансіяў і рэзюмэ rabota.by, цяпер у краіне на адно месца ў ІТ-сфэры прэтэндуюць больш за 30 чалавек. У некаторых вобласьцях сытуацыя яшчэ складанейшая. Напрыклад, у Горадзенскай вобласьці за адно месца змагаюцца 106 чалавек, за год конкурс вырас утрая. У Віцебскай вобласьці на адну пасаду ў ІТ прэтэндуюць 58 спэцыялістаў (год таму гэты паказьнік складаў 27), у Магілёўскай — 81,5 (год таму было 36), у Гомельскай — 89 (год таму было 35), у Берасьцейскай — 68 (год таму было 39).
Лепш сытуацыя выглядае ў Менску: 24 чалавекі на месца, а летась было 17. Гэта статыстыка аднаго папулярнага сэрвісу, які супаставіў колькасьць вакансіяў і рэзюмэ.
Міхаіл (імя зьмененае дзеля бясьпекі. — РС) паўтара месяца шукаў працу ў ІТ у Беларусі, маючы больш за 5 гадоў досьведу. На ягоную спэцыяльнасьць было толькі каля двух дзясяткаў вакансіяў на ўвесь Менск. Суразмоўца лічыць, што яму пашэнціла, бо іншыя калегі шукалі працу значна даўжэй: у адным выпадку гэта заняло год, у іншым — паўгоду.
«Цяжэй за ўсё тэставальнікам, дызайнэрам, бо кампаніі ўкараняюць штучны інтэлект. У маёй спэцыяльнасьці актуальных вакансіяў было каля 20, і палова зь іх вісіць год-два, то бок шукаюць ідэальнага кандыдата, і ім нармальна трымаць гэтую вакансію колькі заўгодна. Знаёмая, маючы досьвед 5 гадоў, ужо год шукае працу. Ёсьць некаторыя вакансіі з ІТ-спэцыфікай ад дзяржаўных кампаніяў. Калі я глядзеў вакансіі, дакладна шукалі такіх спэцыялістаў у „Гаррамаўтадар“ з заробкам ад 6000 рублёў. І такіх дзяржаўных кампаніяў шмат. Таксама ІТ-спэцыялістаў шукаюць банкі», — расказаў суразмоўца.
У агульнарэспубліканскай базе вакансіяў і рэзюмэ цяпер толькі 319 прапановаў працы для распрацоўнікаў. Напрыклад, інжынэру-праграмісту на БелАЗе абяцаюць 1200 рублёў.
У сетку крамаў «Дабраном» шукаюць распрацоўніка 1С. Тут заробак вышэйшы — 6000 рублёў.
Распрацоўніку ў кампаніі, якая займаецца суправаджэньнем бізнэсу ў галіне электроннай камэрцыі, абяцаюць да 12 000 рублёў.
У чым прычына дэфіцыту вакансіяў
Свабода пагаварыла на ўмовах ананімнасьці зь некалькімі людзьмі зь беларускай ІТ-сфэры, якія працуюць на кіроўных пасадах. Паводле іхных назіраньняў, дэфіцыт вакансіяў сапраўды ёсьць, і гэта зьвязана зь некалькімі фактарамі. Найперш з тым, што «зь Беларусі сышлі шмат буйных гульцоў рынку», якія «ня хочуць працаваць зь беларусамі знутры краіны праз санкцыі». Таксама новыя ўмовы стварае выкарыстаньне штучнага інтэлекту.
«Калі раней у камандзе трэба было 40-50 чалавек для нейкага праекту, то цяпер дастаткова 10, а іншыя бяз працы. Шмат ІТ-спэцыялістаў зьехалі з Беларусі пасьля 2020 году. Аднак за гэты час шмат зьявілася новых, і ім трэба недзе працаваць», — расказаў адзін з суразмоўцаў.
Ён удакладніў, што найперш названыя праблемы крануліся аўтсорсінгавых кампаніяў, якія працуюць над праектамі на замову. Такіх у Беларусі традыцыйна была большасьць. Прадуктовыя кампаніі, якія робяць нейкае сваё праграмнае забесьпячэньне, менш адчулі на сабе гэтыя праблемы.
Таксама, з словаў суразмоўцаў, для супрацоўнікаў стала менш бонусаў, якія існавалі раней: радзей падымаюць заробак, менш шанцаў утрымацца ў кампаніі ў паўзах паміж пошукам праектаў.
Вымушаная пераарыентацыя
Старшая навуковая супрацоўніца дасьледчага цэнтру Beroc Анастасія Лузгіна зьвяртае ўвагу яшчэ і на тое, што беларускім кампаніям давялося пераарыентавацца на рынкі СНД і азіяцкіх краін, дзе ёсьць свая канкурэнцыя. Таксама ёсьць канкурэнцыя сярод спэцыялістаў у Беларусі, бо працу тут шукаюць ня толькі беларусы.
«Працадаўцы менш зацікаўленыя ў пачаткоўцах. У цэлым кампаніі імкнуцца аптымізаваць свае працэсы, наймаць менш супрацоўнікаў, але пры гэтым не зьніжаць аб’ёмаў працы і працягваць дзейнасьць з залучэньнем і выкарыстаньнем тэхналёгіяў штучнага інтэлекту. Гэта назіраецца ўва ўсім сьвеце. Для Беларусі ў значнай ступені абмежаваныя магчымасьці працаваць на высокамаржынальных рынках Эўропы і ЗША. Таму гэтыя ж кампаніі мусілі пераарыентавацца на рынкі краін СНД і азіяцкіх рэгіёнаў. Па-першае, сама пераарыентацыя, пошук новых кліентаў і партнэраў патрабуюць дадатковых выдаткаў. Другі момант — на гэтых рынках таксама ёсьць свае IT-структуры і IT-кампаніі, якія, безумоўна, ствараюць канкурэнцыю беларускім кампаніям», — заўважае суразмоўца.
Некалькі гадоў запар Беларусь апускаецца ва ўсясьветным рэйтынгу інавацыйнага разьвіцьця (Global Innovation Index 2026). Цяпер яна займае ў ім 88-е месца з 139 магчымых і знаходзіцца паміж Ямайкай і Дамініканскай Рэспублікай. А ў 2020 годзе ў гэтым жа рэйтынгу Беларусь знаходзілася на 64-й пазыцыі. Рэйтынг складае Ўсясьветная арганізацыя інтэлектуальнай ўласьнасьці (WIPO), спэцыялізаваная ўстанова ААН. Укладальнікі рэйтынгу ўлічваюць, наколькі добра краіны ствараюць умовы для інавацыяў і ператвараюць навуковыя, тэхналягічныя і творчыя распрацоўкі ў рэальныя вынікі.
Форум