Кіраўнік Дзяржаўнай памежнай службы Ўкраіны Сяргей Дэйнэка за тры дні да расейскага ўварваньня папярэдзіў вышэйшае ўкраінскае кіраўніцтва аб тым, што наступ арміі Расеі адбудзецца з тэрыторыі Беларусі.
«Мы дакладна разумелі, што ўварваньне будзе з тэрыторыі Беларусі, па чарнобыльскім кірунку. Дакладна разумелі, што будзе на мяжы Харкаўскай і Луганскай абласьцей, дзе вораг мусіў зайсьці, каб атачыць і зьліквідаваць нашу групоўку ў зоне апэрацыі Аб’яднаных сіл», — сказаў Дэйнэка ў інтэрвію выданьню «Українська правда».
Паводле яго, былі сумневы толькі ў тым, што Расея будзе наступаць з Крыму.
«З Данбасу па лініі сутыкненьня гэта было абсалютна зразумела. З тэрыторыі Беларусі яны маглі пайсьці не як расейская армія, а з шаўронамі Беларусі, у беларускай форме. А ісьці з Крыму — там жа толькі расейцы, больш нікога. Таму я да апошняга меў сумневы аб іхным наступе з Крыму. На жаль, я памыліўся», — патлумачыў ён.
«21 лютага я пісьмова паінфармаваў усе вышэйшыя органы аб тым, што вайна будзе. Так, дата поўнамаштабнага наступу пераносілася. Спачатку гэта было 19 лютага, потым 22-га і апошняя — 24 лютага», — дадаў Сяргей Дэйнэка.
Кіраўнік украінскіх памежнікаў паведаміў, што да ўварваньня яны пасьпелі вывезьці з усіх памежных абласьцей важныя дакумэнты.
Сяргей Дэйнэка таксама паведаміў, што 19 лютага 2022 году на мяжы правёў сустрэчу з старшынёй Дзяржаўнага памежнага камітэту Беларусі Анатолем Лапо.
«Я перадаў яму нашу інфармацыю, папрасіў перадаць як саманазванаму прэзыдэнту Лукашэнку, тым больш што той таксама ж памежнік. Лукашэнка ж праходзіў тэрміновую службу ў памежных войсках КДБ СССР. Таму ён павінен быў разумець, што памежнікі павінны прадухіліць парушэньне мяжы, а не спрыяць яму. Мой калега запэўніў, што „гэтага ня можа быць“. Але па ягонай рэакцыі я бачыў, што ён хлусіць. Гэта была апошняя сустрэча і апошняя размова зь ім», — прыгадаў украінскі памежнік.
Сяргей Дэйнэка таксама паведаміў, што даў паслухаць Анатолю Лапо перахопы размоў расейскіх вайскоўцаў. «Ён пабляднеў, потым стаў чырвоным, потым зялёным, абяцаў, што ў той жа вечар зробіць даклад Лукашэнку. Ну а далей мы ўжо бачылі, што адбывалася», — удакладніў ён.
Кіраўніцтва Беларусі падтрымала агрэсію Расеі супраць Украіны і дазволіла скарыстаць вайсковую інфраструктуру і паветраную прастору для ўварваньня расейскай арміі і абстрэлаў мірных гарадоў Украіны, ахвярамі якіх сталі дзясяткі тысяч цывільных украінцаў.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.