У Мелітопалі з красавіка 2017 году дзейнічае ўкраінска-беларускае культурна-адукацыйнае таварыства «Сузор’е».
У верасьні 2020 году, калі ўкраінская ўлада не прызнала вынікаў прэзыдэнцкіх выбараў у Беларусі, амбасадар Беларусі ва Ўкраіне Ігар Сокал у Мелітопалі сустракаўся з прадстаўнікамі гарадзкой улады і беларускай дыяспары, якую ачольвае Натальля Бярнага.
Мэр Мелітопалю Іван Фёдараў ня змог адказаць на пытаньні Свабоды, ці працуе цяпер гэтая суполка ды як яе кіраўніцтва і актывісты паставіліся да вайны і расейскай акупацыі. А ці ёсьць сярод мелітопальскіх беларусаў калябаранты? «Такой інфармацыі няма», — сказаў ён.
Свабода спрабавала дазваніцца актывістам «Сузор’я» на мабільныя тэлефоны, але апэратар паведаміў, што гэтыя нумары цяпер па-за межамі дасяжнасьці. Імаверна, тыя засталіся ў акупаваным Мелітопалі і адключыліся ад украінскіх мабільных апэратараў. Раней паведамлялі, што ў акупаваных раёнах расейцы адключаюць украінскіх апэратараў і прымушаюць украінцаў пераходзіць на нумары расейскіх кампаніяў сувязі.
Мелітопаль шматнацыянальны. Беларусы тут займаюць шостае месца — 0,8% агульнай колькасьці насельніцтва, якое перад вайной складала 150 тысяч. Некаторыя зь іх дагэтуль лічаць роднай беларускую мову.
Два стагодзьдзі таму беларусы асвоілі ўкраінскі стэп
Пад расейскай акупацыяй апынулася і вёска Гусарка ў Запароскай вобласьці. Яе 200 гадоў таму ў стэпе заснавалі беларусы, выхадцы з Смаленшчыны. Да вайны тут жылі крыху больш за 800 чалавек.
Мясцовыя жыхары сталага ўзросту размаўляюць на беларускай мове, хоць ужо істотна зьмененай пад уплывам украінскай. Але вымаўленьне засталося мяккім, беларускім. Украінскія журналісты ахрысьцілі гаворку мясцовых жыхароў «гусарскім дыялектам».
Назву вёска атрымала ад гусараў — да яе стварэньня ў 1808 годзе ў гэтай частцы таўрыйскага стэпу базаваўся гусарскі полк.
Журналісты «Громадське ТБ Запоріжжя» у 2015 годзе зьнялі фільм пра вёску Гусарка, у ім гучыць і пашыраная сярод беларусаў засьцярога «абы не было вайны».
Вёска дэкамунізавалася. У 2016 годзе на пастамэнце, дзе раней стаяў помнік Леніну, паставілі драўляны помнік бульбе. У гонар гэтай клубневай культуры ў сяле штогод праводзілі фэст «Гусарская бульба». Сёлета ў кастрычніку ён мусіў прайсьці чарговы раз.
Цяпер дазваніцца на стацыянарныя тэлефоны ў вёску Гусарку, як і ў іншыя акупаваныя расейцамі паселішчы Ўкраіны, немагчыма.
Але Свабода змагла паразмаўляць з кіраўніцтвам аграрнага прадпрыемства «Алоінс-Агро», якое да вайны мела ў Гусарцы свае надзелы і было галоўным падаткаплатнікам у мясцовы бюджэт. Большасьці супрацоўнікаў аграфірмы ўдалося эвакуавацца на падкантрольную Ўкраіне тэрыторыю.
«Так, Гусарка цяпер пад акупацыяй, і што там адбываецца, я ня ведаю, не магу сказаць», — сказаў прадстаўнік аграфірмы.
Паводле яго, расейцы акупавалі Гусарку ў першыя дні ўварваньня.
«Перад захопам расейцы нанесьлі ракетны ўдар па токах і ангарах, у выніку яны былі цалкам зруйнаваныя, пашкоджаная сельскагаспадарчая тэхніка і абсталяваньне для абмалоту», — дадаў суразмоўца.
Запароская вайсковая абласная адміністрацыя ў траўні паведамляла, што ў выніку баявых дзеяньняў 500 будынкаў у Гусарцы засталіся безь сьвятла, і аднавіць яго тады не было як праз актыўных баявых дзеяньняў і брак доступу рамонтных брыгадаў да пашкоджаных лініяў электраперадач.
І гэта апошняя інфармацыя, у якой згадвалася тая вёска.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.