ЭЗ і ЗША распрацоўваюць «праграму дабрабыту» на 800 мільярдаў даляраў для пасьляваеннай Украіны

Сьцягі Эўразьвязу і Ўкраіны ў Кіеве. Архіўнае фота

Эўрапейскі Зьвяз і Злучаныя Штаты падрыхтавалі праект «праграмы дабрабыту» для Ўкраіны, мэта якой — даць Кіеву фінансавыя гарантыі разам з гарантыямі бясьпекі для стабілізацыі Ўкраіны пасьля заканчэньня вайны з Расеяй.

У 18-старонкавым дакумэнце, зь якім азнаёмілася Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, гаворыцца, што, хоць да 2040 году для Ўкраіны можа быць змабілізавана 800 мільярдаў даляраў, найбліжэйшая мэта — задаволіць патрэбы краіны ў рэканструкцыі прыкладна на 500 мільярдаў даляраў у наступным дзесяцігодзьдзі, піша эўрапейскі рэдактар Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода Рыкард Юзьвяк.

Эўразьвяз, Злучаныя Штаты і міжнародныя фінансавыя інстытуты, у тым ліку Міжнародны валютны фонд і Ўсясьветны банк, будуць удзельнічаць у пачатковай фазе, вылучыўшы 317 мільярдаў даляраў на рэканструкцыю, 57 мільярдаў — на жыльлё і каля 126 мільярдаў — на пабудову як дзяржаўных, так і прыватных будынкаў.

Кампэнсацыя ахвярам будзе разглядацца асобна праз мэханізм, скіраваны на замарожаныя актывы Расеі на Захадзе.

Выступаючы на мінулым тыдні, калі рамачная праграма абмяркоўвалася на нефармальнай сустрэчы чальцоў Эўрапейскай рады, прэзыдэнтка Эўрапейскай камісіі Урзуля фон дэр Ляен заявіла: «Выглядае, мы можам павысіць дабрабыт Украіны ў момант, калі дасягнем мірнага спыненьня агню».

«Гаворка ідзе пра адзіны дакумэнт, які прадстаўляе калектыўнае бачаньне ўкраінцаў, амэрыканцаў і Эўропы на пасьляваенную будучыню Ўкраіны», — сказала яна.

Лічба ў 800 мільярдаў даляраў вынікае з амбіцыяў разбуранай вайной краіны «вызначыць далейшыя інвэстыцыйныя магчымасьці, якія дазволяць яе эканоміцы расьці і квітнець, падвоіць ВУП, павысіць прадукцыйнасьць і значна палепшыць якасьць жыцьця ўкраінцаў», гаворыцца ў дакумэнце.

Тэрміны і ўмовы для Ўкраіны

Значная частка пляну залежыць ад хуткага заканчэньня вайны. Але ёсьць і іншыя ўмовы.

Падкрэсьліваецца, што хуткі прагрэс у кірунку ўступленьня ў ЭЗ — абавязковы. Адзначаецца, што ВУП краін Цэнтральнай і Ўсходняй Эўропы, якія далучыліся да ЭЗ у 2004 і 2007 гадах, з таго часу вырас амаль утрая, і гэты трук можа быць паўтораны і з Кіевам.

Хоць Украіна спадзяецца далучыцца да ЭЗ да канца дзесяцігодзьдзя, Вугоршчына амаль два гады блякуе пачатак перамоваў аб уступленьні на падставе таго, што Будапэшт лічыць дыскрымінацыяй вугорскай меншасьці ва Ўкраіне — сварка, якая падштурхнула Віктара Орбана нядаўна заявіць, што ніводзін вугорскі парлямэнт «цягам 100 гадоў» ня будзе гатовы даць зялёнае сьвятло сяброўству Ўкраіны ў ЭЗ.

Але гэта не адзіная перадумова, зафіксаваная ў тэксьце. «Найважнейшы прарыў — аднаўленьне доступу Ўкраіны да рынкаў дзяржаўнага доўгу», — гаворыцца ў дакумэнце. Дадаткова запісана, што гэта мае ўключаць «дазвол банкам пераарыентавацца на крэдытаваньне малых і сярэдніх прадпрыемстваў і тым самым стымуляваць стварэньне працоўных месцаў і эканоміку ў цэлым».

У праекце таксама згадваецца патрэба для Ўкраіны «аднавіць свае пазыцыі ў сусьветнай інвэстыцыйнай супольнасьці», што ўключае пашырэньне лічбавай інфраструктуры, умацаваньне незалежнасьці судовай улады і правоў уласнасьці ў краіне.

Але адкуль возьмуцца 800 мільярдаў?

Ёсьць пэўныя канкрэтныя абяцаньні грошай. Эўрапейская камісія прапанавала вылучыць 116 мільярдаў даляраў для Ўкраіны ў наступным шматгадовым бюджэце ЭЗ, які мае пачацца ў 2028-м і працягвацца да 2034 году. Але ўсе дзяржавы — чальцы ЭЗ мусяць дамовіцца пра гэта ў працяглых перамовах на працягу наступных 18 месяцаў, і незразумела, ці захаваецца гэтая лічба, з увагі на тое, што многія чальцы імкнуцца скараціць бюджэтныя выдаткі ЭЗ у цэлым.

Пакуль няма лічбаў чаканага ўкладу Вашынгтону. У дакумэнце проста адзначаецца, што «Злучаныя Штаты будуць імкнуцца прыцягнуць значны дадатковы капітал (дзяржаўны і прыватны, гранты, акцыянэрны капітал і пазыкі) для празрыстага і эфэктыўнага інвэставаньня ва Ўкраіне».

Аўтары таксама сьцьвярджаюць, што вяртаньне 2,1 мільёна мігрантаў ва Ўкраіну ў першыя два гады пасьля заканчэньня вайны прывядзе да скачка прадукцыйнасьці працы на 5 працэнтаў і патэнцыйнага росту ВУП на душу насельніцтва.

У дакумэнце таксама адзначаецца, што дадатковы дзяржаўны капітал, як чакаецца, паступіць за кошт «ільготных крэдытаў ад міжнародных фінансавых установаў, іншых грантаў і дабрачыннасьці» і што Ўкраіна «можа разгледзець продаж правоў на карысныя выкапні як яшчэ адзін спосаб прыцягненьня прыватнага капіталу ва Ўкраіну, як гэта прадугледжана Інвэстыцыйным фондам рэканструкцыі ЗША–Украіна».

Інвэстыцыі ў будучыню Ўкраіны

Аднак у цяперашнім выглядзе праграма не дае канкрэтных лічбаў. У дадатку да яе папярэджваюць, што хоць «мінэральны сэктар Украіны прапануе значныя інвэстыцыйныя магчымасьці», але пры гэтым «праблемы захоўваюцца, у тым ліку даўжэйшыя тэрміны рэалізацыі праектаў, зьвязаных зь ліціем, неабходнасьць прывядзеньня да ўсясьветных стандартаў і патрэба ў абноўленых тэхналягічных і геалягічных зьвестках для падтрымкі зусім новых ініцыятываў».

Акрамя мінэральнага сэктару краіны, Брусэль і Вашынгтон разглядаюць шэраг дадатковых сфэраў інвэставаньня. Адна зь іх — больш за 3000 дзяржаўных прадпрыемстваў, якія можна прыватызаваць; у дакумэнце адзначаецца, што такі крок «патрэбны, каб адкрыць ключавыя сэктары эканомікі для прыватнага інвэставаньня, зьліквідаваць неэфэктыўнасьць і стварыць магчымасьці для інавацыяў і інвэстыцыяў».

Таксама згадваецца рэканструкцыя больш як 25 000 кілямэтраў дарог, а таксама мадэрнізацыя порту Чарнаморск на паўднёвы захад ад Адэсы.

У энэргетычным сэктары могуць быць пабудаваныя шэсьць новых ядзерных рэактараў у Хмяльніцкім і Роўне. У тэксьце таксама згадваецца, што «Злучаныя Штаты і, магчыма, амэрыканскія кампаніі будуць імкнуцца да партнэрства з Украінай праз сумесныя інвэстыцыі для аднаўленьня, разьвіцьця, мадэрнізацыі і эксплюатацыі газавай інфраструктуры Ўкраіны, якая ўключае яе трубаправоды і сховішчы».

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

У Парыжы зьбіраецца «Кааліцыя ахвочых», каб абмеркаваць адпраўку міратворцаў ва Ўкраіну

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Эўразьвяз пагадзіўся на крэдыт у 90 мільярдаў эўра для Ўкраіны