Эўразьвяз выдзеліць Кіеву беспрацэнтную пазыку ў памеры 90 мільярдаў эўра (106 мільярдаў даляраў ЗША) для фінансаваньня разбуранай вайной краіны пасьля таго, як ня змог дамовіцца аб прапанове выкарыстаць замарожаныя расейскія актывы для падтрымкі эканамічных і ваенных патрэб Украіны ў бліжэйшыя гады.
Пра гэта піша эўрапейскі карэспандэнт Радыё Свабодная Эўропа/Радыё Свабода Рыкард Юзьвяк.
Украіна сутыкнецца з дэфіцытам замежнай дапамогі ў памеры да 59 мільярдаў даляраў у наступным годзе, паколькі фінансаваньне з боку ЗША наўрад ці працягнецца.
Чыноўнікі ЭЗ разглядаюць як часовае рашэньне арганізаваць пазыку грошай, гарантаваную агульным бюджэтам ЭЗ.
Прэзыдэнт Эўрапейскай рады Антонію Кошта заявіў у сетцы X ад 19 сьнежня, што сродкі будуць выдзеленыя на 2026 і 2027 гады.
«Мы абавязаліся, мы выканалі», — паведаміў ён.
Чыноўнікі ЭЗ пачалі сустрэчы 18 сьнежня, каб дамовіцца аб рашэньні па фінансаваньні. Перамовы былі сканцэнтраваныя на прапанове выкарыстаць дзясяткі мільярдаў эўра замарожаных дзяржаўных актываў Расеі для пакрыцьця фінансавых патрэб Украіны. Але юрыдычныя праблемы перашкодзілі некаторым чальцам ЭЗ падпісаць прапанову. Замест гэтага была дасягнутая дамоўленасьць аб пазыцы, якая будзе грунтавацца на пазыках на рынках капіталу, гарантаваных «бюджэтным запасам ЭЗ» — тэрмінам, які выкарыстоўваецца для апісаньня дадатковых магчымасьцей пазыкі.
«Пасьля працяглых дыскусій стала зразумела, што рэпарацыйныя пазыкі запатрабуюць больш працы, бо лідэрам трэба больш часу, каб абмеркаваць дэталі», — сказаў адзін з чыноўнікаў ЭЗ у інтэрвію Радыё Свабода.
Фінансаваньне Ўкраіны стала сур’ёзнай праблемай для блёка з 27 чальцоў, прычым Злучаныя Штаты спыняюць сваю фінансавую падтрымку, а такія краіны, як Вугоршчына, таксама выступаюць за абмежаваньне фінансаваньня. З іншага боку, Польшча параўнала сытуацыю з выбарам паміж «грошы сёньня або кроў заўтра».
Саміт ЭЗ адбыўся пасьля таго, як прэзыдэнт Расеі Ўладзімір Пуцін груба раскрытыкаваў лідараў ЭЗ, выкарыстоўваючы слова «падсьвінкі», і паўтарыў заявы аб тым, што Масква дасягне мэтаў сваёй вайны супраць Украіны сілай, калі імкненьне ЗША да міру не прывядзе да пагадненьня, якое адпавядае іх патрабаваньням.
Расея пагражала маштабнымі судовымі дзеяньнямі з нагоды любога выкарыстаньня сваіх замарожаных актываў. Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі прысутнічаў на саміце і заявіў лідэрам, што прапанова аб пазыцы, забясьпечанай замарожанымі актывамі Расеі, якія ў цяперашні час знаходзяцца ў ЭЗ, зьяўляецца больш прымальнай, але ў рэшце рэшт ня мае значэньня, як будуць выкарыстаныя гэтыя сродкі, галоўнае — знайсьці рашэньне.
«Калі вясной Украіна не атрымае адпаведнага траншу, які ў выпадку міру будзе выкарыстаны для аднаўленьня краіны, а ў выпадку працягу вайны — для іншых прыярытэтаў, перш за ўсё для вытворчасьці бесьпілётнікаў, — вытворчасьць бесьпілётнікаў ва Ўкраіне скароціцца ў некалькі разоў», — сказаў ён журналістам на прэс-канфэрэнцыі пасьля выступу на саміце за зачыненымі дзьвярыма.
Ён дадаў, што ў цяперашні час Украіна сутыкаецца з дэфіцытам замежнай дапамогі ў памеры ад 53 да 59 мільярдаў даляраў у наступным годзе.
Заходнія краіны падтрымлівалі разбураную вайной краіну як прамой бюджэтнай падтрымкай, так і вайсковай дапамогай з моманту паўнамаштабнага ўварваньня Расеі амаль чатыры гады таму, але наступны пэрыяд можа быць больш складаным.
Злучаныя Штаты далі зразумець, што, хутчэй за ўсё, ня будуць дасылаць больш грошай, усклаўшы абавязак на ЭЗ і іншыя краіны G7 актывізаваць свае дзеяньні — і зрабіць гэта як мага хутчэй.
Каля 140 мільярдаў эўра расейскіх дзяржаўных актываў захоўваюцца ў бэльгійскай кампаніі па фінансавых рынках Euroclear, а дадатковыя 25 мільярдаў эўра расейскіх дзяржаўных актываў знаходзяцца ў банках па ўсім ЭЗ, галоўным чынам у Францыі, а таксама ў прыватным банку Бэльгіі, на Кіпры і ў Нямеччыне.
Хоць большасьць з 27 чальцоў ЭЗ выступаюць за выкарыстаньне гэтых актываў для забесьпячэньня крэдыту, Бэльгія баіцца, што гэты плян можа зрабіць яе юрыдычна ўразьлівай, іншыя краіны, у тым ліку Італія, таксама выказалі сумневы.
Кіраўніца Эўрапейскай камісіі Урзуля фон дэр Ляен заявіла, што не пакіне саміт без дамоўленасьці аб тым, як фінансаваць Украіну на працягу наступных двух гадоў.
Канцлер Нямеччыны Фрыдрых Мэрц раней на гэтым тыдні выступіў з рэзкім папярэджаньнем, заявіўшы, што няўдача будзе азначаць, што «здольнасьць Эўрапейскага Зьвязу дзейнічаць будзе сурʼёзна пашкоджаная на гады, калі не даўжэй, і мы пакажам сьвету, што мы ня здольныя абʼяднацца і дзейнічаць у такі вырашальны момант нашай гісторыі».