Інтэрнэт-маркетоляг Андрэй Шараеўскі з Украіны некалькі гадоў працаваў у вялікіх карпарацыях, пасьля заснаваў уласнае агенцтва і завёў свой канал на YouTube, прысьвечаны інтэрнэт-маркетынгу.
Пасьля пачатку вайны Расеі супраць Украіны 24 лютага ён разам зь іншымі маркетолягамі з Украіны вырашыў супрацьстаяць прапагандзе ў Расеі. Для гэтага ініцыятыўная група пачала ствараць антываенны кантэнт і пашыраць яго для карыстальнікаў з Расеі, а пасьля і Беларусі.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Аналітык Вадзім Мажэйка: «Чорны лебедзь» Лукашэнкі ўжо прыляцеў«80-90% камэнтароў з Расеі былі пра тое, што гэта ўсё няпраўда»
«Так атрымалася, што прыкладна ў 20-х днях лютага маркетолягі ва Украіне стыхійна і нават асобна адзін ад аднаго пачалі перакладаць украінскія навіны на расейскую мову і запускаць іх там у выглядзе рэклямы, — расказвае Андрэй. — У нас яшчэ была надзея, што расейцы возьмуцца за галаву і пойдуць на мітынгі. Мы бралі навіны і рабілі контрапраганду. Запускалі рэкляму таксама пра разьбітыя калёны (расейскіх войскаў. — РС), пра забітых салдатаў. І ўсё гэта трансьлявалі на Расею. А пасьля сутыкнуліся з тым, што 80-90% камэнтароў былі пра тое, што гэта ўсё няпраўда, фэйкі і выразкі з тэлесэрыялаў і кампутарных гульняў».
Андрэй расказвае, што каманда адчула татальны супраціў з боку расейскай аўдыторыі. Яны пачалі кампанію пошуку родных расейскіх салдат, якія ваююць ва Ўкраіне. Ім пісалі паведамленьні, што іх родны загінуў ва Ўкраіне альбо трапіў у палон. Адказы атрымлівалі ў стылі «Гэта ўсё няпраўда, не выдумляйце».
Па словах маркетоляга, прыкладна з 8 сакавіка каманда вырашыла пачаць працу зь беларускай аўдыторыяй. Да Андрэя і яго паплечнікаў дайшлі чуткі, што на беларускай тэрыторыі войска фармуе атрады для адпраўкі ва Ўкраіну.
«Паводле чутак, беларускі дэсантнікі зьбіраліся наступаць на тэрыторыю Ровенскай вобласьці Ўкраіны, — расказвае суразмоўца. — І мы вырашылі, што будзем запускаць рэкляму на Беларусь. Запускалі антываенныя ролікі на YouTube і Facebook. Пісалі звароты. Маўляў, „Браты-беларусы, ня трэба паміраць за Лукашэнку. Вы самі разумееце, што ў нашай арміі досьвед вайны ўжо восем гадоў і таму вашыя салдаты тут ненадоўга“. Запускалі ўсякія відэа пра тое, што нам з вамі жыць і сябраваць, гэтак далей. І мы заўважылі, што нэгатыву, які ў выпадку з расейскай аўдыторыяй складаў 80-90%, у Беларусі абсалютна не было. Паміж расейцамі і беларусамі вялізная розьніца, для мяне гэта стала шокам».
Пост Шараеўскага ў Фэйсбуку, які стаў папулярным у беларусаў:
«Беларусь сёньня, як Херсонская вобласьць ва Ўкраіне»
Андрэй Шараеўскі таксама гаворыць, што да падзей лютага 2022 году меў знаёмых у Беларусі. Чыноўнікаў, сярод якіх ёсьць адзін дырэктар вядомага ў краіне заводу. Усе яны былі заўсёды прарасейскімі, таму ва ўкраінскага маркетоляга склалася ўражаньне, што ва ўсёй Беларусі пераважваюць акурат прарасейскія настроі.
«Але калі мы запусьцілі рэкляму на Беларусь, я пабачыў, што гэта ўсё няпраўда, — працягвае маркетоляг. — CTR — гэта паказчык таго, наколькі людзі актыўна клікаюць на рэкляму. У Беларусі ён склаў каля 30%. Гэта неймаверны паказчык. Таму што звычайна рэкляма лічыцца пасьпяховай, калі ёсьць 5%. А тут 30% (у Расеі было да 8-10%. — РС). Гэта на сотні працэнтаў пераўзыходзіць норму. А найбольш мяне ўразіў YouTube. Там глыбіня праглядаў праўкраінскіх ролікаў была 25%. Пры гэтым для YouTube выдатным лічыцца 10%».
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Сёньня яны малююць «Z» на ўласных аўтамабілях, а празь некалькі месяцаў будуць праклінаць Пуціна і ЛукашэнкуАндрэй расказвае, што, у адрозьненьне ад расейскай аўдыторыі, беларусы ня вельмі шчодра пісалі камэнтары да відэа. Але тыя, хто пісаў, выказвалі падтрымку.
«Людзі пісалі, што яны з намі, што для беларусаў гэтая вайна — трагедыя і гэтак далей, — расказвае Андрэй. — Я крыху пацягнуў за гэтую нітку, пачаў размаўляць зь людзьмі ў прыватных паведамленьнях. І я пабачыў, што людзі там (у Беларусі. — РС) моцна цярпяць. Ня памятаю, хто напісаў, што Беларусь сёньня, як Херсонская вобласьць ва Ўкраіне. Яна акупаваная, там напоўніцу ідуць рэпрэсіі. Людзі спалоханыя і ня ведаюць, чым дапамагчы. Гэтая падтрымка ад беларусаў, і непасрэдная, і ўскосная, яна вельмі моцна адчуваецца».
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
«Інфармацыйна-псыхалягічныя мерапрыемствы». Як ідэолягі Лукашэнкі апрацоўваюць беларускіх вайскоўцаў«Беларусы проста сьмяюцца з прапаганды»
Андрэй Шараеўскі гаворыць, што ва Ўкраіне ўжо пачынаюць разумець, што беларусы таксама спрабуюць супраціўляцца. Даходзяць зьвесткі пра «рэйкавую вайну» і сабатаж у войску. А пасьля пачатку мэдыйнай кампаніі ў ініцыятыўную групу самога Андрэя ўвайшлі некалькі дзяўчат зь Беларусі, якія дапамагаюць з дызайнам.
«Вядома, гэтыя мае высновы нельга трансьляваць на ўсю Беларусь, на офлайн, — гаворыць маркетоляг. — На людзей, якім за 60 гадоў. Пра іх я нічога не магу сказаць. Яны сябе ніяк не праяўляюць у digital. Але ў катэгорыі ад 18 да 50, па маіх назіраньнях, каля 60% падтрымліваюць Украіну альбо не падтрымліваюць Расею. Так больш правільна будзе сказаць, напэўна».
Суразмоўца расказвае, што са сваіх назіраньняў можа сказаць аб нежаданьні беларусаў удзельнічаць у вайне на баку Расеі. Ён прадбачыць, што калі Лукашэнка аддасьць такі загад, то мы ўсе зможам пабачыць татальны сабатаж і адмову выконваць загады.
«Гэта могуць быць дывэрсіі, здача ў палон, альбо беларусы нават разьвернуцца ў другі бок, — гаворыць Андрэй. — Я думаю, што падтрымкі загаду ваяваць супраць украінцаў сярод беларусаў дакладна ня будзе. Прапаганда ў Расеі жалезабэтонная. Яна настолькі моцна засела ў галовах людзей, што на сёньня мы, маркетолягі з Украіны, адчуваем — без тэлевізіі мы там нічога ня зможам зрабіць, каб пераканаць людзей. У Беларусі прапаганда нашмат слабейшая, гэта пародыя. Мне здаецца, людзі там проста сьмяюцца з таго, што ім трансьлююць».
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Нават прайграўшы вайну, Пуцін абвесьціць пра сваю перамогу. Паразы яму не даруюць«Я цяпер усюды кажу, што Беларусь нас падтрымлівае. Шмат хто з гэтага сьмяецца»
Па словах маркетоляга, у Беларусі нашмат больш, чым у Расеі, папулярныя альтэрнатыўныя крыніцы інфармацыі. Гэта ў першую чаргу тэлеграм-каналы і іншыя крыніцы ў інтэрнэце. Акрамя гэтага, паміж беларусамі і расейцамі ёсьць вялікія мэнтальныя адрозьненьні.
«Расейцы адчуваюць сябе жыхарамі вялікай імпэрыі, — кажа Андрэй. — У беларусаў іншая гісторыя. Магчыма, гэта неяк генэтычна нават праяўляецца. Беларусы не асацыююць сябе з імпэрыяй, яны ўсё ж асобна. У беларусаў могуць быць альтэрнатыўныя погляды і думкі. Магчыма, розьніца ў гэтым».
Андрэй прызнае, што пасьля пачатку вайны ва Ўкраіне пагоршылася стаўленьне як да Беларусі, так і да беларусаў. Далёка ня ўсе ўкраінцы разумеюць, што сапраўды адбываецца ў Беларусі і якая розьніца ёсьць паміж беларусамі і расейцамі.
«Сёньня ўкраінцам няма калі разьбірацца ў тым, што адбываецца ў Беларусі, — гаворыць Андрэй. — Ёсьць факты, што Беларусь выкарыстоўваецца як пляцдарм для нападу на Ўкраіну. І калі людзі сядзяць пад абстрэламі, то яны ня пойдуць у інтэрнэт шукаць інфармацыю пра тое, што там сапраўды ў Беларусі адбываецца. Я цяпер усюды кажу, што Беларусь нас падтрымлівае. Шмат хто з гэтага сьмяецца. Мне адказваюць, што калі б беларусы нас падтрымлвіалі, то яны б не прынялі расейскія войскі. Мне здаецца, што беларусам зараз самім трэба націснуць на прапаганду. Паказаць свае сапраўдныя думкі. Але я думаю, што ў гэтай вайне будзе момант, калі беларусы сябе вельмі яскрава праявяць. І тады украінцы зразумеюць, як яно ёсьць папраўдзе».
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Для беларускага грамадзтва гэтая вайна чужая і нават вар’яцкая: вынікі сакавіцкага апытаньня Chatham HouseВайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.