Карэспандэнт «Настоящего времени» пабываў у вёсцы Беленькае Запароскай вобласьці — усяго ў 18 кілямэтрах ад расейскіх пазыцый.
Начальніца мясцовага аддзяленьня Укрпошты Алена паказвае наступствы патрапляньня ў яе аддзяленьне расейскага бесьпілётніка: «Усе цэлыя, усе жывыя, ніхто не пацярпеў. Адзінае, што крыху галава баліць з-за кантузіі ў дзяўчынак».
Ад удару моцна пацярпеў дах, але столь вытрымала, кажа яна:
«Усе ўсё атрымаюць. Пасылкі ўсе цэлыя, бачыце, усё добра. Усё стаіць».
Алена кажа: хутка яна і калегі навядуць тут парадак і прадоўжаць працу — калі зноў нічога не здарыцца. Гэта ўжо другі прыцэльны «прылёт» па пошце за адну раніцу.
«Гэта ўсё проста каб запалохаць, каб адсюль выгнаць людзей. Ну, я так думаю», — разважае Алена.
Насупраць пошты — офіс мясцовай аграрнай кампаніі, які ўначы таксама пацярпеў ад удару бесьпілётніка.
«Даху няма, столь ўпала. Усё. Што я магу яшчэ сказаць. Кожны дзень такая сытуацыя», — распавядае фэрмэр Андрэй Казырацкі.
Гаспадар аграфірмы Казырацкі скардзіцца: з-за абстрэлаў справы ідуць зусім дрэнна. Бо час ужо брацца за пасяўную.
«Мы ня можам выехаць [у поле], у мяне людзі баяцца, я не магу нікога прымусіць адназначна. Калі ў нас нічога не памяняецца ў Беленькім, то мы ўжо ўраджай сёлета зьбіраць ня будзем. І што рабіць з пайшчыкамі, як тлумачыць — ня ведаю», — кажа Андрэй.
Як і многія іншыя жыхары вёскі, ён ужо даўно абзавёўся дэтэктарамі дронаў. У такое яснае надвор’е яны залятаюць у сяло кожныя пятнаццаць хвілін.
Падчас інтэрвію дэтэктар спрацоўвае:
«Дрон! Хавайцеся, ідзіце сюды. Вось ён гудзіць. Вось яны ляцяць, пераварочваюцца. Так, зараз ён заходзіць, значыць, на „Нібулон“ да нас», — камэнтуе перамяшчэньне бесьпілётніка Андрэй Казырацкі.
Кампанія «Нібулон» — адзін з найбуйнейшых вытворцаў і экспарцёраў сельгаспрадукцыі ва Украіне. На выходных тутэйшы філіял аграгіганта патрапіў пад авіяўдар. Абмежаваліся спалохам, расказвае вартаўнік Віктар:
«Гэта проста цуд, што мы так проста... А калі б яна вось тут сядзела, у гэтым пакоі, то з напарніцай маёй здарылася б дрэннавата».
Дроны бʼюць ня толькі па прадпрыемствах і інфраструктуры, але і па жыльлі. Пакуль здымачная група разам з жыхарамі хаваецца ад новага нападу, Тацяна — жонка Андрэя — паказвае, што здарылася з іх домам. Адзін з FPV нават патрапіў на камэру відэаназіраньня.
На вуліцах Беленькага машын амаль не відаць, мясцовыя жыхары перасоўваюцца на роварах ці мапэдах.
«Тое, што будавалася гадамі — разьбіваюць, сукі, за адну хвіліну, сэкунду наогул», — камэнтуе Андрэй Казырацкі, праяжджаючы па вёсцы на мотаролеры.
Разьбітыя склады, падбітая тэхніка і гара збожжа ўперамешку з абломкамі прафнасьцілу — гэта наступствы чарговага авіяўдару.
«Гэта быў ГАЗ-53. Вось тут была бочка, яно ўсё згарэла цалкам. Гэта сюды прыляцеў КАБ. Вось гэта незразумела, куды кузаў падзеўся, паляцеў... Але ў асноўным з таго боку. Вось гэта дзьве пліты сышло, адна на культыватары. Вунь хана трактару, ня ведаю, што рабіць. Збожжа — там, што застанецца, альбо не застанецца, — паказвае пашкоджанае прадпрыемства Андрэй. — Ну, і небясьпечна тут, яны ж прылятаюць да нас паглядзець, хто тут што хоча. Рамантаваць ніхто нічога не дае».
Беленькае стаіць на беразе Дняпра. На супрацьлеглым баку ракі — расейскае войска. Адлегласьць лёгка пераадольнае для сучасных дронаў — усяго 18 кілямэтраў. Пры гэтым тут працуюць сельсавет, крамы і шпіталь. Нават курсуюць маршруткі ў Запарожжа і назад. У сяле яшчэ застаюцца каля трох тысяч жыхароў.
«Будзем адбудоўваць ці што. Калі не зжывуць нас зусім зь вёскі. Таму што лётаюць кожныя пяць хвілін. Ляцяць і ляцяць», — кажа жыхарка вёскі Любоў.
«Страшна. Баімся. Асабліва я баюся. FPV-шак я баюся, усяго я баюся, — прызнаецца іншая жыхарка Беленькага, Ларыса. — У думках я ўжо задумваюся, каб адсюль выяжджаць».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 3 верасьня ўкраінскі брыгадны генэрал Аляксандар Тарнаўскі заявіў, што Ўзброеныя сілы Ўкраіны прарвалі першую лінію абароны на запароскім кірунку, на якую расейцы выдаткавалі больш за ўсё рэсурсаў.
- У канцы 2023 і на пачатку 2024 расейцы працягвалі масавыя абстрэлы ўкраінскіх гарадоў: Дніпра, Кіева, Харкава, Адэсы і іншых месцаў. Дзясяткі людзей загінулі і атрымалі раненьні. Украінскі бок у адказ абстрэльваў расейскі Белгарад, некалькі чалавек загінулі. Узброеныя сілы дзьвюх краін рэгулярна атакуюць падкантрольныя процілегламу боку тэрыторыі бесьпілётнікамі.
- Агулам з пачатку 2024 году ўкраінскія дроны пашкодзілі 18 расейскіх НПЗ, што прывяло да скарачэньня вытворчасьці амаль на 14%. У сакавіку былі атакаваныя такія абʼекты, як Разанскі НПЗ карпарацыі «Роснефть» і завод «Лукойла» ў Кстове ў Ніжагародзкай вобласьці. Абодва ўваходзяць у топ-10 найбуйнейшых НПЗ Расеі і забясьпечваюць бэнзінам Маскву.
- 6 жніўня 2024 году Ўкраіна пачала апэрацыю ў Курскай вобласьці. 19 жніўня прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі заявіў, што пад кантролем Украіны ў ходзе апэрацыі Ўзброеных сілаў Украіны знаходзяцца 92 паселішчы Курскай вобласьці Расеі. Галоўнакамандуючы Ўзброенымі сіламі Ўкраіны Аляксандар Сырскі ўдакладніў, што такіх населеных пунктаў 82. Улады Ўкраіны заявілі пра стварэньне ваенных камэндатураў і арганізацыі перадачы «гуманітарнай дапамогі ў населеныя пункты, якія знаходзяцца пад кантролем Украіны». Экспэрты Інстытуту вывучэньня вайны, прааналізаваўшы заявы і відэаматэрыялы з геалякацыяй, выказалі думку, што Ўкраіна кантралюе ў Курскай вобласьці ня ўсю тэрыторыю ў заяўленых межах прасоўваньня.
- 16–18 жніўня ўкраінскія сілы падарвалі тры масты, якія мелі стратэгічнае значэньне для матэрыяльна-тэхнічнага забесьпячэньня групоўкі расейскіх войскаў ва Ўкраіне і вайсковай авіяцыі, якая базуецца ў Курскай вобласьці.
- 17 лістапада Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Прэзыдэнт ЗША абнавіў свае патрабаваньні да эўрапейскіх краінаў-сяброў NATO павялічваць выдаткі на абарону. Таксама палітык заявіў, што хоча, каб Украіна дала Злучаным Штатам кантроль за сваімі радовішчамі рэдказямельных выкапняў у абмен на фінансавую падтрымку яе ваенных дзеяньняў супраць Расеі.
- У ноч на 14 лютага Расея бесьпілётнікам атакавала Чарнобыльскую АЭС, на саркафагу над разбураным у 1986-м пры чарнобыльскай катастрофе энэргаблёку пачаўся пажар, які ня могуць патушыць некалькі дзён.
- 12 лютага 2025 Трамп пагутарыў па тэлефоне з Пуціным, і 18 лютага 2025 году ў Эр-Рыядзе (Саудаўская Арабія) пачалася двухбаковая сустрэча з удзелам дзяржаўнага сакратара ЗША Марка Рубіё і кіраўніка МЗС Расеі Сяргея Лаўрова. Украіна на перамовы не запрошаная. Перад гэтым у Мюнхэне (Нямеччына) і Парыжы (Францыя) адбыліся, адпаведна, канфэрэнцыя па бясьпецы і саміт вядучых краінаў ЭЗ, але на іх так і ня выпрацавалі пляну доўгатэрміновай падтрымкі Ўкраіны. Акрамя таго, Вугоршчына — сябра Эўразьвязу, NATO і пры гэтым ляяльная да Расеі — дыстанцыявалася ад абмеркаваньня далейшай вайсковай дапамогі Кіеву, абвінаваціўшы іншыя краіны ў падбухторваньні далейшай вайны.
- У красавіку высьветлілася, што мірныя перамовы пакуль ня маюць посьпеху, а тым часам Украіна заявіла, што ведае імёны 155 кітайскіх наймітаў, якія падпісалі кантракты з Расеяй і пайшлі на вайну. Афіцыйны Пэкін заявіў, што сваіх грамадзянаў на вайну не адпраўляў, а наадварот, раіў жыхарам краіны трымацца падалей ад абодвух бакоў.
- Дзяржаўны ўкраінскі праект «Хачу жыць», які выконвае Каардынацыйны штаб у пытаньнях абыходжаньня з ваеннапалоннымі, у красавіку 2025 году апублікаваў прозьвішчы 742 грамадзян Беларусі, якія з 2023 году ваююць супраць Украіны на баку Расеі, зь іх 96 ужо загінулі.
- 1 чэрвеня на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- Улетку 2025 году прэзыдэнт Злучаных Штатаў Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі на асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася.
- У ноч на 7 верасьня расейскія войскі нанесьлі рэкордны ўдар па Ўкраіне — дзяржаву атакавалі 805 «Шахедаў» і дронаў-імітатараў. Загарэўся будынак ураду ў Кіеве.
- Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.