ЗША падпісалі дамову з Даніяй і Грэнляндыяй аб бясьпецы дацкай аўтаноміі

Як паведаміла выданьне «Настоящее время», дамова прадугледжвае магчымасьць стварэньня дадатковых амэрыканскіх абаронных аб’ектаў у Грэнляндыі.

Магчымымі месцамі разьмяшчэньня вайсковых аб’ектаў называюць Мэстэрсьвіг на ўсходзе вострава і Нарсарсуак на поўдні. Рашэньне разьмясьціць амэрыканскія базы будзе ўхваляць урад Даніі па ўзгадненьні з ЗША, а канкрэтныя ўмовы і тэхнічныя парамэтры бакі вызначаць пазьней.

Новая дамова пашырае ранейшыя: ЗША атрымліваюць дадатковыя магчымасьці для разьмяшчэньня сваіх вайскоўцаў у Грэнляндыі, а таксама права блякаваць разьмяшчэньне на востраве вайсковай інфраструктуры трэціх краін, што не ўваходзяць у NATO. Прадугледжваецца, што дакумэнт застанецца дзейным і ў выпадку абвяшчэньня Грэнляндыяй незалежнасьці.

Прэм’ер-міністар Даніі Мэтэ Фрэдэрыксэн назвала дамову доўгатэрміновай і падкрэсьліла, што яна адпавядае інтарэсам ня толькі Даніі і Грэнляндыі, але і ЗША, NATO і Эўропы ў цэлым.

Кіраўнік ураду Грэнляндыі Енс-Фрэдэрык Нільсэн заявіў, што дамова павінна канчаткова зьняць пытаньні аб замежнапалітычнай арыентацыі вострава.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Трамп выступіў з прамовай у Давосе, шмат гаварыў пра важнасьць Грэнляндыі і эканамічныя дасягненьні ЗША

Што папярэднічала

Прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп заяўляў аб неабходнасьці амэрыканскага кантролю над Грэнляндыяй яшчэ падчас свайго першага прэзыдэнцкага тэрміну ў 2017–2021 гадах. Ён таксама прапаноўваў набыць гэты востраў.

Пасьля вяртаньня ў Белы дом у пачатку 2025 году Трамп ня раз заяўляў, што для ЗША важны сам кантроль над Грэнляндыяй, а не ягоная форма, і не выключаў далучэньня вострава. Трамп тлумачыў гэта стратэгічным разьмяшчэньнем Грэнляндыі і пагрозай узмацненьня там уплываў Расеі і Кітайскай Народнай Рэспублікі.

Улады Даніі і Грэнляндыі выключалі магчымасьць перадачы вострава ЗША. Аналягічную пазыцыю займалі і краіны Эўразьвязу, што выклікала напружанасьць паміж Вашынгтонам і Брусэлем. Летась паведамлялі, што на саміце NATO Трамп і генэральны сакратар альянсу Марк Рутэ абмяркоўвалі варыянт пашырэньня амэрыканскай вайсковай прысутнасьці ў Грэнляндыі бязь зьмены яе сувэрэнітэту.

Пры гэтым ЗША і так ужо маюць шырокія правы на вайсковую прысутнасьць у Грэнляндыі паводле дамовы з Даніяй 1951 году, на востраве дзейнічае амэрыканская вайсковая база. Крытыкі Трампа ў сувязі з гэтым ставілі пад сумнеў патрэбу новай дамовы.