Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Даклад Мюнхэнскай канфэрэнцыі аб бясьпецы: «Прайграюць усе?»

Канфэрэнцыя аб бясьпецы ў Мюнхэне, 12 лютага 2024
Канфэрэнцыя аб бясьпецы ў Мюнхэне, 12 лютага 2024

Мюнхэнская канфэрэнцыя аб бясьпецы — адзін з галоўных міжнародных форумаў на тэму глябальнай бясьпекі, — прадставіла штогадовы даклад пра сытуацыю ў сьвеце. Ён названы «Lose-Lose?», што можна перакласьці як «Прайграюць усе?»

Аўтары дакладу гавораць пра тое, што звыклы парадак міжнароднага супрацоўніцтва аказаўся малаэфэктыўны для разьвязваньня новых палітычных крызісаў. Краіны сьвету сталі менш супрацоўнічаць адна з адной і часьцей кіравацца толькі ўласнымі інтарэсамі. У выніку, лічаць экспэрты, у большасьці цяперашніх крызісаў прайграюць усе ўцягнутыя бакі і расьце палітычная нявызначанасьць.

Аналізуючы сытуацыю ва Ўсходняй Эўропе, аўтары дакладу зазначаюць, што «імпэрскія амбіцыі Масквы ўжо прывялі да вайны і перакрэсьлілі ўсе пляны на сумесную працу адносна бясьпекі ў агляднай будучыні». У выніку прайграюць усе: Украіна рызыкуе самім сваім існаваньнем як незалежная дзяржава, але вайна таксама наносіць вялікую шкоду насельніцтву Расеі, а Эўропа больш ня можа атрымліваць звыклыя выгады ад мірнага існаваньня і вымушаная ўкладаць фінансы і намаганьні ва ўласную абарону і ў падтрымку Ўкраіны.

Пры гэтым, як адзначаюць аўтары дакладу, амаль праз два гады вайны страх перад Расеяй у сьвеце значна зьнізіўся. Паводле апытаньняў, цяпер Расею як галоўную пагрозу бясьпецы згадваюць толькі жыхары Вялікай Брытаніі і Японіі. Для грамадзян Нямеччыны ў іх рэйтынгу пагроз Расея стаіць на сёмым месцы, для італьянцаў — на 12-м. Шмат у якіх краінах людзей больш турбуюць масавая міграцыя, радыкальны ісламізм, у прыватнасьці палітыка Ірану, і зьмены клімату. У Кітаі і ЗША галоўнай пагрозай грамадзяне называюць кібэратакі.

Многія назіральнікі занепакоеныя ростам напружанасьці ў Індыйска-Ціхаакіянскім рэгіёне і мілітарызацыяй Кітаю. Празь яе шмат якія краіны рэгіёну шукаюць больш шчыльных сувязяў з ЗША і імкнуцца зьменшыць эканамічную залежнасьць ад Пэкіну, што пагаршае палітычнае і эканамічнае становішча і Кітаю, і іх саміх.

Гэтак жа, на думку экспэртаў, «усе прайграюць» ад эскаляцыі гвалту на Блізкім Усходзе. Пасьля нападу 7 кастрычніка 2022 году ісламісцкай групоўкі ХАМАС, прызнанай тэрарыстычнай у ЗША і ЭЗ, Ізраіль ня толькі панёс страты сярод мірных жыхароў, але страціў само адчуваньне бясьпекі. Яго ўдары ў адказ прыводзяць да масавых стратаў сярод жыхароў сэктару Газа і да гуманітарнага крызісу там. Таксама ёсьць небясьпека, што нестабільнасьць распаўсюдзіцца на іншыя краіны рэгіёну, дзе дзейнічаюць ісламісцкія групоўкі, якія падтрымліваюцца Іранам.

Падобныя тэндэнцыі адзначаюцца ў Афрыцы, дзе летась у Буркіна-Фасо, Малі і Нігеры адбыліся вайсковыя перавароты. Мясцовыя жыхары губляюць шанцы на дэмакратычны прагрэс, а ЗША і ЭЗ — дамоваздольных партнэраў.

Аналітыкі падкрэсьліваюць, што ва ўмовах нестабільнасьці зьніжаецца ўзровень супрацоўніцтва паміж дзяржавамі і цэлымі рэгіёнамі і павышаецца ўзровень суперніцтва. Гэта перашкаджае сумеснай працы ў галіне эканомікі, кліматычнай палітыкі і тэхнічнага прагрэсу. «Існуе рэальная рызыка ўзьнікненьня замкнёнага кола, калі ўсё больш краін будуць уцягнутыя ў сытуацыю, дзе прайграюць усе, і гаворка ідзе не пра тое, хто атрымае больш выгады, але толькі пра тое, хто менш прайграе», — заключаюць яны.

Чарговая Мюнхэнская канфэрэнцыя аб бясьпецы адбудзецца на гэтым тыдні. Чакаецца ўдзел прэзыдэнта Украіны Ўладзіміра Зяленскага, а таксама кіраўнікоў зьнешнепалітычных ведамстваў вядучых заходніх краін.

16-18 лютага на Мюнхэнскай канфэрэнцыі выступіць дэмакратычная лідэрка Беларусі Сьвятлана Ціханоўская, запрошаная кіраўніцтвам гэтага форуму. Ціханоўская выступіць у асноўнай праграме канфэрэнцыі наконт ролі Беларусі ў рэгіянальнай бясьпецы і сытуацыі ўнутры краіны.

Вайна Расеі супраць Украіны

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
  • 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
  • З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
  • Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
  • 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
  • У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
  • 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
  • З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
  • 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
  • З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
  • Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.

Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.

Тэмы гэтага артыкулу
XS
SM
MD
LG