Сьледчыя Чарнігаўскай абласной пракуратуры выставілі падазрэньні чатыром расейскім вайскоўцам, ураджэнцам Рэспублікі Тыва Расейскай Фэдэрацыі, у катаваньні 368 цывільных жыхароў, у тым ліку 69 непаўналетніх, якіх затрымалі і разьмясьцілі ў склепе школы вёскі Ягаднае Чарнігаўскага раёну Чарнігаўскай вобласьці.
Найстарэйшаму з закладнікаў расейцаў Дзьмітру Музыку было 93 гады (ён памёр у склепе ў першы ж дзень расейскага палону), а наймалодшаму Дзьмітру Атрошчанку на момант затрыманьня не было і аднаго году.
Усе чацьвёра расейскіх вайскоўцаў — Віталь Монгуш, Аржаан Саая, Сіін-оол Суван, Назіці Монгуш (гэтыя прозьвішчы значацца ў матэрыялах крымінальнай справы і перададзеных у суд дакумэнтах. — РС) служылі ў 2-м мотастралковым батальёне 55-й асобнай брыгады 41 агульнавайсковай арміі, якая дысьлякуецца ў горадзе Кызыл Рэспублікі Тыва Расейскай Фэдэрацыі. Гэтая армія ўваходзіла ва Ўкраіну з тэрыторыі Гомельскай вобласьці Беларусі.
Расейцаў абвінавачваюць у парушэньні законаў і звычаяў вайны паводле ч.1 артыкула 28 і ч.1 артыкула 438 Крымінальнага кодэксу Ўкраіны, а менавіта ў жорсткім абыходжаньні з цывільным насельніцтвам. За гэтае злачынства прадугледжана пазбаўленьне волі на тэрмін ад васьмі да дванаццаці гадоў.
Расейская армія захапіла вёску Ягаднае Чарнігаўскага раёну Чарнігаўскай вобласьці 3 сакавіка 2022 году. Яны ўрываліся ў прыватныя дамы да ўкраінцаў, затрымлівалі іх, а потым пад канвоем і з пагрозамі расстрэлу перамяшчалі ў склеп мясцовай школы. Там на плошчы 197,6 квадратнага мэтра ўтрымлівалі 368 грамадзян, у тым ліку 69 непаўналетніх. На кожнага затрыманага прыпадала ўсяго паўмэтра.
Украінцаў расейцы выкарыстоўвалі ў якасьці «жывога шчыта», бо свой штаб расейцы арганізавалі менавіта ў будынку школы.
Цягам амаль цэлага месяца зьняволеньня людзі ня мелі доступу да сьвежага паветра, пітной вады, ежы і сьвятла.
«Людзі, якія знаходзіліся ў склепе, вымушаныя былі хадзіць у туалет у вёдры і спраўляць свае прыродныя патрэбы ў прысутнасьці іншых людзей, а напоўненыя фэкаліямі вёдры доўгі час стаялі ў тых жа памяшканьнях, дзе ўтрымліваліся людзі, пакуль расейскія вайскоўцы не дазвалялі іх вынесьці», — адзначаецца ў тэксьце падазрэньня Аржаану Саая.
Людзі пакутавалі на кіслародную недастатковасьць і прасілі расейцаў дазволіць ім падыхаць сьвежым паветрам і выклікаць мэдычную дапамогу. Але ім у гэтым адмаўлялі.
Празь нялюдзкія ўмовы ўтрыманьня і адмову ў мэдычнай дапамозе ў склепе памерлі 10 чалавек. Пры гэтым іхныя целы доўга заставаліся сярод жывых людзей, пакуль расейцы не дазволілі іх вынесьці.
Сьледчыя праводзілі расьсьледаваньне завочна. Суд таксама завочна будзе разглядаць гэтую справу.
14 сакавіка 2023 году Юры Белавусаў, які ў Офісе генэральнага пракурора Ўкраіны ачольвае дэпартамэнт супрацьдзеяньня злачынствам, учыненым ва ўмовах збройнага канфлікту, паведаміў, што праваахоўныя органы Ўкраіны выставілі 293 расейскім вайскоўцам падазрэньне ва ўчыненьні ваенных злачынстваў на тэрыторыі Ўкраіны. Справы 105 расейцаў перададзеныя ў суды, датычна 29 вайскоўцаў расейскай арміі ўжо абвешчаныя выракі.
Згодна з Офісам генэральнага пракурора Ўкраіны, на 15 сакавіка 2023 году ва Ўкраіне задакумэнтавалі 74 159 злачынстваў агрэсіі і ваенных злачынстваў расейскіх вайскоўцаў.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.