Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Ва Ўкраіне з пачатку расейскага ўварваньня выкрылі звыш 600 расейскіх агентаў і шпіёнаў, у тым ліку беларуса

Сядзіба Службы бясьпекі Ўкраіны. Кіеў, 2019
Сядзіба Службы бясьпекі Ўкраіны. Кіеў, 2019

Служба бясьпекі Ўкраіны (СБУ) з пачатку расейскага ўварваньня ва Ўкраіну расьсьледуе больш як 1,5 тысячы крымінальных спраў па фактах дзяржаўнай здрады і шпіянажу.

З 24 лютага 2022 году СБУ выкрыла больш за 600 расейскіх агентаў і шпіёнаў, якія праводзілі выведна-дывэрсійную дзейнасьць супраць Украіны.

З найбольш рэзанансных спраў у СБУ назвалі затрыманьне і асуджэньне грамадзяніна Беларусі за шпіянаж, а таксама грамадзяніна Ўкраіны, які заехаў зь беларускай тэрыторыі і нібыта плянаваў забойства міністра абароны Аляксея Рэзьнікава, кіраўніка Галоўнага ўпраўленьня выведкі Міністэрства абароны Ўкраіны Кірылы Буданава і колішняга грамадзяніна Беларусі, аднаго з кіраўнікоў «Нацыянальнага корпусу», у мінулым камандзіра выведнай роты полку ўкраінскага вайсковага падразьдзяленьня «Азоў» і дарадцу аднаго зь міністраў Сяргея Кароткіх.

Грамадзяніна Беларусі затрымалі 18 сакавіка 2022 году ў Валынскай вобласьці праз падазрэньне ў шпіянажы, але потым перакваліфікавалі абвінавачаньне і асудзілі на пяць месяцаў арышту без канфіскацыі маёмасьці па абвінавачаньні ў замаху на тэрытарыяльную цэласнасьць і недатыкальнасьць Украіны.

Адвакат гэтага беларускага грамадзяніна паведамляў Свабодзе, што ягонага падабароннага затрымалі тады, калі той зьвярнуўся ў СБУ з паведамленьнем аб намеры спэцслужбаў Беларусі яго завэрбаваць.

«Яго затрымалі і абвінавацілі ў шпіянажы. СБУ замест таго, каб выкарыстаць яго як магчымага патэнцыйнага агента ў інтарэсах Украіны, паставіла сабе „птушачку“ і завяла крымінальную справу», — сказаў адвакат.

«Кілераў спэцслужбаў Расеі, якія плянавалі забойства міністра абароны, кіраўніка Галоўнага ўпраўленьня выведкі Міністэрства абароны Ўкраіны і ўкраінскага актывіста» СБУ затрымала ў жніўні 2022 году.

Паводле СБУ, «кілеры» працавалі ў складзе дывэрсійна-выведнай групы, сфармаванай супрацоўнікамі вайсковай выведкі Расеі для падрыўной дзейнасьці на тэрыторыі Ўкраіны. У яе ўвайшоў жыхар акупаванага Луганску, які ваяваў у складзе незаконных узброеных груповак так званай «ЛНР». Як сьцьвярджала СБУ, ён «маскаваў маршруты перамяшчэньня, таму заехаў ва Ўкраіну праз тэрыторыю Беларусі», у прыватнасьці праз пункты пропуску «Макраны» (Беларусь) — «Даманава» (Украіна).

Пазьней Сяргей Кароткіх заявіў у СМІ, што менавіта ён зьяўляецца тым украінскім актывістам, на якога плянаваўся замах.

Вайна Расеі супраць Украіны

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
  • 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
  • З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
  • Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
  • 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
  • У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
  • 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
  • З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
  • 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
  • З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
  • Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.

Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.

Тэмы гэтага артыкулу
XS
SM
MD
LG