Вайна доўжыцца 300 дзён, хоць і ў Расеі, і ў Беларусі перад вайной неаднаразова казалі аб намеры захапіць Кіеў цягам трох дзён.
Свабода сабрала галоўныя лічбы і факты расейска-ўкраінскай вайны.
Вайсковыя страты бакоў
Афіцыйна ні Расея, ні Ўкраіна не называюць дакладнай колькасьці сваіх страт у гэтай вайне. Абодва бакі пэрыядычна публікуюць інфармацыю пра чужыя страты, што сьведчыць аб памкненьні перахапіць ініцыятыву ў псыхалягічна-інфармацыйнай вайне.
Расея пераконвае, што ва Ўкраіне загінулі 5937 расейскіх салдатаў (паводле зьвестак на верасень), але журналісты ў пачатку сьнежня на падставе адкрытай інфармацыі змаглі пацьвердзіць гібель больш як 10 тысяч вайскоўцаў, у тым ліку звыш 400 мабілізаваных зь верасьня. Паводле ўкраінскай інфармацыі, на вайне загінулі і атрымалі раненьні больш як 99 тысяч расейцаў.
Афіцыйныя асобы Ўкраіны заяўляюць аб гібелі да 13 тысяч украінскіх вайскоўцаў. У Расеі пераконваюць, што загінулі і атрымалі раненьні звыш 110 тысяч вайскоўцаў Украіны.
Вайсковыя штабы ЗША і Эўропы ацанілі парытэтныя страты Расеі і Ўкраіны — каля 100 тысяч вайскоўцаў у кожнага з бакоў.
Колькасьць мірных ахвяр
Агульную колькасьць загінулых мірных жыхароў немагчыма вызначыць дакладна, бо яшчэ даволі шмат населеных пунктаў Украіны знаходзіцца пад акупацыяй Расеі.
Паводле ўкраінскіх уладаў, толькі ў горадзе Марыюпалі Данецкай вобласьці ў выніку шчыльных расейскіх абстрэлаў маглі загінуць больш як 20 тысяч чалавек. Праваахоўныя органы Ўкраіны змаглі дакумэнтальна пацьвердзіць гібель сама меней 450 дзяцей, яшчэ 863 атрымалі раненьні.
І міжнародныя, і ўкраінскія экспэрты мяркуюць, што больш поўна ацаніць колькасьць загінулых ва Ўкраіне цывільных можна будзе толькі пасьля поўнага завяршэньня ваенных дзеяньняў, а рэальная колькасьць сьмерцяў можа быць у разы большай.
Дзясяткі тысяч ваенных злачынстваў
Асобна ва Ўкраіне дакумэнтуюць колькасьць цывільных і вайскоўцаў, якія загінулі пасьля допытаў і ад катаваньняў расейскімі акупацыйнымі ўладамі.
У Офісе генэральнага пракурора Ўкраіны паведамілі, што зарэгістравалі 54 898 тысяч ваенных злачынстваў, а таксама 18 438 злачынстваў супраць нацыянальнай бясьпекі Ўкраіны. Сярод падазраваных — расейскія вайскоўцы і ўкраінскія грамадзяне, якія пайшлі на супрацу з акупацыйнымі ўладамі.
Расея сваю датычнасьць да зьнішчэньня ўкраінцаў зьняпраўджвае, а першыя такія факты, выяўленыя ў Кіеўскай і Харкаўскай абласьцях, назвалі «фэйкам».
Колькасьць беларускіх добраахвотнікаў, якія загінулі і трапілі ў палон
Большасьць беларускіх добраахвотнікаў, якія ваююць на баку Ўкраіны пасьля 24 лютага, зьяўляюцца байцамі палка імя Кастуся Каліноўскага, створанага 9 сакавіка 2022 году (першапачаткова як батальён. — РС). Колькі іх усяго, не раскрываецца. Паводле розных ацэнак, у склад палка можа ўваходзіць ад 200 да 1500 байцоў.
Па стане на 10 сьнежня вядома пра 17 загінулых беларусаў, якія ваявалі на баку Ўкраіны — дзесяці байцоў палка імя Каліноўскага, а таксама сямі зь іншых падразьдзелаў, якія ваююць у складзе Ўзброеных сіл Украіны.
Акрамя гэтага, вядома як мінімум пра двух каліноўцаў, якія трапілі ў расейскі палон пад Лісічанскам. Іх ужо ўключылі ў сьпісы на абмен, якія фармуе Аб’яднаны цэнтар пошуку і вызваленьня палонных.
Вядома таксама пра сама меней пяць ураджэнцаў Беларусі, якія загінулі ў вайне на баку Расеі.
Украіна вызваліла Кіеўшчыну, Херсон і Харкаўшчыну
Вайсковыя экспэрты мяркуюць, што Расея не змагла рэалізаваць ініцыятыву, яе перахапіла Ўкраіна.
«Па-першае, наступ удалося стрымаць, а па-другое, удалося адкінуць варожыя войскі зь вялікай колькасьці кірункаў — з Кіеўскага, Чарнігаўскага, удалося дэакупаваць Харкаўшчыну, Херсоншчыну, і больш за тое, стабілізаваць і спыніць поўнамаштабныя баявыя дзеяньні на ўсходзе. Там працягваюцца цяжкія баі, але не адбылося паўнавартаснай акупацыі Данеччыны і Луганшчыны», — мяркуе кіраўнік украінскага Цэнтру вайскова-прававых дасьледаваньняў Аляксандар Мусіенка.
У той жа час пад акупацыяй Расеі яшчэ застаецца дастаткова вялікая плошча Ўкраіны.
Зьнішчаны энэргетыка, лякарні і школы
Ад пачатку поўнамаштабнага ўварваньня Расея зьнішчыла ці пашкодзіла больш як 2800 адукацыйных устаноў, і больш як 1200 лякарняў.
У выніку мэтанакіраваных абстрэлаў пацярпелі амаль усе энэргетычныя аб’екты Ўкраіны — ад высакавольтных падстанцый да аб’ектаў генэрацыі электраэнэргіі.
Украіна атрымала рэкордныя аб’ёмы дапамогі з Захаду
З пачатку расейскага ўварваньня Ўкраіна атрымала больш як 24 мільярды даляраў міжнароднай дапамогі. Асноўныя донары — Эўразьвяз, Вялікая Брытанія, ЗША, Канада і Японія.
Эўракамісія плянуе ў 2023 годзе накіраваць Украіне да 18 мільярдаў эўра макрафінансавай падтрымкі, а ЗША — 37 мільярдаў даляраў экстранай дапамогі.
Прагнозы на далейшыя ваенныя дзеяньні
16 сьнежня міністар абароны Ўкраіны Аляксей Рэзьнікаў, міністар замежных справаў Украіны Дзьмітро Кулеба і галоўнакамандуючы ўкраінскай арміяй Валеры Залужны заявілі аб магчымым паўторным наступе Расеі на Кіеў, у тым ліку зь Беларусі.
У той жа час аналітыкі амэрыканскага Інстытуту вывучэньня вайны (ISW) перакананыя, што Аляксандар Лукашэнка на сустрэчы ў Менску 19 сьнежня, падобна, адхіліў намаганьні прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна пайсьці на далейшыя саступкі ў кантэксьце ўцягваньня Беларусі ў вайну супраць Украіны.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.