Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

Алесь Чайчыц

31 жнівень 2022, 11:03

Гарбачоў падчас візыту ў Менск. 26 лютага 1991

Здаецца, толькі ў канцы жыцьця Міхаіла Гарбачова стала вядома, наколькі цесна ён быў зьвязаны з Украінай. На тле сёньняшняй вайны гэтыя повязі і гэты адыход выглядаюць асабліва сымбалічнымі.

У 2020 годзе выйшаў, мабыць, апошні вялікі дакумэнтальны фільм пра Міхаіла Гарбачова: «Горбачёв. Рай» рэжысэра Віталія Манскага.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Гарбачоў. Рай». Фільм пра першага і апошняга прэзыдэнта СССР. ВІДЭА

Што ўразіла ў стужцы, дык гэта ня толькі жывы і сьветлы розум 90-гадовага немачнага Гарбачова, але і тое, наколькі гэты чалавек прасякнуты ўкраіншчынай і ўкраінскай культурай.

Гарбачоў быў напалову этнічным украінцам з паўкраінскага паселішча на Стаўрапольлі. Ягоная жонка Раіса Максімаўна таксама была этнічнай украінкай — прынамсі, напалову. Гарбачоў увесь фільм сьпявае ўкраінскія песьні, чытае ўкраінскія вершы, устаўляе ў размове ўкраінскія прымаўкі і фразы. Можна сапраўды паверыць у шчырасьць такіх людзей, як Гарбачоў, калі яны разважаюць пра нібыта адзінства расейцаў і ўкраінцаў — ну і беларусаў, як заўсёды, да купы.

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Былы савецкі лідэр Міхаіл Гарбачоў падчас прэзэнтацыі аўтабіяграфічнай кнігі 29 лютага 2016 году. Гарбачоў казаў: «Чым больш я думаю пра сваё жыцьцё, тым больш бачу, што самыя вялікія і важныя падзеі адбыліся нечакана».<br /> — 1/25 Былы савецкі лідэр Міхаіл Гарбачоў падчас прэзэнтацыі аўтабіяграфічнай кнігі 29 лютага 2016 году. Гарбачоў казаў: «Чым больш я думаю пра сваё жыцьцё, тым больш бачу, што самыя вялікія і важныя падзеі адбыліся нечакана».

Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў нарадзіўся 2 сакавіка 1931 году. На фота з бабуляй і дзядулем ва ўзросьце трох гадоў.<br /> — 2/25 Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў нарадзіўся 2 сакавіка 1931 году. На фота з бабуляй і дзядулем ва ўзросьце трох гадоў.

Малады Гарбачоў ва ўзросьце 19 гадоў. На лацкане пінжака ў яго ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга, які Гарбачоў атрымаў за кіраваньне камбайнам на раўнінах поўдня Расеі.<br /> — 3/25 Малады Гарбачоў ва ўзросьце 19 гадоў. На лацкане пінжака ў яго ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга, які Гарбачоў атрымаў за кіраваньне камбайнам на раўнінах поўдня Расеі.

Партрэт Раісы і Міхаіла Гарбачовых, якія пажаніліся ў верасьні 1953 году. Раіса Гарбачова памерла ад лейкеміі ў 1999 годзе.<br /> — 4/25 Партрэт Раісы і Міхаіла Гарбачовых, якія пажаніліся ў верасьні 1953 году. Раіса Гарбачова памерла ад лейкеміі ў 1999 годзе.

Гарбачоў узначальвае дэлегацыю Камуністычнай партыі ў Стаўрапалі ў 1966 годзе. Менавіта ў Стаўрапалі ён пачаў сваю кар'еру ў партыі, якую пасьля ўзначаліць.<br /> — 5/25 Гарбачоў узначальвае дэлегацыю Камуністычнай партыі ў Стаўрапалі ў 1966 годзе. Менавіта ў Стаўрапалі ён пачаў сваю кар'еру ў партыі, якую пасьля ўзначаліць.

Гарбачоў (трэці справа) на сьвяткаваньні ўгодкаў Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Стаўрапалі. Фота з 1960-х гадоў. Малады камуніст хутка прасоўваўся па кар'ернай лесьвіцы.<br />
<br /> — 6/25 Гарбачоў (трэці справа) на сьвяткаваньні ўгодкаў Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Стаўрапалі. Фота з 1960-х гадоў. Малады камуніст хутка прасоўваўся па кар'ернай лесьвіцы.

Міхаіл Гарбачоў з жонкай Раісай і тагачаснай прэм'ер-міністаркай Вялікай Брытаніі Маргарэт Тэтчэр у 1984 годзе.<br /> — 7/25 Міхаіл Гарбачоў з жонкай Раісай і тагачаснай прэм'ер-міністаркай Вялікай Брытаніі Маргарэт Тэтчэр у 1984 годзе.

Першая сустрэча Міхаіла Гарбачова з 40-м прэзыдэнтам Злучаных Штатаў Амэрыкі Рональдам Рэйганам у Жэнэве ў лістападзе 1985 году. Гарбачоў быў абраны генэральным сакратаром Камуністычнай партыі ў сакавіку 1985 году.<br /> — 8/25 Першая сустрэча Міхаіла Гарбачова з 40-м прэзыдэнтам Злучаных Штатаў Амэрыкі Рональдам Рэйганам у Жэнэве ў лістападзе 1985 году. Гарбачоў быў абраны генэральным сакратаром Камуністычнай партыі ў сакавіку 1985 году.

З тагачасным кубінскім прэзыдэнтам Фідэлем Кастра ў Крамлі ў сакавіку 1986 году. У той жа год Гарбачоў пачаў сваю ініцыятыву па перабудове (рэструктурызацыі) СССР, якая, як ён спадзяваўся, заахвоціць «ініцыятыву і творчыя намаганьні» і дапаможа вывесьці са стагнацыі савецкую эканоміку<br /> — 9/25 З тагачасным кубінскім прэзыдэнтам Фідэлем Кастра ў Крамлі ў сакавіку 1986 году. У той жа год Гарбачоў пачаў сваю ініцыятыву па перабудове (рэструктурызацыі) СССР, якая, як ён спадзяваўся, заахвоціць «ініцыятыву і творчыя намаганьні» і дапаможа вывесьці са стагнацыі савецкую эканоміку

Міхаіл Гарбачоў і 43-і віцэ-прэзыдэнт ЗША Джордж Буш віншуюць жыхароў Вашынгтону, акруга Калюмбія, падчас афіцыйнага візыту Гарбачова ў ЗША 10 сьнежня 1987 году<br /> — 10/25 Міхаіл Гарбачоў і 43-і віцэ-прэзыдэнт ЗША Джордж Буш віншуюць жыхароў Вашынгтону, акруга Калюмбія, падчас афіцыйнага візыту Гарбачова ў ЗША 10 сьнежня 1987 году

Рэйган і Гарбачоў падпісваюць у Белым доме Дамову аб ракетах сярэдняй і малой далёкасьці (РСМД) у сьнежні 1987 году. У 1988 годзе адбыліся далейшыя рэформы Гарбачова з палітыкай галоснасьці (адкрытасьці), якая дала свабоду слова савецкім грамадзянам<br />
<br /> — 11/25 Рэйган і Гарбачоў падпісваюць у Белым доме Дамову аб ракетах сярэдняй і малой далёкасьці (РСМД) у сьнежні 1987 году. У 1988 годзе адбыліся далейшыя рэформы Гарбачова з палітыкай галоснасьці (адкрытасьці), якая дала свабоду слова савецкім грамадзянам

Гарбачоў вітаецца зь лідэрам Усходняй Нямеччыны Эрыхам Гонэкерам. Гарбачоў прыбыў ва Ўсходні Бэрлін на цырымонію, прысьвечаную 40-годзьдзю заснаваньня Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі. Фота 6 кастрычніка 1989 году. Празь месяц Бэрлінскі мур абрынуўся і ўсходнія немцы хлынулі на Захад<br /> — 12/25 Гарбачоў вітаецца зь лідэрам Усходняй Нямеччыны Эрыхам Гонэкерам. Гарбачоў прыбыў ва Ўсходні Бэрлін на цырымонію, прысьвечаную 40-годзьдзю заснаваньня Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі. Фота 6 кастрычніка 1989 году. Празь месяц Бэрлінскі мур абрынуўся і ўсходнія немцы хлынулі на Захад

Міхаіл Гарбачоў цісьне руку папу Яну Паўлу II падчас першай у гісторыі сустрэчы кіраўніка Крамля і пантыфіка ў Ватыкане 1 сьнежня 1989 году.<br /> — 13/25 Міхаіл Гарбачоў цісьне руку папу Яну Паўлу II падчас першай у гісторыі сустрэчы кіраўніка Крамля і пантыфіка ў Ватыкане 1 сьнежня 1989 году.

Тагачасны прэзыдэнт Чэхаславаччыны Вацлаў Гавэл цісьне руку Гарбачову пры абмене дакумэнтамі аб вывадзе савецкіх войскаў з тэрыторыі Чэхаславаччыны. Масква, 26 лютага 1990 году<br />
<br /> — 14/25 Тагачасны прэзыдэнт Чэхаславаччыны Вацлаў Гавэл цісьне руку Гарбачову пры абмене дакумэнтамі аб вывадзе савецкіх войскаў з тэрыторыі Чэхаславаччыны. Масква, 26 лютага 1990 году

Гарбачоў і савецкі міністар замежных спраў Эдуард Шэварнадзэ на сустрэчы з тагачасным канцлерам Заходняй Нямеччыны Гельмутам Колем і міністрам замежных спраў Гансам-Дзітрыхам Геншэрам у ліпені 1990 году абмяркоўваюць умовы ўзьяднаньня Нямеччыны<br /> — 15/25 Гарбачоў і савецкі міністар замежных спраў Эдуард Шэварнадзэ на сустрэчы з тагачасным канцлерам Заходняй Нямеччыны Гельмутам Колем і міністрам замежных спраў Гансам-Дзітрыхам Геншэрам у ліпені 1990 году абмяркоўваюць умовы ўзьяднаньня Нямеччыны

Гарбачоў вітаецца зь людзьмі падчас афіцыйнага візыту ў Вільню, Літва, 30 студзеня 1991 году<br />
<br /> — 16/25 Гарбачоў вітаецца зь людзьмі падчас афіцыйнага візыту ў Вільню, Літва, 30 студзеня 1991 году

17/25 Міхаіл Гарбачоў падчас візыту ў Менск. 26 лютага 1991

18/25 Міхаіл Гарбачоў падчас візыту на Менскі трактарны завод. 28 лютага 1991

Міхаіл Гарбачоў галасуе на рэфэрэндуме, які павінен вырашыць, застанецца Савецкі Саюз адзінай дзяржавай ці не. Масква, 17 сакавіка 1991<br /> — 19/25 Міхаіл Гарбачоў галасуе на рэфэрэндуме, які павінен вырашыць, застанецца Савецкі Саюз адзінай дзяржавай ці не. Масква, 17 сакавіка 1991

Тагачасны прэзыдэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы і Міхаіл Гарбачоў абменьваюцца асадкамі пасьля падпісаньня ў Маскве 31 ліпеня 1991 году гістарычнай Дамовы аб скарачэньні стратэгічных узбраеньняў. Гэтая дамова скараціла ядзерныя арсэналы звышдзяржаў амаль на траціну<br /> — 20/25 Тагачасны прэзыдэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы і Міхаіл Гарбачоў абменьваюцца асадкамі пасьля падпісаньня ў Маскве 31 ліпеня 1991 году гістарычнай Дамовы аб скарачэньні стратэгічных узбраеньняў. Гэтая дамова скараціла ядзерныя арсэналы звышдзяржаў амаль на траціну

21/25 Прэзыдэнт Расеі Барыс Ельцын і былы прэзыдэнт СССР Міхаіл Гарбачоў на пазачарговай сэсіі Вярхоўнага Савету Расеі ў Маскве 23 жніўня 1991 году

Гарбачоў і былы прэзыдэнт ЗША Рональд Рэйган у каўбойскіх капелюшах на ранча Рэйгана ў Каліфорніі. Ранча дэль Сьела, 2 мая 1992 году. Лідэры мелі адносіны, заснаваныя ня толькі на ўзаемнай павазе, але і на сяброўстве, якое дапамагло пакласьці канец «халоднай вайне»<br /> — 22/25 Гарбачоў і былы прэзыдэнт ЗША Рональд Рэйган у каўбойскіх капелюшах на ранча Рэйгана ў Каліфорніі. Ранча дэль Сьела, 2 мая 1992 году. Лідэры мелі адносіны, заснаваныя ня толькі на ўзаемнай павазе, але і на сяброўстве, якое дапамагло пакласьці канец «халоднай вайне»

Гарбачоў з прэзыдэнтам Расеі Ўладзімірам Пуціным на прэс-канфэрэнцыі ў Шлезьвігу, Нямеччына, у сьнежні 2004 году. Гарбачоў ацаніў анэксію Расеяй украінскага Крыму, як паведамляецца, наступным чынам: «Я б зрабіў тое самае». Аднак пасьля ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў лютым 2022 году ацэнка Гарбачовым яго пераемніка рэзка зьмянілася<br /> — 23/25 Гарбачоў з прэзыдэнтам Расеі Ўладзімірам Пуціным на прэс-канфэрэнцыі ў Шлезьвігу, Нямеччына, у сьнежні 2004 году. Гарбачоў ацаніў анэксію Расеяй украінскага Крыму, як паведамляецца, наступным чынам: «Я б зрабіў тое самае». Аднак пасьля ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў лютым 2022 году ацэнка Гарбачовым яго пераемніка рэзка зьмянілася

З канцлерам Нямеччыны Ангелай Мэркель на выставе ў Бэрліне 24 лютага 2011 году, прысьвечанай 80-годзьдзю Гарбачова.<br /> — 24/25 З канцлерам Нямеччыны Ангелай Мэркель на выставе ў Бэрліне 24 лютага 2011 году, прысьвечанай 80-годзьдзю Гарбачова.

Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру (зьлева направа): Лех Валэнса, Міхаіл Гарбачоў, Фрэдэрык Вілем дэ Клерк і Джымі Картэр на панэльнай дыскусіі ў Чыкага ў красавіку 2012 году<br /> — 25/25 Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру (зьлева направа): Лех Валэнса, Міхаіл Гарбачоў, Фрэдэрык Вілем дэ Клерк і Джымі Картэр на панэльнай дыскусіі ў Чыкага ў красавіку 2012 году

Міхаіл Сяргеевіч мог бы застацца ў памяці як герой той наіўнай рэклямы Pizza Hut — Perestroika, Glasnost, раззбраеньне, новыя магчымасьці, падзеньне Бэрлінскага муру і «жалезнай заслоны». І ўсё гэта для мяне на тле дзяцінства, калі на ўсё глядзіш зь верай у хэпі-энд.

У канцы 80-х і на пачатку 90-х мы жылі ў галечы і паўгалодныя. Бабуля і дзед слалі нам у Маскву харчы зь Беларусі, а ў школе раздавалі гуманітарную дапамогу — дацкую тушонку і сухое малако. Тым ня менш гэта спалучалася з моцнай надзеяй і моцнай верай у лепшае, якія працягвалі жыць па вялікім рахунку да «ракіроўкі» Мядзьведзева з Пуціным у 2012 годзе.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Памёр удзельнік падпісаньня Белавескіх пагадненьняў з боку Расеі Генадзь Бурбуліс

Цяпер, вядома, усё гэта бачыцца зусім па-іншаму, чым нават год таму.

Украінскасьць нават для такіх напалову ўкраінцаў, як Гарбачоў, была пра сала, «горілку» і «Ніч яка місячна...». Ніяк не пра матэматыку, хімію ці палітыку на ўкраінскай мове. І Пуціна, якога з Украінай зьвязваюць ужо толькі нянавісьць, рэўнасьць і агрэсіўнае жаданьне падпарадкаваць, выгадавалі менавіта такія, як Гарбачоў.

Абаяльнасьць і харызма не пакінулі Міхаіла Сяргеевіча нават у глыбокай старасьці. Але апошні кіраўнік СССР увайшоў у гісторыю яшчэ і Чарнобылем, працягам вайны ў Аўганістане, масакрамі ў Рызе, Вільні і Тбілісі, працягам тыраніі і палітвязьнямі (Навадворская і Сахараў сядзелі ў ягоны час). Усё гэта яму наўрад ці можна дараваць.

Гарбачоў не хацеў распаду СССР. А значыцца, не хацеў адраджэньня Беларусі як сувэрэннай дзяржавы. Распад СССР быў вынікам ягоных памылак, а найперш — памылак ягоных папярэднікаў. Перабудова была шчырай, але няўдалай спробай менавіта захаваць савецкі рэжым. Проста рэформы пачаліся ўжо тады, калі выратаваць імпэрыю было, бадай, немагчыма.

Міхаіл Гарбачоў і прэзыдэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы (архіўнае фота)

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Вынікам стаў больш бясьпечны сьвет і большая свабода для мільёнаў людзей». Сусьветныя лідэры пра Гарбачова

Пасьля свайго фіяска 1991 году Гарбачоў за трыццаць гадоў не адзначыўся нічым пазытыўным і прымушаў за сябе толькі саромецца. Ён удзельнічаў у расейскіх выбарах з карыкатурнымі вынікамі. Рабіў палітычныя заявы рознай ступені неадэкватнасьці. Ён падтрымаў расейскую анэксію Крыму, і гэтым ягоную характарыстыку можна было б абмежаваць.

Расейскія шавіністы ненавідзяць Гарбачова і сьвяткуюць ягоную сьмерць. Сёлета таксама памерлі трое падпісантаў Белавескага пагадненьня: Шушкевіч, Краўчук, Бурбуліс. У жывых з тых падпісантаў цяпер застаўся толькі тагачасны прэм’ер-міністар Украіны Вітольд Фокін.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Памёр першы кіраўнік незалежнай Беларусі Станіслаў Шушкевіч. Шлях асобы і палітыка

...Pizza Hut пакінула Расею ў чэрвені 2022 году. Настальгічны рэклямны ролік з 90-х глядзіцца цяпер як глупства і недарэчнасьць. Замілаваньне старога пакаленьня расейцаў Украінаю як краем варэнікаў і Тараса Бульбы выклікае агіду яшчэ большую, чым ролік з Гарбачовым і чым нашая прыкрая наіўнасьць усіх гэтых гадоў. Вайна Расеі супраць Украіны абнуліла ўсё. У тым ліку і Міхаіла Гарбачова.

Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

Алесь Чайчыц

Нарадзіўся ў 1984 годзе ў Маскве. З пачатку 2000-х — актывіст беларускай дыяспары ў Расеі, пазьней — у Вялікай Брытаніі. З 2013 па 2023 год сябра Рады Беларускай Народнай Рэспублікі. У 2017–2021 гг. сябра Вялікай Рады Згуртаваньня беларусаў сьвету «Бацькаўшчына». Друкаваўся ў «Нашай Ніве», «Беларускім партызане» і інш. Пражывае ў Нямеччыне. Узнагароджаны мэдалём да стагодзьдзя БНР.

Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

«Гарбачоў. Рай». Фільм пра першага і апошняга прэзыдэнта СССР. ВІДЭА

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Памёр удзельнік падпісаньня Белавескіх пагадненьняў з боку Расеі Генадзь Бурбуліс

«Вынікам стаў больш бясьпечны сьвет і большая свабода для мільёнаў людзей». Сусьветныя лідэры пра Гарбачова

Памёр першы кіраўнік незалежнай Беларусі Станіслаў Шушкевіч. Шлях асобы і палітыка

Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

На далікатныя тэмы
пішыце нам сюды.

Алесь Чайчыц

Тэмы гэтага артыкулу

Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сачыце за абнаўленьнямі

Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

«Гарбачоў. Рай». Фільм пра першага і апошняга прэзыдэнта СССР. ВІДЭА

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Памёр удзельнік падпісаньня Белавескіх пагадненьняў з боку Расеі Генадзь Бурбуліс

«Вынікам стаў больш бясьпечны сьвет і большая свабода для мільёнаў людзей». Сусьветныя лідэры пра Гарбачова

Памёр першы кіраўнік незалежнай Беларусі Станіслаў Шушкевіч. Шлях асобы і палітыка

Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

На далікатныя тэмы пішыце нам сюды.

Алесь Чайчыц

Тэмы гэтага артыкулу

На далікатныя тэмы
пішыце нам сюды.