Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

30 жнівень 2022, 23:28 абноўлена 31 жнівень 2022, 00:15

На 92-м годзе жыцьця памёр Міхаіл Гарбачоў, апошні генэральны сакратар ЦК КПСС і першы ды апошні прэзыдэнт СССР.

Гарбачоў памёр увечары ў аўторак, 30 жніўня, пасьля цяжкай і працяглай хваробы, заявілі журналістам у Цэнтральнай клінічнай бальніцы ў Маскве.

Гарбачоў узначаліў КПСС у 1985, стаўшы самым маладым сябрам Палітбюро (яму было 54 гады). Неўзабаве ён абвясьціў курс на галоснасьць і «перабудову» («перестройка»). Гэта няўдалая спроба рэфармаваньня савецкай сыстэмы цягам некалькіх наступных гадоў фактычна прывяла да свабоды слова і прэсы, а пасьля — да ўзьнікненьня парлямэнтарызму і краху СССР у 1991 годзе.

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Былы савецкі лідэр Міхаіл Гарбачоў падчас прэзэнтацыі аўтабіяграфічнай кнігі 29 лютага 2016 году. Гарбачоў казаў: «Чым больш я думаю пра сваё жыцьцё, тым больш бачу, што самыя вялікія і важныя падзеі адбыліся нечакана».<br /> — 1/25 Былы савецкі лідэр Міхаіл Гарбачоў падчас прэзэнтацыі аўтабіяграфічнай кнігі 29 лютага 2016 году. Гарбачоў казаў: «Чым больш я думаю пра сваё жыцьцё, тым больш бачу, што самыя вялікія і важныя падзеі адбыліся нечакана».

Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў нарадзіўся 2 сакавіка 1931 году. На фота з бабуляй і дзядулем ва ўзросьце трох гадоў.<br /> — 2/25 Міхаіл Сяргеевіч Гарбачоў нарадзіўся 2 сакавіка 1931 году. На фота з бабуляй і дзядулем ва ўзросьце трох гадоў.

Малады Гарбачоў ва ўзросьце 19 гадоў. На лацкане пінжака ў яго ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга, які Гарбачоў атрымаў за кіраваньне камбайнам на раўнінах поўдня Расеі.<br /> — 3/25 Малады Гарбачоў ва ўзросьце 19 гадоў. На лацкане пінжака ў яго ордэн Працоўнага Чырвонага Сьцяга, які Гарбачоў атрымаў за кіраваньне камбайнам на раўнінах поўдня Расеі.

Партрэт Раісы і Міхаіла Гарбачовых, якія пажаніліся ў верасьні 1953 году. Раіса Гарбачова памерла ад лейкеміі ў 1999 годзе.<br /> — 4/25 Партрэт Раісы і Міхаіла Гарбачовых, якія пажаніліся ў верасьні 1953 году. Раіса Гарбачова памерла ад лейкеміі ў 1999 годзе.

Гарбачоў узначальвае дэлегацыю Камуністычнай партыі ў Стаўрапалі ў 1966 годзе. Менавіта ў Стаўрапалі ён пачаў сваю кар'еру ў партыі, якую пасьля ўзначаліць.<br /> — 5/25 Гарбачоў узначальвае дэлегацыю Камуністычнай партыі ў Стаўрапалі ў 1966 годзе. Менавіта ў Стаўрапалі ён пачаў сваю кар'еру ў партыі, якую пасьля ўзначаліць.

Гарбачоў (трэці справа) на сьвяткаваньні ўгодкаў Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Стаўрапалі. Фота з 1960-х гадоў. Малады камуніст хутка прасоўваўся па кар'ернай лесьвіцы.<br />
<br /> — 6/25 Гарбачоў (трэці справа) на сьвяткаваньні ўгодкаў Кастрычніцкай рэвалюцыі ў Стаўрапалі. Фота з 1960-х гадоў. Малады камуніст хутка прасоўваўся па кар'ернай лесьвіцы.

Міхаіл Гарбачоў з жонкай Раісай і тагачаснай прэм'ер-міністаркай Вялікай Брытаніі Маргарэт Тэтчэр у 1984 годзе.<br /> — 7/25 Міхаіл Гарбачоў з жонкай Раісай і тагачаснай прэм'ер-міністаркай Вялікай Брытаніі Маргарэт Тэтчэр у 1984 годзе.

Першая сустрэча Міхаіла Гарбачова з 40-м прэзыдэнтам Злучаных Штатаў Амэрыкі Рональдам Рэйганам у Жэнэве ў лістападзе 1985 году. Гарбачоў быў абраны генэральным сакратаром Камуністычнай партыі ў сакавіку 1985 году.<br /> — 8/25 Першая сустрэча Міхаіла Гарбачова з 40-м прэзыдэнтам Злучаных Штатаў Амэрыкі Рональдам Рэйганам у Жэнэве ў лістападзе 1985 году. Гарбачоў быў абраны генэральным сакратаром Камуністычнай партыі ў сакавіку 1985 году.

З тагачасным кубінскім прэзыдэнтам Фідэлем Кастра ў Крамлі ў сакавіку 1986 году. У той жа год Гарбачоў пачаў сваю ініцыятыву па перабудове (рэструктурызацыі) СССР, якая, як ён спадзяваўся, заахвоціць «ініцыятыву і творчыя намаганьні» і дапаможа вывесьці са стагнацыі савецкую эканоміку<br /> — 9/25 З тагачасным кубінскім прэзыдэнтам Фідэлем Кастра ў Крамлі ў сакавіку 1986 году. У той жа год Гарбачоў пачаў сваю ініцыятыву па перабудове (рэструктурызацыі) СССР, якая, як ён спадзяваўся, заахвоціць «ініцыятыву і творчыя намаганьні» і дапаможа вывесьці са стагнацыі савецкую эканоміку

Міхаіл Гарбачоў і 43-і віцэ-прэзыдэнт ЗША Джордж Буш віншуюць жыхароў Вашынгтону, акруга Калюмбія, падчас афіцыйнага візыту Гарбачова ў ЗША 10 сьнежня 1987 году<br /> — 10/25 Міхаіл Гарбачоў і 43-і віцэ-прэзыдэнт ЗША Джордж Буш віншуюць жыхароў Вашынгтону, акруга Калюмбія, падчас афіцыйнага візыту Гарбачова ў ЗША 10 сьнежня 1987 году

Рэйган і Гарбачоў падпісваюць у Белым доме Дамову аб ракетах сярэдняй і малой далёкасьці (РСМД) у сьнежні 1987 году. У 1988 годзе адбыліся далейшыя рэформы Гарбачова з палітыкай галоснасьці (адкрытасьці), якая дала свабоду слова савецкім грамадзянам<br />
<br /> — 11/25 Рэйган і Гарбачоў падпісваюць у Белым доме Дамову аб ракетах сярэдняй і малой далёкасьці (РСМД) у сьнежні 1987 году. У 1988 годзе адбыліся далейшыя рэформы Гарбачова з палітыкай галоснасьці (адкрытасьці), якая дала свабоду слова савецкім грамадзянам

Гарбачоў вітаецца зь лідэрам Усходняй Нямеччыны Эрыхам Гонэкерам. Гарбачоў прыбыў ва Ўсходні Бэрлін на цырымонію, прысьвечаную 40-годзьдзю заснаваньня Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі. Фота 6 кастрычніка 1989 году. Празь месяц Бэрлінскі мур абрынуўся і ўсходнія немцы хлынулі на Захад<br /> — 12/25 Гарбачоў вітаецца зь лідэрам Усходняй Нямеччыны Эрыхам Гонэкерам. Гарбачоў прыбыў ва Ўсходні Бэрлін на цырымонію, прысьвечаную 40-годзьдзю заснаваньня Нямецкай Дэмакратычнай Рэспублікі. Фота 6 кастрычніка 1989 году. Празь месяц Бэрлінскі мур абрынуўся і ўсходнія немцы хлынулі на Захад

Міхаіл Гарбачоў цісьне руку папу Яну Паўлу II падчас першай у гісторыі сустрэчы кіраўніка Крамля і пантыфіка ў Ватыкане 1 сьнежня 1989 году.<br /> — 13/25 Міхаіл Гарбачоў цісьне руку папу Яну Паўлу II падчас першай у гісторыі сустрэчы кіраўніка Крамля і пантыфіка ў Ватыкане 1 сьнежня 1989 году.

Тагачасны прэзыдэнт Чэхаславаччыны Вацлаў Гавэл цісьне руку Гарбачову пры абмене дакумэнтамі аб вывадзе савецкіх войскаў з тэрыторыі Чэхаславаччыны. Масква, 26 лютага 1990 году<br />
<br /> — 14/25 Тагачасны прэзыдэнт Чэхаславаччыны Вацлаў Гавэл цісьне руку Гарбачову пры абмене дакумэнтамі аб вывадзе савецкіх войскаў з тэрыторыі Чэхаславаччыны. Масква, 26 лютага 1990 году

Гарбачоў і савецкі міністар замежных спраў Эдуард Шэварнадзэ на сустрэчы з тагачасным канцлерам Заходняй Нямеччыны Гельмутам Колем і міністрам замежных спраў Гансам-Дзітрыхам Геншэрам у ліпені 1990 году абмяркоўваюць умовы ўзьяднаньня Нямеччыны<br /> — 15/25 Гарбачоў і савецкі міністар замежных спраў Эдуард Шэварнадзэ на сустрэчы з тагачасным канцлерам Заходняй Нямеччыны Гельмутам Колем і міністрам замежных спраў Гансам-Дзітрыхам Геншэрам у ліпені 1990 году абмяркоўваюць умовы ўзьяднаньня Нямеччыны

Гарбачоў вітаецца зь людзьмі падчас афіцыйнага візыту ў Вільню, Літва, 30 студзеня 1991 году<br />
<br /> — 16/25 Гарбачоў вітаецца зь людзьмі падчас афіцыйнага візыту ў Вільню, Літва, 30 студзеня 1991 году

17/25 Міхаіл Гарбачоў падчас візыту ў Менск. 26 лютага 1991

18/25 Міхаіл Гарбачоў падчас візыту на Менскі трактарны завод. 28 лютага 1991

Міхаіл Гарбачоў галасуе на рэфэрэндуме, які павінен вырашыць, застанецца Савецкі Саюз адзінай дзяржавай ці не. Масква, 17 сакавіка 1991<br /> — 19/25 Міхаіл Гарбачоў галасуе на рэфэрэндуме, які павінен вырашыць, застанецца Савецкі Саюз адзінай дзяржавай ці не. Масква, 17 сакавіка 1991

Тагачасны прэзыдэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы і Міхаіл Гарбачоў абменьваюцца асадкамі пасьля падпісаньня ў Маскве 31 ліпеня 1991 году гістарычнай Дамовы аб скарачэньні стратэгічных узбраеньняў. Гэтая дамова скараціла ядзерныя арсэналы звышдзяржаў амаль на траціну<br /> — 20/25 Тагачасны прэзыдэнт ЗША Джордж Буш-старэйшы і Міхаіл Гарбачоў абменьваюцца асадкамі пасьля падпісаньня ў Маскве 31 ліпеня 1991 году гістарычнай Дамовы аб скарачэньні стратэгічных узбраеньняў. Гэтая дамова скараціла ядзерныя арсэналы звышдзяржаў амаль на траціну

21/25 Прэзыдэнт Расеі Барыс Ельцын і былы прэзыдэнт СССР Міхаіл Гарбачоў на пазачарговай сэсіі Вярхоўнага Савету Расеі ў Маскве 23 жніўня 1991 году

Гарбачоў і былы прэзыдэнт ЗША Рональд Рэйган у каўбойскіх капелюшах на ранча Рэйгана ў Каліфорніі. Ранча дэль Сьела, 2 мая 1992 году. Лідэры мелі адносіны, заснаваныя ня толькі на ўзаемнай павазе, але і на сяброўстве, якое дапамагло пакласьці канец «халоднай вайне»<br /> — 22/25 Гарбачоў і былы прэзыдэнт ЗША Рональд Рэйган у каўбойскіх капелюшах на ранча Рэйгана ў Каліфорніі. Ранча дэль Сьела, 2 мая 1992 году. Лідэры мелі адносіны, заснаваныя ня толькі на ўзаемнай павазе, але і на сяброўстве, якое дапамагло пакласьці канец «халоднай вайне»

Гарбачоў з прэзыдэнтам Расеі Ўладзімірам Пуціным на прэс-канфэрэнцыі ў Шлезьвігу, Нямеччына, у сьнежні 2004 году. Гарбачоў ацаніў анэксію Расеяй украінскага Крыму, як паведамляецца, наступным чынам: «Я б зрабіў тое самае». Аднак пасьля ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў лютым 2022 году ацэнка Гарбачовым яго пераемніка рэзка зьмянілася<br /> — 23/25 Гарбачоў з прэзыдэнтам Расеі Ўладзімірам Пуціным на прэс-канфэрэнцыі ў Шлезьвігу, Нямеччына, у сьнежні 2004 году. Гарбачоў ацаніў анэксію Расеяй украінскага Крыму, як паведамляецца, наступным чынам: «Я б зрабіў тое самае». Аднак пасьля ўварваньня Расеі ва Ўкраіну ў лютым 2022 году ацэнка Гарбачовым яго пераемніка рэзка зьмянілася

З канцлерам Нямеччыны Ангелай Мэркель на выставе ў Бэрліне 24 лютага 2011 году, прысьвечанай 80-годзьдзю Гарбачова.<br /> — 24/25 З канцлерам Нямеччыны Ангелай Мэркель на выставе ў Бэрліне 24 лютага 2011 году, прысьвечанай 80-годзьдзю Гарбачова.

Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру (зьлева направа): Лех Валэнса, Міхаіл Гарбачоў, Фрэдэрык Вілем дэ Клерк і Джымі Картэр на панэльнай дыскусіі ў Чыкага ў красавіку 2012 году<br /> — 25/25 Ляўрэаты Нобэлеўскай прэміі міру (зьлева направа): Лех Валэнса, Міхаіл Гарбачоў, Фрэдэрык Вілем дэ Клерк і Джымі Картэр на панэльнай дыскусіі ў Чыкага ў красавіку 2012 году

У красавіку 1986 году адбыўся выбух на Чарнобыльскай атамнай станцыі, які пакрыў радыяцыяй ня толькі тэрыторыі ва Ўкраіне, Беларусі і Расеі, але і ў краінах Эўропы. Аднак Гарбачоў выступіў са зваротам да савецкага народа толькі 15 траўня — больш чым праз тры тыдні пасьля катастрофы.

На міжнароднай арэне Гарбачоў узяў курс на скарачэньне ядзерных узбраеньняў і зьніжэньне напружанасьці ў адносінах з ЗША і NATO.

Лідэры СССР і ЗША Міхаіл Гарбачоў і Роналд Рэйган у Вашынгтоне. 8 сьнежня 1987 года

Абвешчаная Гарбачовым перабудова спрыяла падзеньню прасавецкіх рэжымаў у краінах Ўсходняй і Цэнтральнай Эўропы, што зрабіла яго ці ня самым папулярным палітыкам свайго часу. У 1990 годзе Гарбачоў атрымаў Нобэлеўскую прэмію міру.

Міхаіл Гарбачоў. Кадр зь фільму Віталя Манскага

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Алексіевіч — Гарбачову: «Вы галоўны чалавек ХХ стагодзьдзя»

У лютым 1990 года Гарбачоў быў абраны прэзыдэнтам СССР, стаўшы першым і апошнім чалавекам на гэтай пасадзе.

У жніўні 1991 года яго паспрабавала зрынуць група партыйных функцыянэраў, якая абвясьціла пра стварэньне Дзяржаўнага камітэта па надзвычайным становішчы (ГКЧП), але путч праваліўся — не ў апошнюю чаргу з той прычыны, што выклікаў шырокае непрыманьне ў грамадзтве.

Жнівень 1991 года, акцыя супраць путчу. Менск. Здымак Улдзімера Кармілкіна

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Жнівеньскі путч у СССР: хто, супраць каго і навошта, і як на гэтым выйграла Беларусь

Гарбачоў склаў з сябе прэзыдэнцкія паўнамоцтвы ў сьнежні 1991 года, калі лідэры Расеі, Украіны і Беларусі, якія ўжо абвясьцілі незалежнасьць, падпісалі Белавескае пагадненьне аб ліквідацыі СССР і стварэньні Садружнасьці незалежных дзяржаў (СНД).

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Такія розныя сьлёзы, альбо Ўрокі адной адстаўкі

Пасьля сыходу з палітыкі Міхаіл Гарбачоў стварыў і ўзначальваў «Горбачёв-фонд», які займаецца дасьледаваньнем праблем расейскай і сусьветнай гісторыі. У 1996 годзе ён удзельнічаў у выбарах прэзыдэнта Расеі, набраўшы 0,51% галасоў.

Гарбачоў і Беларусь

У 1986 годзе Гарбачоў, атрымаўшы ліст беларускай інтэлігенцыі пра крытычны стан беларускай мовы, накіраваў у Менск адмысловую камісію. Кіраўніцтву ЦК КПБ давялося карэктаваць сваё стаўленьне да моўнай палітыкі.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«Ліст 28-мі» альбо як Гарбачоў беларускую мову ратаваў

Заява пра ўтварэньне Аргкамітэту БНФ «Адраджэньне» у кастрычніку 1988 году пачыналася з узгадкі пра перабудову «распачатую лепшымі сіламі КПСС». Аналягічныя адсылкі рабіліся і ініцыятарамі Народных Франтоў тагачасных рэспублік Балтыі.

Гарбачоў падчас візыту ў Менск. 26 лютага 1991

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

Міхаіл Гарбачоў прыязна ставіўся да Васіля Быкава і Алеся Адамовіча, спрабаваў абараніць іх (няўдала) ад артадаксальнага камуністычнага кіраўніцтва БССР. Ён наведаў цырымонію разьвітаньня з Адамовічам у студзені 1994 году і даў вялікае інтэрвію беларускай службе Радыё Свабода пра Васіля Быкава на 40-ы дзень сьмерці.

Міхаіл Гарбачоў дае інтэрвію расейскай службе Радыё Свабода. Масква, кастрычнік 2009 г.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Гарбачоў: “Калі Быкаў вымушаны быў зьехаць – гэта шмат пра што казала”

Падчас бурлівых падзеяў 2020-га году Гарбачоў спачатку вітаў мірныя народныя пратэсты ў Беларусі, але пасьля заявіў, што «беларускаму народу трэба навучыцца знаходзіць агульную мову, замест таго каб весьці справу да раздраю ў рэспубліцы». Ён таксама нэгатыўна ацаніў магчымае скасаваньне гэта званага саюзу Беларусі і Расеі.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Гарбачоў: Трэба даць магчымасьць кожнаму народу самому вызначаць свой лёс

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Алексіевіч — Гарбачову: «Вы галоўны чалавек ХХ стагодзьдзя»

Жнівеньскі путч у СССР: хто, супраць каго і навошта, і як на гэтым выйграла Беларусь

Такія розныя сьлёзы, альбо Ўрокі адной адстаўкі

Гарбачоў і Беларусь

«Ліст 28-мі» альбо як Гарбачоў беларускую мову ратаваў

Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

Гарбачоў: “Калі Быкаў вымушаны быў зьехаць – гэта шмат пра што казала”

Гарбачоў: Трэба даць магчымасьць кожнаму народу самому вызначаць свой лёс

Чалавек, які не хацеў крыві. Гарбачову — 90

Тэмы гэтага артыкулу

Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Сачыце за абнаўленьнямі

Памёр апошні кіраўнік СССР Міхаіл Гарбачоў

Міхаіл Гарбачоў. Жыцьцё ў фатаздымках

Алексіевіч — Гарбачову: «Вы галоўны чалавек ХХ стагодзьдзя»

Жнівеньскі путч у СССР: хто, супраць каго і навошта, і як на гэтым выйграла Беларусь

Такія розныя сьлёзы, альбо Ўрокі адной адстаўкі

Гарбачоў і Беларусь

«Ліст 28-мі» альбо як Гарбачоў беларускую мову ратаваў

Goodbye, Gorby. Вайна абнуліла Міхаіла Гарбачова

Гарбачоў: “Калі Быкаў вымушаны быў зьехаць – гэта шмат пра што казала”

Гарбачоў: Трэба даць магчымасьць кожнаму народу самому вызначаць свой лёс

Чалавек, які не хацеў крыві. Гарбачову — 90

Тэмы гэтага артыкулу