28 студзеня, выступаючы са штогадовым пасланьнем, Аляксандар Лукашэнка назваў дзьве прычыны, зь якіх Беларусь можа ўступіць у вайну — гэта непасрэдны напад на яе і непасрэдны напад на яе саюзьніка, Расейскую Фэдэрацыю.
Аднак ужо 4 лютага ў інтэрвію расейскаму журналісту Ўладзіміру Салаўёву ён фактычна назваў яшчэ і трэцюю прычыну — напад Украіны на Данбас (відаць, меліся на ўвазе самаабвешчаныя рэспублікі «ДНР» і «ЛНР»): «Менск і Масква дадуць супольны адказ, калі Кіеў пачне вайну супраць Данбасу», — цытуе яго словы РИА Новости.
Лукашэнка тут фактычна паўтарыў тое, што гаварылі і гавораць расейскія палітыкі і вайскоўцы.
28 студзеня начальнік расейскага генштабу Валеры Герасімаў заявіў: «Любыя правакацыі ўкраінскіх уладаў у сілавым урэгуляваньні праблем Данбасу будуць спыняцца».
Фармальна кажучы, «супольны адказ» не абавязкова павінен быць ваенны — размова можа ісьці пра санкцыі або пастаўкі ўзбраеньня ў самаабвешчаныя рэспублікі.
Але Салаўёў з дапамогай удакладняльных пытаньняў высьветліў у Лукашэнкі, што размова ідзе менавіта аб ваенным адказе:
«Адно з пытаньняў тычылася таго, як павядзе сябе беларускае войска, калі ўкраінскія ўлады наважацца на ўжываньне сілы супраць Данбасу.
„Гэтаксама як расейскае“, — адказаў на гэта Лукашэнка.
На пытаньне, ці будзе гэта супольным адказам Беларусі і Расеі, ён сказаў: „Натуральна“.
Пры гэтым Лукашэнка выказаў упэўненасьць у тым, што гэта ЗША падштурхоўваюць Кіеў да вайны. На яго думку, расейскі лідэр Уладзімір Пуцін правільна паводзіць сябе ў гэтай сытуацыі. „Я гэта падтрымліваю. Мы накрэсьлілі „чырвоныя лініі“. Наступіў на „чырвоную лінію“ — атрымлівай!“ — працягнуў беларускі прэзыдэнт.
На пытаньне, ці можа быць адказам ракетны ўдар па тэрыторыі Ўкраіны, Лукашэнка адказаў: „Ня толькі“».
Калі адказ мяркуецца з выкарыстаньнем беларускага войска, калі адказ мяркуецца «ня толькі» ракетны (але і ракетны, як можна зразумець, таксама), то гаворка ідзе пра менавіта ваенныя дзеяньні, у якіх возьмуць удзел беларускія войскі.
А як жа толькі дзьве прычыны, пры якіх Беларусь будзе ваяваць, сфармуляваныя ў пасланьні? Самаабвешчаныя рэспублікі не зьяўляюцца часткамі ні Беларусі, ні Расеі, прычым і Менск, і Масква афіцыйна лічаць іх тэрыторыяй Украіны.
Так што былі дзьве прычыны, а цяпер зьявілася трэцяя. Лукашэнку даціснулі.
Як, праз каго — гэта невядома. Магчыма, міністар абароны РФ Сяргей Шайгу, які наведаў Беларусь і сустрэўся з Лукашэнкам, перадаў яму крамлёўскае пасланьне, што адседзецца нават у адносным баку не атрымаецца і што Лукашэнка павінен адстойваць «чырвоныя лініі» Крамля, а не свае ўласныя, накрэсьленыя ў пасланьні літаральна некалькі дзён таму.
З заяваў Лукашэнкі Салаўёву, дарэчы, прама не вынікае, што ў выпадку расейска-ўкраінскай вайны беларускія салдаты абавязкова будуць у ёй непасрэдна ўдзельнічаць.
Але гэта ўжо пытаньне апэратыўнай і палітычнай мэтазгоднасьці, якую будзе вызначаць Уладзімір Пуцін. Спатрэбіцца з апэратыўнага пункту гледжаньня — будуць выкарыстоўвацца. Захочацца Пуціну, каб Менск прынёс прысягу вернасьці крывёй — паедуць беларускія салдаты забіваць украінцаў.
Як паляцелі ў Казахстан у межах місіі АДКБ. Знайшлося б у Расеі дадатковых 250 дэсантнікаў, каб паслаць іх у Алматы замест беларускіх. Але была патрэба ў беларускіх. І патрэба ня столькі ваенная, колькі палітычная.
Зрэшты, беларускае войска Пуціну ў рэалізацыі яго плянаў можа проста не спатрэбіцца. Але пасьля заявы Лукашэнкі Салаўёву нішто іншае ўжо ня можа прадухіліць удзел беларусаў у вайне.
Перадрук з парталу Zerkalo.io
Думкі, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.
Пагроза нападу Расеі на Ўкраіну
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.