Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Мая перажыла Галакост і антысэмітызм». Актывістка габрэйскай грамады Беларусі памерла ў самоце ў шпіталі ад COVID-19


Ілюстрацыйнае фота

17 красавіка ў 10-й лякарні Менску ад каранавірусу на 81-м годзе жыцьця памерла Мая Зісіна, якая перажыла Галакост і была актывісткай габрэйскіх арганізацый і грамадаў Беларусі. 19 красавіка адбылася крэмацыя жанчыны. Як распавяла Свабодзе пляменьніца Маі Зісінай псыхоляг Сьвятлана Бэргер, «мы зможам зрабіць разьвітаньне зь цёцяй толькі, калі гэта будзе бясьпечна і калі зможа прыехаць з-за мяжы мая дачка Фаіна. Мы з сумам жартуем, што мёртвай бабулю ніхто з нас ня бачыў».

За Маю Зісіну маліліся бахаі ў ЗША, Саўдаўскай Арабіі, Лібане, Аўстрыі, Нямеччыне ды іншых краінах сьвету, а таксама ў грамадзе прагрэсіўнага юдаізму ў Менску. 10 траўня Маі Зісінай споўніўся б 81 год.

Каранавірус у Беларусі і ў сьвеце. Як разьвіваюцца падзеі >>


«Я разумею, што мэдыкі не вінаватыя, вінаватая нялюдзкая сыстэма, створаная ў краіне»

Мая Зісіна.
Мая Зісіна.

Мая Зісіна трапіла ў 10-ю менскую лякарню некалькі тыдняў таму з падазрэньнем на пнэўманію. Сьвятлана Бэргер распавяла Свабодзе, што першапачаткова тэст на каранавірус быў адмоўным. І ў першыя дні Сьвятлана яшчэ магла трапіць у шпіталь і дамовіцца з санітаркай, каб тая дапамагла дагледзець старую жанчыну ў цяжкім стане. Праз 10 дзён паўторны аналіз паказаў, што Мая Зісіна мае каранавірусную інфэкцыю. Сьвятлана Бэргер ня ведае, ці першы тэст ня быў дакладным, ці цётку заразілі ў шпіталі.

Сама Сьвятлана мае анкалягічнае захворваньне. Яе дачка Фаіна Бэргер вучыцца за мяжой, і так сталася, што Сьвятлана была адзіным блізкім чалавекам для Маі, хто мог дапамагчы.

Найбольш цяжка для Сьвятланы Бэргер было тое, што практычна немагчыма было атрымаць інфармацыю пра стан здароўя цёткі, амаль немагчыма было датэлефанавацца ў шпіталь, як і немагчыма было забясьпечыць ёй прыстойны дагляд:

— На адну санітарку 28 хворых. Цётка ня ела нічога, не піла свае лекі. У яе быў дыябэт, куча іншых праблемаў са здароўем. За гэтым ніхто не сачыў. Я змагла арганізаваць перадачу праз валянтэра Чырвонага Крыжа. У яе зьявіліся пролежні, і яе практычна ніяк не даглядалі. Хоць я і разумею, наколькі гераічная цяпер праца лекараў, сясьцёр і санітарак, але ў мяне пачуцьцё разгубленасьці, бо ня ведаеш, як рэагаваць на працу дактароў. Хочацца верыць, што рабілі ўсё магчымае, але нічога ня ведаеш. Цёця памерла ў самоце, і ва ўсім сьвеце такім жа чынам у самоце цяпер адыходзяць старыя людзі.

Прыёмнае аддзяленьне 10-й менскай лякарні
Прыёмнае аддзяленьне 10-й менскай лякарні

Я ня мела практычна ніякай інфармацыі, я не магла разьвітацца з блізкім чалавекам, я не разумела, што адбываецца. Нешта можна было зразумець толькі зь яе голасу: лепш, горш — мацнейшы, слабейшы. Я не адчуваю ўдзячнасьці, але я разумею, што мэдыкі не вінаватыя. Я ўпэўнена, кожны зь іх робіць і рабіў усё, што было ў іх сілах. Вінаватая нялюдзкая сыстэма, створаная ў краіне. У аснове гэтай сыстэмы няма паняцьця каштоўнасьці чалавечага жыцьця, кожнага чалавека і яго патрэб.

Фрагмэнт пасьведчаньня пра сьмерць Маі Зісінай.
Фрагмэнт пасьведчаньня пра сьмерць Маі Зісінай.

Адзіны з мэдыкаў, каму я бясконца ўдзячная — мэдбрат Ігар з 2-й пульманалёгіі 10-й клінікі. Мой нізкі паклон яму за яго службу, мае малітвы зь ім, і мае пажаданьні сіл, любові і трываласьці.

«Агенты арганізуюць пахаваньні для тых блізкіх, хто сядзіць у карантыне»

Сьвятлана Бэргер вельмі перажывае, што яе цётка памерла праз каранавірус у шпіталі ў самоце.

— Цётка ў 10-й клініцы зьмяніла чатыры аддзяленьні, пакуль яе ня перавялі ў тое, дзе ляжаць толькі заражаныя каранавірусам. Яна была вельмі таварыскім чалавекам, але там яна не магла ні з кім мець зносіны, тэлефон быў не заўсёды зараджаны, і не заўсёды былі сілы размаўляць.

Каб ня ўзьнікалі пролежні, ёй трэба было рухацца, кожныя тры гадзіны яе трэба апрацоўваць і пераварочваць. Але рабіць гэта не было каму. У ранейшым аддзяленьні, пакуль да яе магла прыйсьці наша знаёмая санітарка, яна дапамагала падымацца, рухацца, размаўляла зь ёй. У каранавірусным аддзяленьні без дапамогі цётка не магла сама рухацца, і яна ўпала духам. Калі ёй тэлефанавалі сябры, яна плакала, голас быў амаль нячутны.

За ўвесь гэты час Сьвятлана змагла пагаварыць з доктарам толькі аднойчы, калі цётка ўжо памерла:

— У суботу ў 6.30 патэлефанавала доктарка, выказала спачуваньні і адказала на ўсе пытаньні. Я забрала зь лякарні толькі яе пашпарт і тэлефон. Мы сустрэліся зь лекаркай у двары клінікі. Мне ніхто не прадстаўляўся, я наогул ня ведаю, хто і як лячыў цётку. Наогул нічога ня ведаю пра тое, што зь ёй было ў шпіталі.

Сьвятлана Бэргер
Сьвятлана Бэргер

У самой Сьвятланы 13 красавіка ўзялі аналіз на каранавірус. Зрабілі гэта ў калідоры, не заходзячы ў кватэру. Вынікаў пакуль няма. 16 красавіка да Сьвятланы прыяжджаў міліцыянт праверыць, ці выконвае яна ўмовы самаізаляцыі.

Ізаляцыю Сьвятлане Бэргер давялося парушыць, паколькі не было каму вырашыць усе бюракратычныя пытаньні, зьвязаныя са сьмерцю і крэмацыяй:

— У моргу са мной неадэкватна размаўляла супрацоўніца спэцкамбінату. Пакуль я чакала афармленьня даведкі пра сьмерць, да мяне падышоў прыватны агент, і ён нармальна патлумачыў усе нюансы. Я аплаціла за крэмацыю 142 рублі і 315 рублёў агенту за труну і дастаўку яго ў крэматорый. Ён расказаў, што агенты арганізуюць пахаваньні для тых блізкіх, хто сядзіць у карантыне. Ён прыходзіць дадому, афармляе дамову, і ўсё арганізуе сам. Гэта можа каштаваць некалькі соцень рублёў.

Цела ў труну кладуць у пакеце. Я перадала адзеньне і абутак, іх паклалі зьверху. Заля разьвітаньня не працавала, труну зь цёцяй пасьля таго, як я ўсё аформіла, адправілі ў печ. Я нічога ня бачыла...

«Мая перажыла Галакост і антысэмітызм»

Сьвятлана Бэргер і як дачка Фаіна маліліся, каб цётка не пакутавала.

Як кажа Сьвятлана, Мая Зісіна ўсё жыцьцё рабіла добрыя справы, у яе было шмат сяброў, яна вельмі многім дапамагала. Працавала выхавальніцай у дзіцячым садку, а потым была загадчыцай садка № 87 Фрунзэнскага раёну Менску. Сьвятлана перакананая, што калі б не пандэмія, шмат людзей прыйшлі б разьвітацца зь яе цёткай. «Яна выгадавала нас з братам, была нашай стрыечнай маці», — кажа Сьвятлана.

Дачка Сьвятланы Фаіна Бэргер, якая цяпер вучыцца па магістарскай праграме ў Нямеччыне, вельмі перажывае з прычыны сьмерці бабулі:

— Бабуля пражыла доўгае і плённае жыцьцё. Яна нарадзілася ў траўні 1939 году. Часта хварэла ў дзяцінстве. Калі яе маці ўцякала ў 1941 годзе з Бабруйску, то некалькі разоў пакідала двухгадовую Маю на дарозе, бо сама ня мела сіл, але потым кожны раз вярталася. Яна была вельмі моцнай, і вельмі многае ў яе жыцьці, у тым ліку і тое, што яна дажыла да 80 гадоў, адбывалася насуперак усім чаканьням. Яна змагла трымаць вышэйшую адукацыю, хоць яе роднай сястры як габрэйцы не далі паступіць у мэдунівэрсытэт. Яна была выдатнай загадчыцай дзіцячага саду, якую любілі дзеці, бацькі і кіраўніцтва. Яна магла з усімі знаходзіць агульную мову.

Мая Зісіна
Мая Зісіна

У апошнія гады свайго жыцьця яна зрабіла подзьвіг, узяўшы да сябе свайго пляменьніка, які амаль перастаў хадзіць, і дапамагла яму пражыць яшчэ некалькі гадоў. Ён адышоў у студзені, а яна абяцала ягонай маме клапаціцца пра яго. Яна была зь ім да самага канца, і ён памёр таксама ў сьне, у яе дома. Вельмі сумна, што яна адышла адна, у лякарні, бяз родных, якія яе вельмі любілі, і сяброў, якія ёй тэлефанавалі да апошняга дня. Яна адышла ў сьне, у апошні дзень габрэйскага сьвята Песах.

Сьвятлана Бэргер працягвае аповед пра цётку:

— Мая перажыла Галакост і антысэмітызм. Яна дапамагала стварыць рух прагрэсіўнага юдаізму пасьля перабудовы. У яе дзіцячым садзе па вечарах і выходных адбываліся першыя сустрэчы грамады, лідэрам якой тады быў Якаў Басін. Да апошніх сваіх дзён Мая была лідэркай хатніх групаў некалькіх рэлігійных грамадаў. Яна была вельмі веруючым чалавекам і прызнавала ўсе рэлігіі.

Нядаўна я глядзела фатаздымкі сырыйскіх уцякачак зь дзецьмі. Сапраўды, гэтак жа мая бабуля з дзьвюма маленькімі дзяўчынкамі пешшу ў чэрвені 1941-га ўцякала з Бабруйску. Цётцы было два гады. Яны дайшлі да Рагачова. Там ужо была арганізавана эвакуацыя на Волгу. У 1944-м яны таварным вагонам вярнуліся ў Бабруйск. Бабуля выгадавала дзьвюх дачок адна. Старэйшая Аня ў 16 гадоў пайшла добраахвотніцай на фронт, пахаваная яна недзе каля Франкфурту на Одэры, мы не знайшлі, дзе. Муж Вульф прапаў бязь вестак у першыя дні вайны, бабуля ўсё жыцьцё яго чакала, замуж ня выйшла, хаця прапаноўвалі. Мая ж сваіх дзяцей ня мела...

Што трэба ведаць пра новы каранавірус, які выклікае COVID-19

  • УЖЫВУЮ Каранавірус у Беларусі і ў сьвеце. Як разьвіваюцца падзеі
  • Невядомы раней вірус выявілі ў кітайскім горадзе Ўхань у сьнежні 2019 году.
  • Афіцыйнай назвай хваробы ад новага каранавірусу з Кітаю стала COVID-19 (coronavirus disease).
  • Сусьветная арганізацыя здароўя рэкамэндуе трымацца далей ад людзей, якія чхаюць і кашляюць, добра мыць рукі, ня есьці дрэнна апрацаванае (недасмажанае або недаваранае) мяса, абмежаваць сацыяльныя кантакты.
  • Сусьветная арганізацыя здароўя абвясьціла распаўсюд каранавіруснай інфэкцыі COVID-19 у сьвеце пандэміяй.

  • Праявы каранавірусу падобныя да іншых вострых вірусных захворваньняў. Ён суправаджаецца павышанай тэмпэратурай, ліхаманкай і цяжкасьцямі дыханьня, у хворага могуць зьяўляцца кашаль, млявасьць, пагаршэньне агульнага стану; можа выклікаць бранхіт і пнэўманію.
  • Проста чханьне — не сымптом каранавірусу.
  • Каранавірусы — сямейства з больш як 30 вірусаў, якія былі ўпершыню выдзеленыя ў 1965 годзе. Паражаюць людзей, свойскіх жывёлаў, сьвіней, буйную рагатую жывёлу, птушак і здольныя правакаваць пашкоджаньне дыхальнай сыстэмы, страўнікава-кішачнага тракту, нэрвовай сыстэмы. Вядома, што інфэкцыя перадаецца ад чалавека да чалавека. Сярод сымптомаў — гарачка, кашаль і цяжкае дыханьне. Паколькі гэтыя сымптомы падобныя да многіх іншых рэсьпіратарных захворваньняў, неабходны дадатковы скрынінг. ​


Найважнейшыя пытаньні і адказы пра каранавірус

Як зьмяняецца колькасьць хворых у Беларусі і суседніх краінах. Толькі графікі

Беларускія мэдыкі, якія загінулі падчас пандэміі COVID-19. СЬПІС ПАМЯЦІ

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG