Двухдзённыя перамовы ў Абу-Дабі 10–11 лістапада дазволілі дасягнуць прынцыповага пагадненьня аб маштабным абмене палоннымі і пачаць абмеркаваньне шырэйшых пагадненьняў аб эўрапейскай бясьпецы. Але бакі, здаецца, не сталі бліжэй да міру, чым за 48 гадзін да таго, піша Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода.
«Фундамэнтальная перашкода для спыненьня гэтай вайны — тое, што ніводзін з варожых бакоў цяпер ня бачыць даступнага мірнага ўрэгуляваньня, якое забясьпечыла б яго асноўныя інтарэсы меншым коштам, чым працяг вайны», — лічыць Славомір Дэмбскі, запрошаны прафэсар стратэгіі і міжнародных адносінаў у варшаўскай Калегіі Эўропы ў Натоліне.
«Гэта падстава тупіку. Масква хоча міру, які канвэртуе агрэсію ў шырэйшую стратэгічную перамогу. Украіне патрэбен мір, які захавае яе здольнасьць выжыць. Эўропа ня можа прыняць расейскі кантроль над эўрапейскай бясьпекай, і Амэрыка ня мае важкіх стратэгічных прычын спрыяць гэтаму», — кажа ён.
ЗША выступаюць як пасярэднік
Афіцыйныя асобы ЗША ахарактарызавалі перамовы як цяжкія, але плённыя, пры гэтым прызнаючы поўны брак даверу паміж Кіевам і Масквой.
Тым ня менш падзея пазначана важнай зьменай: Вашынгтон імкнецца пашырыць перамовы па-за межы будучыні Ўкраіны, каб уключыць шырэйшыя дамоўленасьці аб бясьпецы для Эўропы, патэнцыйна залучаючы эўрапейскія ўрады ў працэс, зь якога яны дагэтуль былі ў значнай ступені выключаныя.
Пасланцы ЗША Стыў Уіткаф і Джарэд Кушнер адправіліся ў Маскву, каб сустрэцца з прэзыдэнтам Расеі Ўладзімірам Пуціным, перад паездкай у Дублін для перамоваў з прэзыдэнтам Украіны Ўладзімірам Зяленскім, які зараз зь візытам у Ірляндыі. Гэтыя сустрэчы стануць праверкай таго, ці можа Вашынгтон ператварыць дыпляматычную актыўнасьць у значны прагрэс, ці Масква выкарыстоўвае перамовы для прасоўваньня сваіх шырэйшых стратэгічных мэтаў і пры гэтым працягвае вайну.
11 лістапада высокія амэрыканскія службоўцы заявілі Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што пагадненьне аб маштабным абмене ваеннапалоннымі — гэта посьпех. Адзін з амэрыканскіх перамоўнікаў таксама паведаміў, што заўважыў «трохі гнуткасьці» з абодвух бакоў у прыватных размовах, хоць дэталяў не падаў.
Высокі амэрыканскі службовец, які пажадаў застацца ананімным, сказаў, што Вашынгтон мерыцца дзейнічаць паступова, дадаўшы, што адміністрацыя будзе рабіць усё «па адным кроку».
Службовец папярэдзіў, што пасьляваенныя захады бясьпекі ня могуць быць рэалізаваныя, пакуль ня будзе пагадненьня ў тэрытарыяльных і іншых двухбаковых пытаньнях. Гэтая агаворка падкрэсьлівае галоўную перашкоду: бакі могуць хацець абмяркоўваць практычныя рэчы, але застаюцца далёкімі адзін ад аднаго ў пытаньнях палітычнага ўрэгуляваньня, патрэбнага для спыненьня вайны.
Кіеў хоча спыненьня вайны і гарантыяў бясьпекі
11 лістапада ў Дубліне Зяленскі заявіў, што прапанаваны абмен палоннымі можа ўключаць да 1000 або да 1500 чалавек з абодвух бакоў. Але таксама падкрэсьліў, што Кіеў заўсёды прапаноўваў абмен «усіх на ўсіх», і заявіў, што ня можа зразумець, чаму «яшчэ тысячы» павінны пакутаваць у палоне.
«За гэтыя два дні бакі змаглі выкласьці свае пазыцыі наўпрост, і паміж імі застаюцца істотныя разыходжаньні», — сказаў кіраўнік украінскай дэлегацыі Рустэм Умераў.
Кірыла Буданаў і Рустэм Умераў у Абу-Дабі
Кірыла Буданаў, кіраўнік адміністрацыі прэзыдэнта Зяленскага, ахарактарызаваў перамовы як цяжкія, але настойваў на тым, што пазыцыя Ўкраіны не зьмянілася. Кіеў хоча спыненьня вайны і прыняцьця мераў бясьпекі, якія не дазволяць аднаўленьня расейскай агрэсіі.
Масква прадэманстравала мала гнуткасьці ў найбольш спрэчных пытаньнях. Паводле расейскіх дзяржаўных СМІ, галоўны перамоўнік Расеі Ўладзімір Мядзінскі заявіў, што абмен тэрыторыямі ў рамках урэгуляваньня ня можа абмяркоўвацца.
Зяленскі паведаміў, што расейская дэлегацыя адкінула прапанову Ўкраіны спыніць агонь па аб’ектах энэргетыкі, заявіўшы, што ня мае мандату абмяркоўваць гэтае пытаньне.
Уладзімір Мядзінскі, дырэктар ГРУ Расеі Ігар Касьцюкоў, прадстаўнік Узброеных сіл Расеі Аляксандар Зорын у Абу-Дабі
Пол Сондэрс, прэзыдэнт і генэральны дырэктар Цэнтру нацыянальнага інтарэсу і былы старшы дарадца Дзяржаўнага дэпартамэнту, заявіў Радыё Свабода, што дасягнуты на гэты момант прагрэс у значнай ступені сымбалічны. «Ён ня быў істотны», — сказаў Сондэрс і патлумачыў, што бакі істотна не наблізіліся да пагадненьня, прымальнага для ўсіх бакоў.
Чаго хоча Масква
Сондэрс дапускае, што Пуцін працягвае верыць у перамогу Масквы ў вайне на зьнясіленьне. Расея большая і багацейшая за Ўкраіну, і Крэмль разьлічвае, што Кіеў сутыкнецца з усё большым ваенным і эканамічным ціскам, у той час як эўрапейскія ўрады могуць у рэшце рэшт сутыкнуцца з цяжкасьцямі ў захаваньні падтрымкі, сказаў ён.
У гэтым кантэксьце перамовы даюць Маскве магчымасьць прадэманстраваць гатоўнасьць іх весьці, падтрымаць зацікаўленасьць адміністрацыі Трампа ў мірным працэсе, а таксама зьнізіць рызыкі таго, што, расчараваўшыся, прэзыдэнт ЗША можа перайсьці да больш жорсткага курсу стасоўна Расеі. Паводле Сондэрса, у Масквы таксама ёсьць стымул прапаноўваць новыя тэмы, калі цяперашнія кірункі перамоваў становяцца непрадуктыўнымі.
Абмены палоннымі, іншыя пагадненьні, якія не патрабуюць значных саступак, дапамагаюць захоўваць дыпляматычную дынаміку, не прымушаючы Крэмль адмаўляцца ад ягоных падставовых мэтаў.
Расея, як выглядае, спрабуе ўцягнуць Вашынгтон у значна шырэйшую дыскусію аб уладкаваньні эўрапейскай бясьпекі, што патэнцыйна аслабляе трансатлянтычны альянс і зьмяншае ўплыў Эўропы. Згодна з гэтай інтэрпрэтацыяй, перамовы тычацца ўжо ня толькі Ўкраіны, але і стратэгічных адносінаў паміж Злучанымі Штатамі, Эўропай і Расеяй.
Генэральны сакратар NATO Марк Рутэ заявіў, што яго кантакты з службоўцамі альянсу, якія ўдзельнічалі ў перамовах у Абу-Дабі, сьведчаць пра «цалкам узгодненую і адзіную пазыцыю» Злучаных Штатаў, Украіны і Эўропы. Тым ня менш ён падкрэсьліў, што Расея павінна прадэманстраваць сапраўдную гатоўнасьць да ўдзелу.
Выпрабаваньне вагароў уплыву ЗША
Усе патэнцыйныя сустрэчы з Пуціным і Зяленскім стануць праверкай таго, ці можа дыпляматыя выйсьці па-за рамкі выведных дыскусіяў і прывесьці да канкрэтных прапановаў.
Застаецца ключавая праблема: калі дамоўленасьці аб бясьпецы пасьля вайны ня могуць быць рэалізаваныя, пакуль не ўрэгулююцца тэрытарыяльныя спрэчкі, то якія гарантыі можа атрымаць Украіна, перш чым прымаць рашэньні наконт акупаваных тэрыторыяў?
Для Кіева ўсякае пагадненьне, якое пакідае Ўкраіну адкрытай для чарговага расейскага нападу, нясе рызыку ператварыць спыненьне агню ў ня больш чым паўзу ў канфлікце.
У Дубліне Зяленскі заявіў, што Ўкраіне патрэбныя «вельмі канкрэтныя адказы» наконт гарантыяў бясьпекі, і дадаў, што шмат будзе залежаць ад Расеі, але яшчэ больш ад Злучаных Штатаў, бо, паводле яго, Украіна «шукае гарантый бясьпекі не ад Расеі, а ад Злучаных Штатаў».