Генпракурор паабяцаў не перасьледаваць студэнтаў ЭГУ «пагалоўна»

Генэральны пракурор Беларусі Дзьмітры Гара, фота 2021 году

Генэральны пракурор Беларусі Дзьмітры Гара назваў «экстрэмізм» адной з галоўных пагрозаў нацыянальнай бясьпецы і заявіў, што «колькасьць такіх злачынстваў у краіне» зьніжаецца дзякуючы працы сілавікоў.

У якасьці прыкладу ён згадаў Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт, які ў красавіку Вярхоўны суд прызнаў «экстрэмісцкай арганізацыяй». Паводле Дзьмітрыя Гары, унівэрсытэт, які называе сябе «беларускай ВНУ ў выгнаньні, па факце ажыцьцяўляе падрыўную дзейнасьць на шкоду дзяржаве».

Пры гэтым генпракурор запэўніў, што «пагалоўна, без разбору прыцягваць да адказнасьці студэнтаў і асобаў, якія мелі нейкае дачыненьне да гэтай арганізацыі, натуральна, ніхто ня будзе».

Паводле праваабаронцаў, пасля прызнання ЭГУ «экстрэмісцкай арганізацыяй» пачаўся крымінальны перасьлед, зьвязаны з абвінавачаньнямі ў «садзейнічаньні экстрэмісцкай дзейнасьці», а таксама шэраг ператрусаў у людзей, зьвязаных з унівэрсытэтам.

ЭГУ: што гэта за ўнівэрсытэт і чаму яго прызналі «экстрэмісцкім»

Эўрапейскі гуманітарны ўнівэрсытэт — прыватная беларуская ВНУ, якая працуе на выгнаньні ў Вільні ад 2004 году. Ён быў заснаваны ў Менску ў 1990-х, але ў 2004-м беларускія ўлады яго закрылі, пасьля чаго ўнівэрсытэт аднавіў працу за межамі краіны.

ЭГУ пазыцыянуе сябе як сучасны гуманітарны ўнівэрсытэт з эўрапейскімі стандартамі адукацыі, дзе навучаньне вядзецца пераважна для беларускіх студэнтаў. Паводле адкрытых дадзеных, за час працы ў Вільні ўнівэрсытэт падрыхтаваў дзясяткі тысяч выпускнікоў (розныя ацэнкі называюць лічбы каля 15–25 тысяч).

Пасьля 2020 году і масавых рэпрэсій у Беларусі значная частка студэнтаў і выкладчыкаў ЭГУ апынулася ў эміграцыі. Унівэрсытэт стаў адным з галоўных адукацыйных цэнтраў беларускай дыяспары.

14 красавіка 2026 года Вярхоўны суд Беларусі прызнаў ЭГУ «экстрэмісцкай арганізацыяй», а таксама забараніў яго дзейнасьць на тэрыторыі краіны. Улады заяўляюць, што ўнівэрсытэт нібыта вядзе «падрыўную дзейнасьць», сам ЭГУ і Літва гэта катэгарычна адмаўляюць.

Літоўскае МЗС назвала рашэньне Менску «палітычна матываваным» і «варожым актам супраць Літвы і ЭЗ». Сёлета ў Беларусі пачаліся крымінальныя справы за «садзейнічаньне экстрэмісцкай дзейнасьці», а таксама ператрусы ў людзей, зьвязаных з унівэрсытэтам.