Дэманстрацыі, выкліканыя гневам праз рэзкі рост цэн, інфляцыю і падзеньне курсу валюты, пракаціліся па ўсім Іране пасьля таго, як уладальнікі крамаў у Тэгеране абвясьцілі страйк з прычыны высокіх цэн і эканамічнай стагнацыі, піша Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода.
Прэзыдэнт Ірану Масуд Пэзэшкіян спрабаваў разрадзіць пратэсты, абяцаючы «новыя рашэньні» для аздараўленьня эканомікі, але дэманстрацыі неўзабаве пашырыліся на ўсю краіну і закранулі шырэйшыя праблемы.
Эканамічныя праблемы пагоршылі шматгадовы палітычны і экалягічны крызіс у Іране. Раней у Тэгеране, дзе жывуць каля 10 мільёнаў чалавек, была моцная засуха.
Дэманстрацыя ў Тэгеране. 29 сьнежня 2025 году
Колькасьць ахвяраў расьце
Відэа, разьмешчаныя ў інтэрнэце і атрыманыя Радыё Фарда, сьведчаць, што пратэсты працягваюцца ў іранскіх гарадах Тэгеране, Ясуджы, Фэрдысе, Мэшхэдзе, Мэгэляце, а 3 студзеня на вуліцах Мэшхэду і Мэгэляту гарэлі пажары.
Your browser doesn’t support HTML5
Iranians Clash With Police On Seventh Night Of Protests
Найбуйнейшыя за апошнія тры гады пратэсты ў краіне прывялі да шматлікіх сьмерцяў і арыштаў, прычым дзяржаўныя СМІ і праваабарончыя групы паведамляюць розныя лічбы.
Паводле афіцыйных зьвестак, загінулі як мінімум 12 чалавек, у тым ліку супрацоўнікі сілаў бясьпекі, у той час як курдзкая праваабарончая група Hengaw, якая базуецца ў Нарвэгіі, пацьвердзіла паведамленьні пра як мінімум 17 сьмерцяў з пачатку пратэстаў.
Пратэсты ў Іране. 3 студзеня 2026 году
Інфармацыйнае агенцтва іранскіх праваабаронцаў HRANA, што працуе ў ЗША, паведаміла, што прынамсі 16 чалавек загінулі, а 582 арыштаваныя.
«За апошнія сем дзён прынамсі ў 174 месцах Ірану адбыліся пратэсты, вулічныя сходы або гандлёвыя страйкі», — гаворыцца ў справаздачы HRANA, апублікаванай 3 студзеня.
«Паведамлялі пра гэтыя пратэсты ў 25 правінцыях, таксама за гэты пэрыяд у 18 унівэрсытэтах адбыліся студэнцкія пратэсты», — дадае агенцтва.
Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода не змагло самастойна праверыць гэтыя паведамленьні.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА: Трамп выказаўся ў падтрымку пратэстоўцаў у ІранеТэгеран і Вашынгтон абмяняліся пагрозамі
У апошнія дні прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп і высокапастаўленыя іранскія чыноўнікі абмяняліся пагрозамі, бо дэманстрацыі сталі сьмяротнымі і надалей абвастраліся.
2 студзеня ў паведамленьні ў сваёй сетцы Truth Social Трамп заявіў, што Вашынгтон «гатовы да адказу», калі іранскія сілы бясьпекі заб’юць яшчэ больш пратэстоўцаў.
4 студзеня Трамп паўтарыў пагрозу, заявіўшы журналістам, што ў гэтым выпадку Іран «вельмі моцна пацярпіць».
«Мы вельмі ўважліва сочым за гэтым», — сказаў ён журналістам на борце Air Force One. Найвышэйшы правадыр Ірану аятала Алі Хамэнэі адрэагаваў рэзка.
«Важна, што калі чалавек разумее, як нахабна вораг спрабуе навязаць нешта краіне, службоўцам, ураду і нацыі, ён павінен цьвёрда і самаахвярна супрацьстаяць ворагу», — заявіў Хамэнэі 3 студзеня.
Трамп у сваіх камэнтарах сказаў, што калі іранскія ўлады будуць «жорстка забіваць мірных пратэстоўцаў, што для іх традыцыйна, Злучаныя Штаты Амэрыкі прыйдуць [пратэстоўцам] на дапамогу». Адказ Тэгерану на гэтыя словы быў асабліва моцным.
«Амэрыканскі народ павінен ведаць — Трамп пачаў гэтую авантуру. Яны павінны клапаціцца пра бясьпеку сваіх салдатаў», — напісаў Алі Лярыджані, сакратар Найвышэйшай нацыянальнай рады бясьпекі Ірану, у этэры X раней на мінулым тыдні.
Аднак Саід Башырташ, іранскі актывіст у выгнаньні, заявіў Радыё Фарда, што такія «пагрозы хутчэй падобныя на блеф».
«Іранскі народ вітае папярэджаньне Трампа, бо адчуе меншую пагрозу, калі выйдзе на вуліцы. Гэта вельмі пазытыўна, бо Ісламская рэспубліка будзе вельмі асьцярожна ставіцца да забойства людзей», — дадаў ён.
Яшчэ адзін іранскі выгнанец, вэтэран-дысыдэнт Мэгран Бараці, заявіў Радыё Фарда, што, нягледзячы на дзёрзкія выказваньні, «ёсьць расколіны ўнутры рэжыму, у тым ліку ў Корпусе вартавых Ісламскай рэвалюцыі (КВІР), арміі і палітычным кіраўніцтве».
У камэнтарах, дасланых Радыё Фарда 2 студзеня, прадстаўнік Дзяржаўнага дэпартамэнту заявіў, што Вашынгтон «працягне аказваць максымальны ціск на рэжым».
Гэтыя запальныя выказваньні зьявіліся праз шэсьць месяцаў пасьля 12-дзённай вайны ў чэрвені, калі ізраільскія і амэрыканскія самалёты нанесьлі ўдары па іранскіх ядзерных і вайсковых абʼектах.
Трамп вітаў прэмʼер-міністра Ізраіля Біньяміна Нэтаньягу ў сваёй рэзыдэнцыі Мар-а-Лага ў Флёрыдзе 29 сьнежня. Выступаючы 4 студзеня, Нэтаньягу заявіў, што ягоны ўрад салідарны з народам Ірану, дадаўшы, што, «вельмі магчыма, мы бачым той момант, калі іранскі народ бярэ свой лёс у свае рукі».
«Мы салідарныя з барацьбой іранскага народу і зь яго імкненьнямі да свабоды, незалежнасьці і справядлівасьці», — сказаў Нэтаньягу на штотыднёвым пасяджэньні кабінэту міністраў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА: Трамп: ЗША могуць падтрымаць яшчэ адзін буйны ўдар па Іране