Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Пішыце, што харашо жывём! А то прыедзе санстанцыя і ліквідзіруе нашы банкі»


Спадарыня Тамара з Шышчыцаў

Як бы ні псавалася надвор’е, як бы ні падала тэмпэратура, як бы ні ўзмацняўся вецер, а гэтыя немаладыя людзі будуць стаяць на сваім пасту. Я пра тых людзей, якія гандлююць пры дарозе ежаю. Ці толькі дзеля грошай стаяць яны? Аказваецца, не. У кожнага зь іх свая гісторыя. Асабліва шмат іх на слуцкай дарозе, каля вёскі Шышчыцы.

Чаго толькі няма на гэтых прылаўках! І саленьні, і марынаваныя грыбы, і бульба, і ягады, і казінае малако, і квашаная капуста, і кампоты, і сала, і свойскія кілбасы. А яшчэ тут можна пачуць ідэальную прыродную беларускую мову. Вось як ад гэтай тоўстай, чырванашчокай немаладой кабеты.

— Купіце бульбачку. Смачная, дамашняя. І шаткаванка ў мяне вельмі смачная. Фасолька, перац чылі. Гэта мужчынам добра.

— А вы ж раней там, на скрыжаваньні прадавалі.

— Нас адтуль выселілі. Там лепш было. Тут вецер. А там у зацішку было. І машыны ехалі з чатырох бакоў. А цяпер толькі з аднаго боку. Ніякага торгу няма. Толькі дранцьвеем. Але ж цягаемся. Бо панасявалі ж усяго. Думалі, базар будзе. А тут дарогу ўкрасілі! Шаткаванку вазьміце. За восем з палавінай. Трохлітровы слоік.

Нядаўна слуцкую трасу пашырылі. І гандляроў, якія раней стаялі на скрыжаваньні слуцкай і клецкай дарог, перамясьцілі за Шышчыцы. У адмысловае месца. На менскі напрамак. І тым, хто едзе ў Слуцак, каб нешта тут купіць, трэба разварочвацца праз кілямэтраў пяць. Гэты рамонт, па словах іншай гандляркі, вельмі падкасіў гандаль.

— Як дарогу зрабілі харошую, дык цяпер усё. Напляваць на нас. Затое красівая дарога. Асьвяшчоная. Агні гараць, лепш, чым у горадзе. А шафёры наракаюць, што развароту няма. А далёка ж ня будзеш разварочвацца.

Я пастаяў хвілін дзесяць і вельмі зьмерз. А мае суразмоўцы — вясковыя пэнсіянэркі, сівы вусаты дзядзька ды пара маладзіц — як быццам не заўважаюць марозу.

— Чаго мы стаім? Мы ўнукаў, дзяцей выцягваем. У сына трое дзяцей маленькіх. Мне пэнсіі выжыць хапіла б. Толькі для ўнукаў стаім. У нявесткі 170 рублёў зарплата. Завод «Агат». Стаіць завод, і ўсё. Даюць мінімальна. І як жыць?

Як самыя лепшыя часы сівы дзядзька ў армейскім бушлаце ўспамінае 2010 год.

— Тады людзі ўздыхнулі і жылі. А як у 11-м паплыў даляр, дык усё.

— А вы ня думалі над тым, хто ў гэтым вінаваты?

— Дык усюды ж крызіс.

— І Лукашэнка тут ні пры чым. Стараецца. А вы, як з апазіцыі, вядома ж, будзеце яго ганіць. Дзеўбяце яго без канца бяз краю. Але ён крэпкі.

— А мы яшчэ крэпчэ! Цэны растуць, а мы крэпка стаім на нагах. То ў агародзе ракам стаім, то тут, на ветры.

Апошні сьпіч выдала хударлявая жанчына гадоў 50 у ватніку. Сам таго ня хочучы, я выклікаў палітычную дыскусію. Прычым па напружанасьці размова перавышала любое тэлевізійнае ток-шоў. І абаронцы дзейнага кіраўніка яўна прайгравалі. Як у дэцыбэлах, так і ў аргумэнтах.

— Калі мы так добра жывем, чаго мы тут стаім?

— Для разулячэнія.

— Калі б я добра жыў, я б тут не стаяў.

— Не ад добрага жыцьця мы тут стаім.

— Абы-чаго не пішы! Бо прагоняць! Харашо жывем! А то прыедзе санстанцыя і ліквідзіруе нашы банкі.

«Для разулячэнія тут стаім», як пажартавала мажная чырванашчокая цётка. Але разулячэнія тут бываюць. І гандлярам ёсьць што губляць. Месяц таму назад яны спрабавалі вярнуцца бліжэй да Шышчыц. Стаць каля лесу.

— Амон прыляцеў і ўсіх паразганяў. Бо неўстаноўленае месца для гандлю.

— Пратаколы пасастаўлялі, нумары пазапісвалі на машынах.

— Цяпер чакаем. Каму штраф, каму папярэджаньне.

Я з прыемнасьцю набыў і шаткаванкі, і грыбоў. На жаль, ніхто з гандляроў не назваў свайго імя. Бо ўсе чакаюць, якім пакараньнем скончыцца іхная няўдалая спроба вярнуцца на былыя пазыцыі. Але ў саміх Шышчыцах, каля гандлёвага цэнтру, я знайшоў яшчэ адну гандлярку. Жанчыну клічуць Тамара. Невысокая кабета ў акулярах і ў малінавай цёплай хустцы. Калі будзеце на слуцкай дарозе, абавязкова зьвярніце на яе ўвагу. І купіце ў яе хоць нешта. Чаму менавіта ў яе?

Дарога ля Шышчыцаў
Дарога ля Шышчыцаў

— У мяне ўнук. Прыроджаная паталёгія. Ныркі. Спачатку ў дачкі не было дзяцей. Дзевяць гадоў не было. Зацяжарала. І вось — паталёгія. А ўрачы да пяці месяцаў нічога не заўважалі. Так блага ссаў грудзі! Цягне, цягне. Ня сьпіць. Курчыцца. І нічога слуцкія ўрачы не прызналі.

Слухаць Тамару вельмі балюча. Размова ідзе пра лекарскую памылку, якая можа забіць яе ўнука. Яна тут стаіць толькі дзеля яго.

— Дачка плакала. «Дактары, міленькія, ратуйце». Дык такія ўколы моцныя давалі, што павезьлі ў Мінск. Дык мінскія сказалі, што адну нырку загубілі слуцкія ўрачы. Яны не хацелі кепска зрабіць. Яны не прызналі, што справа ў нырках. Думалі, што прастуда. Вірус лячылі. Давалі тое, што яму ня трэба было даваць. Хутка яму будзе 17 гадоў. У 11 клясу ходзіць. Ідзе на залаты мэдаль.

Якіх толькі гісторый не пачуеш на стыхійных рынках ля беларускіх дарог. Але гісторыя Тамары — гэта сапраўды пра жыцьцё і сьмерць. І тут кожная капейка ідзе на лекі.

— Сказалі дактары, што самае большае — дзесяць год пратрымаецца. А хутчэй за ўсё, гадоў пяць. Трэба донарская. А ў нашым родзе няма каму даць. А дзе яны тую нырку будуць браць донарскую, адзін Бог знае. А сам ён так перажывае. «Ніякай донарскай ныркі, — кажа, — мне ня трэба». Кажа, вы і так усе грошы на мяне аддаяце. (Плача) Дай Бог, каб вашы дзеці і ўнукі былі здаровыя і вясёлыя. Але калі б урачы, пакуль дачка цяжарная была, заўважылі, што ў яго з ныркамі нешта, зусім было б іначай. За якія грахі нашы мука такая дзіцяці? А расьце высокі, прыгожы. Толькі сэрца кроўю ацякае, на яго гледзячы.

Тамара заплакала. Я купіў у яе саленьняў і яблыкаў. І паехаў дахаты. Свайго прозьвішча, як і прозьвішча свайго ўнука Жэні, Тамара мне не сказала. Бо сорамна! Бо мы не жабракі!

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG