Паводле кіраўніка расейскай Фэдэральнай службы дзяржаўнай рэгістрацыі, кадастра і картаграфіі (Расрэестра) Алега Скуфінскага ў 2025 годзе на так званых «новых тэрыторыях» (гэтак расейскія ўлады называюць захопленыя тэрыторыі Ўкраіны —РС) выявілі амаль 550 000 аб’ектаў нерухомасьці, прызнаных акупацыйнымі ўладамі «безгаспадарнымі».
«Настоящее время» распавяло, што толькі ў захопленым Расеяй горадзе Марыюпалі Данецкай вобласьці акупацыйныя ўлады абвясьцілі «безгаспадарнымі» каля 13 тысяч кватэр і дамоў, якія застаюцца ўласнасьцю ўкраінскіх грамадзян, што пакінулі горад у выніку акупацыі.
Акупацыйная адміністрацыя нядаўна абнавіла сьпісы з прыкметамі «безгаспадарчасьці» па чатырох раёнах гораду і прылеглых да яго тэрыторыях.
Журналісты «Настоящее время» распавялі гісторыю грамадзянкі Ўкраіны Іны, якая паходзіць з Марыюпалю, а цяпер жыве за мяжой.
Іна вярталася ў Марыюпаль пасьля акупацыі летам 2023 года, але зарэгістраваць сваю кватэру, унесеную ў сьпіс «безгаспадарных» не змагла: ёй адмовілі, бо заяву аб уласнасьці не змагла падаць яе дачка, у якой не было расейскага пашпарта, а ў яго выдачы адмовілі, бо яна не была ў кватэры прапісаная.
Да ўсіх гэтых працэдур сямʼі давялося праходзіць фільтраваньне ў маскоўскім аэрапорце «Шарамецьева», які расейскія ўлады вызначылі адзіным памежным пунктам, праз які ўезд у Расеі магчымы для грамадзян Украіны.
«Там тэлефоны глядзелі, з кім маеш зносіны, усё-ўсё-ўсё пыталіся. На пытаньне памежніка, чаму ў яе такі чысты тэлефон, дачка адказала: „Гэта мая асабістая справа“. „І ён як узьеўся: „Кліч сваю маці!“. Мы так зразумелі, што там увогуле трэба заткнуцца і ніякіх там сваіх асабістых гэтых... Ніякай там свабоды няма“, — распавяла Іна.
Фільтраваньне ў «Шарамецьева» — адзін з асноўных барʼераў, устаноўленых расейскімі ўладамі для ўкраінцаў, якія пакінулі акупаваныя тэрыторыі і спрабуюць патрапіць у свае дамы праз тэрыторыю Расеі.
Сьвежых зьвестак аб тым, колькі людзей не змаглі прайсьці гэтую працэдуру, няма, але год таму статыстыку за паўтара года агучвалі ў эфіры расейскіх тэлеканалаў.
Тады было вядома, што з 135 тысяч чалавек у Расею не пусьцілі амаль чвэрць усіх, хто прыбыў.
Дадзеных аб тым, колькі менавіта людзей не змаглі прыехаць на акупаваныя тэрыторыі, каб прадаць свае кватэры, не існуе, адзначае выданьне і арыентуецца на зьвесткі Расрэестра пра больш як паўмільёна аб’ектаў нерухомасьці, прызнаных акупацыйнымі ўладамі „безгаспадарчымі“ на жнівень 2025 году.
Кацярына Красоткіна з выданьня «Вёрстка», якая вывучала праблему, паведаміла з гэтай нагоды:
«Пасьля сьнежня 2025-га ў Расеі ўнесьлі папраўкі ў закон, паводле якіх сама наяўнасьць кватэры ці хаты ў гэтым сьпісе [рэестры „прызнанага безгаспадарным“ жыльля] ужо аўтаматычна азначае, што кватэры трапляюць у муніцыпальную ўласнасьць», — распавяла Кацярына Красоткіна.
Паводле зьвестак журналісткі ў такія кватэры зараз засяляюць жыхароў гораду, якія страцілі сваё жыльлё ў выніку ваенных дзеяньняў, пры гэтым ня ўлічваюць інтарэсы былых уласьнікаў. Гэтакім чынам былая кватэра ўкраінкі Іны ўжо заселеная», — кажа Красоткіна.
«Атрымліваецца, што гэтыя кватэры перадаюць іншым людзям. А вось што рабіць, калі жыхары вернуцца, мы ня ведаем. Хутчэй за ўсё, гэтыя жыхары таксама маюць патрэбу ў дамах. Гэта такі кругазварот кватэр», — мяркуе Кацярына Красоткіна з «Вёрскі».
Паводле Красоткінай людзі, якія ня могуць вярнуць сваё жыльлё, калі яго ўжо прызналі муніцыпальнай уласнасьцю праз тое, што мінуў час, адведзены на працэдуры, могуць прэтэндаваць або на грашовую выплату, або на жыльлё з такім жа мэтражом. Аднак яна ня ведае ніводнага выпадку, каб такое ў былых жыхароў гораду атрымалася.
«Калі гаворка ідзе пра маю гераіню (маецца на ўвазе былая жыхарка Марыюпалю Іна — РС), калі яна вернецца зноў, яна зможа прэтэндаваць на нейкі пакой, гэта значыць вельмі маленькі мэтраж. Ну, альбо на кампэнсацыю, хоць там ня вельмі вялікія сумы. Але я пакуль не бачыла ў чатах гісторый пра тое, што нехта прайшоў фільтраваньне і дамагаецца вяртаньня раўнацэннага жытла альбо грашовай кампэнсацыі», — распавяла Кацярына Красоткіна.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.