У населеныя пункты Чарнігаўскай вобласьці разам з расейскімі вайскоўцамі заходзілі супрацоўнікі Фэдэральнай службы бясьпекі Расеі, якія шукалі сярод украінцаў інфарматараў аб пазыцыях Узброеных сіл Украіны, а таксама аб месцах знаходжаньня ў Чарнігаўскай вобласьці «амэрыканскіх лябараторый». Гэта стала вядома з апублікаванага выраку аднаго з раённых судоў Чарнігаўскай вобласьці.
Адразу пасьля пачатку вайсковага ўварваньня Расеі ва Ўкраіну расейскія СМІ пачалі распаўсюджваць інфармацыю, што ў Украіне ёсьць «амэрыканскія лябараторыі», у якіх нібыта распрацоўвалася біялягічная зброя. Цяпер стала вядома, як расейцы «выбівалі» гэтыя зьвесткі з цывільных жыхароў.
Ва Ўкраіне завочна асудзілі яшчэ аднаго расейскага вайскоўца, які нарадзіўся ў Хасавюрце (Дагестан, Расея), да 10 гадоў пазбаўленьня волі за парушэньні правілаў і звычаяў вайны. Цяпер яго абвясьцілі ў міжнародны вышук. Пакараньне ён пачне адбываць ад моманту затрыманьня.
Паставілі на калені тварам да сьцяны, скралі ўсе зьберажэньні
Расейскія войскі акупавалі вёску Стары Быкаў Нежынскага раёну Чарнігаўскай вобласьці на трэці дзень вайны — 27 лютага 2022 году. У гэты раён расейцы ўвайшлі з тэрыторыі Беларусі.
Цягам усёй акупацыі расейцы ня толькі рабавалі мясцовых, але і катавалі іх, каб атрымаць ад іх зьвесткі аб пазыцыях украінскіх войскаў і аб «амэрыканскіх лябараторыях». Тады расейская прапаганда якраз распаўсюджвала фэйк, што сетка такіх устаноў працуе якраз у Чарнігаўскай вобласьці.
28 сакавіка група расейскіх вайскоўцаў з аўтаматамі, сярод якіх былі двое ў форме з надпісам «ФСБ», уварвалася ў прыватны дом сямейнай пары, калі ў іх знаходзілася яшчэ і суседка. Пагражаючы расстрэлам, яны прымусілі ўсіх стаць на калені тварам да сьцяны і падняць рукі ўверх.
У такім стане яны знаходзіліся ўвесь час, пакуль расейцы праводзілі ператрус у хаце. У выніку ў украінцаў забралі два мабільныя тэлефоны, сыстэмны блёк ад пэрсанальнага кампутара, 100 тысяч грыўняў і тры тысячы даляраў. Суседку і гаспадара хаты адпусьцілі, а ягонай жонцы завязалі скотчам рукі за сьпінай і забралі з сабой.
Як расказвала жанчына ў судзе, яе западозрылі ў шпіянажы на карысьць украінскага войска, таму для допытаў яе перавезьлі ў іншае месца. Везьлі ў бронеаўтамабілі, заклеіўшы вочы скотчам.
Прымушалі гаварыць па-расейску
Жанчына мяркуе, што яе дапытвалі ў мясцовым Доме культуры. Допыт суправаджаўся пагрозамі фізычнага і псыхалягічнага характару, прыніжэньнем і прымусам гаварыць на расейскай мове.
Расейцы патрабавалі ад жанчыны інфармацыі пра разьмяшчэньне падразьдзяленьняў Узброеных сіл Украіны і пра наяўнасьць у вёсцы амэрыканскай лябараторыі. Яны сьцьвярджалі, што паводле наводкі дачкі гэтай жанчыны ўкраінскае войска зьнішчыла каля 20 расейскіх салдат.
Пасьля допыту жанчыну зноў перавезьлі ў іншае месца і там кінулі ў склеп, дзе яна знаходзілася тры дні з заклеенымі скотчам вачыма і з рукамі за сьпінай. Цягам гэтых дзён цывільнай палоннай давалі ежу і гарбату толькі адзін раз, і толькі адзін раз дазволілі выйсьці ў туалет.
Жанчыну вызвалілі мясцовыя жыхары празь некалькі гадзін пасьля таго, як расейскія войскі пакінулі вёску і ўвогуле выйшлі з тэрыторыі Кіеўскай і Чарнігаўскай абласьцей.
Праваахоўныя органы Ўкраіны ўжо зафіксавалі 65 660 злачынстваў, учыненых расейскімі вайскоўцамі ва Ўкраіне.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.