Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Чым Захад адкажа на мабілізацыю ў Расеі? Тлумачэньне экспэрткі


Аляксандар Лукашэнка і Ўладзімір Пуцін. Архіўнае фота

Якой будзе і ўжо ёсьць рэакцыя Захаду на мабілізацыю ў Расеі і на так званыя рэфэрэндумы ў акупаваных вобласьцях Украіны? Калі Лукашэнка і ў новай сытуацыі не пашле беларускае войска ваяваць, ці скажа Захад дзякуй яму за гэта?

На гэтыя пытаньні Юрыя Дракахруста на канале Свабода Premium адказвае дырэктарка міжнароднага аналітычнага цэнтру GLOBSEC Policy Institute Алена Кудзько.

Сьцісла

  • У адказ на дзеяньні Расеі Захад будзе затыкаць «дзіркі» ў існых санкцыях і павялічваць пастаўкі зброі Ўкраіне.
  • У Захаду не настолькі складаная сытуацыя, каб ісьці на саступкі.
  • Наўрад ці ў Беларусі таксама будзе праведзеная мабілізацыя.
  • Калі Лукашэнка і цяпер не пашле беларускае войска на вайну, гэта не падвысіць яго каштоўнасьць у вачах Захаду і не падштурхне Захад да больш лагоднага стаўленьня да яго.
  • На Захадзе ня лічаць пагрозу ўжываньня Пуціным ядзернай зброі галоўнай і непазьбежнай.
  • Апроч іншага і таму, што Пуцін мае шмат іншых варыянтаў эскаляцыі.
  • У выпадку ўжываньня Расеяй ядзернай зброі важным чыньнікам будзе рэакцыя незаходніх краін, ён ім устыў са сваёй вайной.

— 21 верасьня ў сваім тэлезвароце прэзыдэнт Расеі Ўладзімір Пуцін паведаміў, што падпісаў указ аб частковай мабілізацыі грамадзянаў Расеі. Міністар абароны Расеі Сяргей Шайгу паведаміў, што мяркуецца прызваць на вайсковую службу 300 тысячаў расейцаў. У тэлезвароце Пуцін вітаў правядзеньне рэфэрэндумаў аб далучэньні да Расеі ў Данецкай, Луганскай, Херсонскай і Запароскай вобласьцях Украіны. Нарэшце, у выступе была прамая пагроза ўжываньня ядзернай зброі. Якая рэакцыя Захаду на гэтую новую ваенна-палітычную рэальнасьць?

Алена Кудзько
Алена Кудзько

— Рэакцыя на рэфэрэндумы — гэта стандартны дыпляматычны адказ. Усе краіны Захаду кажуць, што не прызнаюць іх легітымнасьць, іх правядзеньне супярэчыць міжнароднаму праву. І калі Расея скажа, што гэтыя тэрыторыі належаць ёй, Захад ня будзе гэта прызнаваць.

Напэўна, у адказ будзе наступны пакет санкцыяў, але робіцца ўсё цяжэй знаходзіць сфэры, адносна якіх можна ўвесьці дадатковыя санкцыі. Таму, хутчэй за ўсё, будуць займацца закрыцьцём «дзірак», якія ёсьць у тых санкцыях, якія ўжо ўведзеныя.

Пашырацца пастаўкі зброі Ўкраіне, а таксама падрыхтоўка ўкраінскіх вайскоўцаў. Але гэта будзе рабіцца больш канфідэнцыйна, без крыклівых заяваў з боку краінаў Захаду.

Захад зважае на тое, што робіць Расея, бо ад гэтага залежыць, наколькі пасьпяховымі будуць дзеяньні ўкраінскага войска. Але пакуль тое, што робіць Расея, наўрад ці зьменіць сытуацыю карэнным чынам.

Мабілізацыя наўрад ці імгненна зьменіць суадносіны сілаў на полі бою. Што тычыцца палітычнага боку, то тут Захаду складана нешта прапаноўваць. Пуцін сам ня надта настроены дамаўляцца.

У Эўропе і ЗША не настолькі кепская сытуацыя, каб ісьці на саступкі. Так, ёсьць разуменьне, што зіма прыйдзе, што будзе павялічвацца незадавальненьне, стома наконт вайны ва Ўкраіне, будзе энэргетычны крызіс. Але ёсьць усьведамленьне, што трэба дзейнічаць больш рашуча менавіта зараз, калі Пуцін прайграе.

— На ваш погляд, якой будзе рэакцыя Беларусі, Лукашэнкі, на новую ваенна-палітычную сытуацыю?

— Лукашэнка зараз пад ціскам патрабаваньняў нечым дапамагчы Пуціну. Ці здолее ён неяк выкруціцца зараз — я ня ведаю. Магчыма, будуць пасланыя на вайну кантрактнікі, як гэта было ў Расеі. Я ня думаю, што ў Беларусі будзе абвешчаная мабілізацыя.

Мабілізацыя — што ў Расеі, што ў Беларусі — ня вырашыць галоўныя праблемы расейскай арміі. Там шмат праблемаў зь лягістыкай, з камунікацыямі, са зброяй. Пасыл — дайце нам больш салдатаў, больш «целаў» — наўрад ці будзе вырашальным.

— Ваш прагноз — ці паўтораць расейцы свой сухапутны ўдар па Ўкраіне з поўначы, з тэрыторыі Беларусі, як гэта было ў лютым-сакавіку?

— Я ня бачу, як гэта можа скончыцца посьпехам для Расеі. Украінцы ўжо падрыхтаваныя да гэтага. Спроба ўдарыць з поўначы пагоршыць сытуацыю для расейцаў. Гэта адкрыцьцё яшчэ аднаго фронту, пры тым, што ў расейцаў кепская сытуацыя і на існых франтох.

— Калі Лукашэнка і цяпер не пашле беларускае войска ваяваць — ці павялічыць гэта яго карысьць у вачах Захаду, ці «ўзнагародзіць» яго Захад за гэта?

— Не. Не павысіць. Ад Лукашэнкі будуць патрабаваць значна больш істотных крокаў. Калі Лукашэнка нечага не зрабіў сёньня, гэта ня значыць, што ён ня зробіць гэтага заўтра. Таму ісьці на нейкія вялікія саступкі яму ў абмен на адносна няважныя саступкі ў Захаду няма падставаў.

— Ці ня можа Расея прымусіць Беларусь правесьці такі самы так званы рэфэрэндум аб далучэньні да РФ, як тыя, якія яна ліхаманкава ладзіць у 4 абласьцях Украіны?

— Я ня сумняюся ў здольнасьці беларускага дзяржаўнага апарату зладзіць рэфэрэндум хоць праз два дні. Але справа ў тым, што такія рэфэрэндумы ў Беларусі ладзяцца беларускай уладай, якая пакуль яшчэ зьяўляецца актарам.

У «ДНР» і «ЛНР», а тым больш у Херсонскай і Запароскай вобласьцях яны будуць праводзіцца пад кантролем расейскага войска. І арганізацыйныя, і адміністрацыйныя рэсурсы гэтых рэфэрэндумаў будуць расейскія. У Беларусі гэта правярнуць будзе больш складана.

У Беларусі Расея не кантралюе адміністрацыйны рэсурс. Няма і такой вайсковай прысутнасьці, як у тых вобласьцях Украіны, дзе плянуюць правесьці рэфэрэндумы.

Да таго ж я ня бачу палітычнай нагоды, навошта гэта Пуціну менавіта зараз. Ён праводзіць рэфэрэндумы ў вобласьцях Украіны, бо баіцца, што іх у яго могуць адабраць. Беларусь у яго ніхто не адбірае. Ёсьць, праўда, Лукашэнка, але ў яго зараз няма іншых варыянтаў, акрамя як супрацоўнічаць з Пуціным, хоць ён і брыкаецца па пэўных пытаньнях.

— Ядзерныя пагрозы Пуціна — наколькі ўсур’ёз іх успрымаюць на Захадзе? І ці маюць плян, што рабіць, калі ён такую пагрозу рэалізуе?

— Пуцін выказваў гэтую пагрозу ўжо шмат разоў — і падчас цяперашняй поўнамаштабнай вайны, і раней. Ён гэтую пагрозу выказваў і падчас анэксіі Крыму. Зараз гэта разглядаецца як спроба запалохаць і ўкраінцаў, і Захад.

Пуцін можа рэалізаваць гэтую пагрозу, але пакуль на Захадзе яна ня лічыцца галоўнай і непазьбежнай.

У межах гэтага малаімавернага сцэнару лічыцца больш імаверным падсцэнар — ужываньне тактычнай ядзернай зброі ва Ўкраіне. Захаду давядзецца нешта рабіць у адказ. Наўрад ці гэта будзе ядзерны адказ, будзе імкненьне лякалізаваць гэтую эскаляцыю.

Тут будзе вельмі важнай рэакцыя іншых, незаходніх краінаў. Зараз бачна, што Пуцін крыху ўстыў і ім са сваёй вайной. Ужываньне ядзернай зброі — гэта будзе парушэньне табу і для незаходніх краінаў сьвету.

Гэта ня лічыцца асноўным варыянтам яшчэ і таму, што ў Пуціна шмат іншых варыянтаў эскаляцыі.

Ён можа яшчэ больш бамбаваць гарады па ўсёй Украіне, можа бамбаваць цывільную інфраструктуру, спрабаваць ударыць па шляхах пастаўкі зброі. У яго яшчэ ёсьць варыянты, пакуль ён не адчуе неабходнасьць ужываць зброю масавага зьнішчэньня.

Вайна Расеі супраць Украіны

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе па просьбе груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах абласьцей. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Усе дні вайны ідуць абстрэлы ўкраінскіх гарадоў ракетамі, налятае авіяцыя. Расейскія войскі атакуюць у тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам.
  • 27 лютага ва Ўкраіне стварылі Інтэрнацыянальны легіён Тэрытарыяльнай абароны, далучацца да якога заклікалі замежных добраахвотнікаў. Туды ўвайшлі і беларусы.
  • За шэсьць месяцаў вайны ва Ўкраіне вядома пра сьмерць 11 беларусаў, якія загінулі, ваюючы на ўкраінскім баку. Гэта Ільля Хрэнаў, Аляксей Скобля, Дзьмітры Апанасовіч, Дзьмітры Рубашэўскі, Канстанцін Дзюбайла, Павал «Волат», Іван Марчук, Васіль Парфянкоў, Васіль Грудовік, Вадзім Шатроў і адзін з байцоў палка Каліноўскага, імя якога не называлася. Акрамя гэтага, дакладна вядома пра двух палонных каліноўцаў — Яна Дзюрбейку і Сяргея Дзёгцева. Падрабязнасьцяў пра іх лёс няма.
  • Вядома таксама пра выпадкі гібелі ўраджэнцаў Беларусі, якія ваявалі ва Ўкраіне на баку Расеі. За шэсьць месяцаў вайны такіх назьбіралася дзевяць чалавек.
  • 30 сакавіка ААН зацьвердзіла склад незалежнай камісіі, якая зоймецца расьсьледаваньнем расейскіх ваенных злачынстваў ва Ўкраіне. У яе ўвайшлі людзі, якія працавалі ў разборы генацыду ў Руандзе і Босьніі і Герцагавіне.
  • Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб'екты, расейцы бамбяць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў. Расейцы выкарыстоўваюць забароненую зброю, у тым ліку касэтныя бомбы супраць мірнага насельніцтва.
  • 1 красавіка Літва стала першай краінай Эўразьвязу, якая цалкам адмовілася ад расейскага газу. За яе прыкладам рушылі Латвія і Эстонія. Нямеччына да канца 2022 году паабяцала цалкам прыпыніць выкарыстаньне расейскай нафты.
  • 2 красавіка, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяр масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы. Таксама вядома пра шэраг згвалтаваньняў, у тым ліку немаўляці.
  • 9 траўня прэзыдэнт ЗША падпісаў закон аб лэнд-лізе. Гэты закон аднаўляе праграму часоў Другой сусьветнай вайны, якая дазволіць паскорыць пастаўкі Ўкраіне зброі і павялічыць аб’ёмы такой дапамогі.
  • У чэрвені ў так званай «ДНР» двух добраахвотнікаў зь Вялікай Брытаніі і аднаго з Марока асудзілі да сьмяротнага пакараньня. Такое ж пакараньне пагражае некаторым іншым палонным.
  • 29 ліпеня ў выніку ўдару па калёніі ў Аленаўцы загінулі як найменей 53 украінскія палонныя, якія раней баранілі завод «Азоўсталь» і здаліся ў палон пасьля выкананьня бявой задачы. Расейцы абвінавацілі ў нападзе Ўкраіну, украінскі бок заявіў пра наўмыснае забойства палонных расейскім бокам.
  • Афіцыйную колькасьць загінулых украінскіх вайскоўцаў 22 жніўня агучыў міністар абароны Украіны Валеры Залужны. Па яго словах, яна складае каля 9000 вайскоўцаў.
  • За шэсьць месяцаў вайны Расея змагла акупаваць каля 20% украінскай тэрыторыі. У сакавіку плошча акупаваных зямель даходзіла да 30%. Аднак у канцы месяца расейскія войскі адступілі з поўначы Ўкраіны, а таксама часткова ад Харкава. На канец жніўня цалкам акупаванымі былі Крым, Луганская і Херсонская вобласьці. А таксама 50% тэрыторыі Данецкай вобласьці, каля 70% Запароскай, прыкладна 30% Харкаўскай.
  • Адзіным абласным цэнтрам Украіны, захопленым Расеяй пасьля 24 лютага, застаецца Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Кіеў падазрае частку былога кіраўніцтва Херсона і вобласьці ў здрадзе дзяржаве. Таксама па такім падазрэньні затрымалі былога кіраўніка СБУ Харкаўскай вобласьці.
  • У верасьні ўкраінскія войскі пачалі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пачалі імкліва ўцякаць са сваіх пазыцый у Харкаўскай вобласьці. Толькі за дзень 11 верасьня ўкраінцы вызвалілі звыш 20 населеных пунктаў на Слабажаншчыне.
  • Украіна ў верасьні адклікала сваю місію ў Дэмакратычнай Рэспубліцы Конга пры AAН, каб накіраваць авіяцыйнае падразьдзяленьне на абарону ад расейскай агрэсіі.
  • 21 верасьня Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі ваенкаматаў. Прызываць у войска пачалі нават людзей без вайсковага досьведу, нягледзячы на абяцаньні, што на вайну адправяцца толькі дасьведчаныя людзі. Мабілізацыя мужчын у расейскае войска праходзіць таксама на акупаваных тэрыторыях Украіны.
  • 2 кастрычніка Пуцін унёс на разгляд расейскага парлямэнту законапраект, які зьяўляецца спробай анэксіі частак чатырох рэгіёнаў Украіны. У складзе Расеі павінны будуць зьявіцца дзьве новыя рэспублікі — «ЛНР» і «ДНР» — і дзьве вобласьці — Запароская і Херсонская. Але дзякуючы контранаступу ўкраінцаў намаляваныя ў Маскве межы ўжо ня цалкам кантралююцца акупацыйнымі войскамі.
  • У кастрычніку ўкраінскія войскі пасьпяхова працягнулі контранаступ, у пачатку кастрычніка яны вызвалілі Ліман і Ямпаль, а таксама істотна наблізіліся да Сватава ў Луганскай вобласьці, а адтуль адкрываецца шлях на Севераданецк і Лісічанск.
  • Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, пакуль немагчымая.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

Ігар Лосік Кацярына Андрэева Ірына Слаўнікава Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG