«Каб сваякі ў Беларусі ведалі, што жывая»
У горадзе Умані Чаркаскай вобласьці этнічную беларуску, грамадзянку Ўкраіны, пакаралі адным годам пазбаўленьня волі з выпрабаваньнем цягам году за тое, што ставіла «падабайкі» ў сацыяльнай сетцы «Одноклассники» пад публікацыямі, якія апраўдвалі агрэсію Расеі супраць Украіны.
Цяпер яна год мусіць адзначацца ў органах прабацыі, а таксама не выяжджаць з Украіны без дазволу і паведамляць аб зьменах месца свайго жыхарства, навучаньня ці працы.
Жанчына нарадзілася ў вёсцы Янава Веткаўскага раёну Гомельскай вобласьці, мае сярэднюю адукацыю, пэнсіянэрка. Паводле сьледзтва, з 27 сакавіка па 12 красавіка яна паставіла «падабайкі» пад 8 публікацыямі «наўмысна, з матываў непрыняцьця дзейнай украінскай улады і ўхваленьня палітыкі краіны-агрэсара».
У часе судовага разгляду справы жанчына пацьвердзіла гэты факт, але патлумачыла, што рабіла гэта для таго, каб ейныя сваякі, якія жывуць у Беларусі, бачылі, што яна жывая і зь ёй усё добра. У судзе жанчына паведаміла, што не падтрымлівае расейскай агрэсіі, а ад яе пачатку займаецца валянтэрствам — шые форму для Ўзброеных сіл Украіны. Яна папрасіла суд не караць яе строга — выстаўленае абвінавачаньне ёй пагражала абмежаваньнем або пазбаўленьнем волі на тэрмін да пяці гадоў з або без канфіскацыі маёмасьці.
Суд прызначыў умоўнае пакараньне, бо жанчына раскаялася і прызнала сваю віну.
Пазбавілі доступу да дзяржаўнай тайны
Служба бясьпекі Ўкраіны прызначыла праверку ў дачыненьні да пракурора Корасьценьскай акруговай пракуратуры, калі выявіла, што той далучыўся да дзьвюх суполак у сацыяльных сетках «ВКонтакте» і «Одноклассники» — «Беларусь 365» і «Беларусь. Все обо Всем!». Публікацыі ў гэтых суполках, якія маюць вялікую колькасьць падпісчыкаў, але апошнім часам не такія актыўныя, маюць прарасейскую накіраванасьць і падтрымку дзейнай улады Беларусі.
Па выніках праверкі пракурору скасавалі доступ да дзяржаўнай тайны. Цяпер ён праз суд аспрэчвае гэтае рашэньне і спрабуе давесьці, што «не спрыяў дзейнасьці замежнай дзяржавы ці яе прадстаўнікам».
Дзякуючы дзецям і працы не пазбавілі волі
Ураджэнка Харкава, грамадзянка Ўкраіны, якая жыла ў Марыюпалі і хавалася ад абстрэлаў у бомбасховішчы Марыюпальскай камэрнай філярмоніі, расказвала, што мірных грамадзян і сацыяльную інфраструктуру абстрэльвае ўкраінскае войска.
У часе сваёй эвакуацыі з Марыюпалю ў Запарожжа на дарозе праз ужо захопленыя Расеяй населеныя пункты яна вітала расейскіх вайскоўцаў і прасіла іх як мага хутчэй захапіць Марыюпаль і Запарожжа, у якіх, паводле яе, знаходзяцца нацысты, якія зруйнавалі Марыюпаль і не даюць спакойна жыць.
У судзе жанчына «шчыра каялася» і прызнала сваю вінаватасьць. Згодна з крымінальным заканадаўствам Украіны, ёй за апраўданьне агрэсіі Расеі пагражала да пяці гадоў абмежаваньня або пазбаўленьня волі. Суд прызнаў яе злачынства цяжкім і прызначыў пяць гадоў пазбаўленьня волі, але ўлічыў, што яна мае працу і ўтрымлівае дваіх малых дзяцей, і вызваліў яе ад адбываньня пакараньня з выпрабаваньнем цягам двух гадоў.
У той жа час у Дзяржаўным рэестры судовых рашэньняў Украіны зьмяшчаецца шмат выракаў, паводле якіх грамадзяне атрымліваюць пакараньне ў выглядзе пазбаўленьня волі, але вельмі рэдка па максымальна магчымай санкцыі (5 гадоў пазбаўленьня волі з канфіскацыяй маёмасьці).
Пераважна судзьдзі караюць трыма гадамі абмежаваньня ці пазбаўленьня волі, але і гэта ў тых выпадках, калі грамадзяне адначасова з апраўданьнем расейскай агрэсіі абвінавачваюцца яшчэ і ў дзяржаўнай здрадзе. Усе такія грамадзяне маюць права абскардзіць такі вырак. Гэтым правам карыстаюцца ўсе асуджаныя, але пакуль апэляцыйныя справы ў стадыі разгляду.
Тым часам у Беларусі і Расеі сілавыя органы выяўляюць і караюць вялікімі тэрмінамі пазбаўленьня волі тых грамадзян, якія выказваюць антываенную пазыцыю і падтрымку Ўкраіне ў вайне з Расеяй.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.