Лінкі ўнівэрсальнага доступу

«Пуцін і Лукашэнка не пралічылі сьмеласьць беларусаў». Амбасадарка ЗША пра стаўленьне беларусаў да вайны і прапановы Макея

Спэцыяльная прадстаўніца ЗША ў Беларусі Джулія Фішэр
Спэцыяльная прадстаўніца ЗША ў Беларусі Джулія Фішэр

Спэцыяльная прадстаўніца ЗША ў Беларусі Джулія Фішэр правяла размову з журналістамі, дзе закранула пытаньне ўдзелу Беларусі ў вайне Расеі з Украінай, а таксама расказала, што трэба зрабіць афіцыйнаму Менску, каб пачаць дыялёг з Захадам.

Спадарыня Фішэр ад пачатку зазначыла, што ў ЗША дакладна бачаць, што беларускі народ у сваёй большасьці выступае супраць вайны.

«Беларусы ня хочуць, каб іх салдаты ваявалі, каб расейскія войскі ўрываліся ва Ўкраіну зь Беларусі, каб расейскія салдаты заставаліся ў Беларусі. Беларускі народ ня хоча, каб рашэньні за яго прымаліся з-за мяжы», — сказала амбасадарка.

Яна лічыць, што падрыў беларускага сувэрэнітэту — гэта адна з частак дзеяньняў Уладзіміра Пуціна дзеля падрыву канцэпцыі міру і бясьпекі ў Эўропе.

«Лукашэнка здаваў сувэрэнітэт цягам 28 гадоў, і гэты працэс стаў хутчэйшым пасьля жніўня 2020 году. Беларусь мае тыя ж праблемы, што і Ўкраіна: хто ў будучыні будзе вызначаць лёс краіны — яе народ ці Ўладзімір Пуцін? У адрозьненьне ад Украіны, Аляксандар Лукашэнка стаў саўдзельнікам Пуціна. Гэтае ўварваньне стала магчымым, бо Лукашэнка дазволіў агрэсію са сваёй тэрыторыі. Самалёты ляцяць зь Беларусі, расейскіх салдатаў лечаць у Беларусі. І няважна, хто прымаў рашэньне — Лукашэнка ці нехта іншы: Беларусь ужо стала ўдзельніцай гэтай вайны».

Амбасадарка ЗША запэўнівае, што яе краіна надалей сочыць за сытуацыяй з правамі чалавека ў Беларусі.

«Я асобна хацела б падкрэсьліць мужнасьць тых, хто ў Беларусі публічна выказвае нязгоду з вайной, ведаючы, што можа быць арыштаваны. Для гэтага патрэбная вялікая сьмеласьць. Гэта адна з тых рэчаў, якія Пуцін і Лукашэнка не пралічылі».

ЗША будзе надалей шчыльна працаваць зь беларускімі дэмакратычнымі сіламі, а асабліва са Сьвятланай Ціханоўскай як лідэрам дэмакратычнага руху.

«Пытаньне, як дэмакратычныя сілы будуць працаваць у сьвеце, як выкарыстаюць гэты момант», — кажа Фішэр.

Вялікая частка размовы тычылася нядаўняга ліста міністра замежных справаў Беларусі Ўладзімера Макея да заходніх дзяржаваў з прапановай узнавіць дыялёг.

«Ліст Макея быў адпраўлены толькі ў пэўныя сталіцы, я ня ведаю канкрэтную колькасьць. Гэты зварот паказвае: афіцыйны Менск разумее, што пакутуе ад той ізаляцыі, якую стварыў Лукашэнка. Пытаньне перамоваў зь беларускім рэжымам важнае.

ЗША казалі, што патрэбна, каб разьвярнуць нашы адносіны, каб мы аслабілі санкцыі. Першы крок — гэта вызваленьне палітвязьняў. Другі — асэнсаваны дыялёг зь беларускім народам, які прывядзе да новых выбараў пад міжнародным назіраньнем. Таксама важнае патрабаваньне — спыненьне падтрымкі вайны Расеі ва Ўкраіне».

Джулія Фішэр падкрэсьліла, што ў Беларусі застаюцца каналы сувязі з краінамі Захаду. Напрыклад, Беларусь не закрывае сваё пасольства ў Вашынгтоне. Пры гэтым для амбасадаркі ЗША застаецца адкрытым пытаньне, ці сапраўды людзі ў Менску, якія прымаюць рашэньні, хочуць узнаўленьня такога дыялёгу.

Вайна Расеі супраць Украіны

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
  • 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
  • З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
  • Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
  • 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
  • У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
  • 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
  • З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
  • 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
  • З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
  • Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.

Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.

Тэмы гэтага артыкулу
XS
SM
MD
LG