На працягу чацьвярга, 24 сакавіка, як перадае агенцтва Аssociated Press, эўрапейская дыпляматычная сталіца прымае экстраны саміт NATO, сустрэчу Вялікай сямёркі прамыслова разьвітых краін і саміт Эўрапейскага Зьвязу. Байдэн возьме ўдзел ва ўсіх трох сустрэчах, а затым правядзе прэсавую канфэрэнцыю.
Саміт Паўночнаатлянтычнага альянсу пачаўся з выступу генэральнага сакратара NATO Енса Столтэнбэрга, які заявіў, што альянс павінен узмацніць сваю абарону, каб супрацьстаяць уварваньню Расеі ва Ўкраіну і «адрэагаваць на новую рэальнасьць бясьпекі ў Эўропе».
Столтэнбэрг заклікаў засяродзіць увагу на ўзмацненьні ціску на прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна ў сувязі з нападам на Ўкраіну.
«Мы сабраліся ў крытычны для нашай бясьпекі час», — сказаў Столенбэрг, зьвяртаючыся да лідэраў, якія сядзяць за вялікім круглым сталом. «Мы адзіныя ў асуджэньні несправакаванай агрэсіі Крамля і ў нашай падтрымцы сувэрэнітэту і тэрытарыяльнай цэласнасьці Ўкраіны».
Ён сказаў, што альянс «поўны рашучасьці працягваць ускладаць на Расею выдаткі, каб пакласьці канец гэтай жорсткай вайне».
Джо Байдэн прыбыў у Брусэль позна вечарам у сераду ў надзеі падштурхнуць саюзьнікаў да ўвядзеньня новых санкцый супраць Расеі, эканоміка якой пацярпела ад ужо наяўных санкцый, байкотаў і штрафаў.
Хоць Захад, піша Аssociated Press, у значнай ступені аб’яднаўся ў супрацьстаяньні Расеі пасьля яе ўварваньня ва Ўкраіну, шырока прызнана, што адзінства будзе выпрабаванае на фоне цаны ўплыву вайны і санкцыяў на сусьветную эканоміку.
«Нам трэба рабіць больш, і таму нам трэба больш інвэставаць. Узьнікла новае пачуцьцё неадкладнасьці, і я чакаю, што лідэры пагодзяцца паскорыць інвэстыцыі ў абарону», — сказаў Столтэнбэрг перад самітам.
Дарадца Байдэна ў нацыянальнай бясьпецы Джэйк Саліван сказаў, што ЗША хочуць пачуць, «што рашучасьць і адзінства, якія мы назіралі ў мінулым месяцы, захаваюцца столькі, колькі спатрэбіцца».
Энэргетычны крызіс, узмоцнены вайной, стане асабліва гарачай тэмай на саміце Эўрапейскай рады, дзе лідэры Гішпаніі, Партугаліі, Італіі і Грэцыі спадзяюцца на тэрміновы, скаардынаваны адказ усяго блёку. Афіцыйныя асобы ЭЗ заявілі, што зьвернуцца па дапамогу да ЗША ў пляне папаўненьня сховішчаў прыроднага газу на наступную зіму, і яны таксама жадаюць, каб блёк сумесна закупляў газ.
Канцлер Нямечыны Оляф Шольц адхіліў заклікі байкатаваць пастаўкі расейскіх энэрганосьбітаў, заявіўшы, што гэта нанясе значную шкоду эканоміцы ягонай краіны. Шольц сутыкаецца зь ціскам з боку актывістаў-эколягаў, якія патрабуюць як мага хутчэй адвадзіць Нямеччыну ад расейскай энэргіі, але, паводле яго, гэты працэс павінен быць паступовым.
«Рабіць так з дня ў дзень азначала б апусьціць нашу краіну і ўсю Эўропу ў рэцэсію», — сказаў Шольц у сераду.
Польшча і іншыя краіны ўсходняга флянгу NATO таксама будуць шукаць яснасьці адносна таго, як Злучаныя Штаты і іншыя эўрапейскія краіны могуць дапамагчы адносна іх асьцярог з прычыны расейскай агрэсіі, а таксама нарастаньня крызісу з уцекачамі. За апошнія тыдні Ўкраіну пакінулі больш за 3,5 млн бежанцаў, у тым ліку больш за 2 млн пераехалі ў Польшчу.
Саліван сказаў, што Байдэн і яго калегі-лідэры будуць імкнуцца «распрацаваць доўгатэрміновы плян дзеяньняў» у дачыненьні да таго, якія сілы і магчымасьці спатрэбяцца краінам усходняга флянгу NATO.
У пятніцу заплянаваны візыт Байдэна ў Польшчу, дзе абодва пытаньні, як чакаецца, будуць у цэнтры перамоваў з прэзыдэнтам Анджэем Дудам.
Чатыры новыя баявыя групы NATO, якія звычайна налічваюць ад 1 000 да 1 500 вайскоўцаў, ствараюцца ў Вугоршчыне, Славаччыне, Румыніі і Баўгарыі.
Прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі, як чакаецца, выступіць на саміце NATO па відэасувязі. Позна ўвечары ў сераду ён паведаміў, што хоча, каб альянс «заявіў, што ён цалкам дапаможа Ўкраіне выйграць гэтую вайну», паставіўшы любую неабходную зброю.
Яшчэ адзін важны момант можа наступіць незадоўга да вяртаньня Байдэна ў Вашынгтон у суботу. Белы дом заявіў, што ён плянуе «выступіць з заўвагамі аб аб’яднаных намаганьнях свабоднага сьвету ў справе падтрымкі народу Ўкраіны, прыцягненьні Расеі да адказнасьці за яе жорсткую вайну і абароны будучыні, заснаванай на дэмакратычных прынцыпах».
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.