«ZаПацаноV». Як нарадзіўся сымбаль расейскага ўварваньня ва Ўкраіну

Выказваючы падтрымку расейскім вайскоўцам, у рарадах Расеі літарай Z выстройваюцца ўдзельнікі флэшмобаў, яе малююць на аўтамабілях і на грамадзкім транспарце, на білбордах і на футболках. Літару Z таксама пачалі выкарыстоўваць для застрашваньня тых, хто вайны не падтрымлівае, піша расейская служба Радыё Свабода.

У першыя дні расейскага ўварваньня ва Ўкраіну ў сацсетках сталі зьяўляцца выявы расейскай вайсковай тэхнікі з нанесенымі на яе лацінскімі літарамі Z і V. Тады ж пачалі выказвацца розныя вэрсіі, што гэта можа азначаць. Гучалі думкі, што гэта азначае кірунак руху войскаў: Z — гэта значыць «Захад». Некаторыя лічылі, што V і Z — гэта адсылка да прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзіміра Зяленскага.

Заснавальнік Conflict Intelligence Team Руслан Левіеў тлумачыць, што літара Z на вайсковай тэхніцы азначае Заходнюю вайсковую акругу, а V — Усходнюю вайсковую акругу. Тэхніка, адзначаная трыкутнікам, адносіцца да Паўднёвай вайсковай акругі, а дыяганальнай рысай — да Цэнтральнай. Такое тлумачэньне расьсьледніку далі крыніцы сярод расейскіх вайскоўцаў.

«Пры гэтым салдатам указаньні аб нанясеньні знакаў далі недакладныя — як наносіць, якога памеру і куды. Таму такі роскід у пляне таго, як менавіта яны намаляваныя на тэхніцы.

Ходзіць думка, што нібыта так тэхніка разьмячалася для вучэньняў. Нічога падобнага. Вучэньні былі толькі ў Беларусі, а тэхніка размалёўвалася ўсюды, уздоўж усёй мяжы з Украінай. Плюс ніхто і ніколі на вучэньнях не перафарбоўвае тэхніку менавіта так — гэта абсурд — потым змываць, фарбаваць зноў. На сапраўдных вучэньнях проста раздаюць чырвоныя, сінія сьцяжкі і стужкі і кажуць: вы каманда сініх, а вы каманда чырвоных», — кажа Левіеў.

Такая разьметка запатрабавалася, каб падчас баявых дзеяньняў было зразумела, якой групе камандаваньня належыць тэхніка, тлумачыць расьсьледнік.

«Празь дзесьці тыдзень пасьля пачатку вайны крамлёўскія прапагандысты вырашылі ўзяць сымбаль Z, які пасьпеў абрасьці мітамі, сабе на ўзбраеньне. Тады ж і прыдумалі даволі тупое тлумачэньне, што Z — значыць „За победу“, V — значыць „сила V правде“. І пачалі ствараць з гэтага брэнд па аналёгіі з георгіеўскай стужачкай. Да чаго ў выніку ўсё цяпер і прыйшло.

З прычыны таго, што з Z зрабілі прапагандысцкі брэнд, як мне здаецца, вайскоўцы на полі бою адмовіліся ад ранейшага значэньня гэтых маркіровак. І зараз ужо на ўсёй тэхніцы запар пішуць Z, калі раней на ёй ніякай сымболікі не стаяла. Напрыклад, калі гэта прыбыла з рэзэрвы тэхніка», — кажа Левіеў.

Міністэрства абароны Расеі якіх-небудзь тлумачэньняў гэтай сымболіцы не давала. У акаўнце ведамства ў інстаграме толькі пачалі зьяўляцца лёзунгі з выкарыстаньнем гэтых літар: «Zа мир», «Zа правду», «Zаканчиваем войны», «ZаПацаноV» і іншыя.

У выніку вакол літары Z пачала ладзіцца маштабная інфармацыйная кампанія. Расейскі дзяржаўны тэлеканал RT стаў называць вайну ва Ўкраіне «спэцапэрацыяй Z» і пачаў выпуск футболак з гэтай сымболікай. Падобныя футболкі і налепкі на машыны зьявіліся таксама ў адной з найбуйнейшых інтэрнэт-крам у Расеі Wildberries.

Праз тыдзень пасьля пачатку вайны губэрнатар Кемераўскай вобласьці Сяргей Цывілёў загадаў перайменаваць назву вобласьці ў «КуZбасс» у афіцыйных дакумэнтах. Ён заявіў, што Z — гэта «у першую чаргу знак падтрымкі нашых байцоў і сымбаль салідарнасьці нашага грамадзтва». Забайкальле таксама зьмяніла назву — цяпер у інфармацыйных матэрыялах ураду краю рэгіён называецца «Zабайкалье».

Неўзабаве выданьне SOTA апублікавала мэтадычку для лідэраў грамадзкай думкі, якую, як сьцьвярджаецца, распрацавалі ўлады Кемераўскай вобласьці. У ёй даваліся рэкамэндацыі, як правільна падтрымліваць расейскіх вайскоўцаў у сацыяльных сетках: можна запісаць зварот да вайскоўцаў, кліп на песьню, вершы ці нават запусьціць онлайн-эстафэты. У сваіх публікацыях блогеры абавязаны выкарыстоўваць хэштэгі ZаРоссию, ZаНаших, ZаПутина, СвоихНеБросаем. Па гэтых хэштэгах у сацыяльных сетках можна знайсьці тысячы публікацый з розных рэгіёнаў. Немалую частку зь іх апублікавалі ў акаўнтах адукацыйных устаноў, дзе ўдзельнікі — дзеці розных узростаў. Тут на Кузбасе, тут у Туве.

У Казані падобную акцыю арганізаваў госьпіс — літарай Z выстраіліся хворыя дзеці, іхныя бацькі і пэрсанал арганізацыі. «У левай руцэ мы трымалі ўлёткі са сьцягамі ЛНР, ДНР, Расеі і Татарстану, а правую сьціснулі ў кулак. Усё прайшло ўдала. Да здымкаў быў прыцягнуты квадракоптар, таксама прыехалі журналісты з фэдэральнага каналу», — расказаў старшыня праўленьня фонду, які стварыў госьпіс, Уладзімір Вавілаў.