692 даляры — такі сярэдні заробак атрымлівалі жыхары Менску летась. Але шмат у якіх раёнах людзі і блізка не зарабляюць «па 500». Глядзім, што з эканомікай у самых бедных рэгіёнах Беларусі.
Найбяднейшыя
Два гады самы нізкі заробак — у Шаркаўшчынскім раёне
658 рублёў 7 капеек — такі сярэдні заробак за мінулы год атрымлівалі жыхары Шаркаўшчынскага раёну Віцебскай вобласьці, паводле Белстату. У заробках, як і летась, гэты раён прайграе ўсім астатнім.
Летась раёну ўдалося выйсьці ў плюс: калі ў 2018 годзе арганізацыі спрацавалі на мінус 345 тысяч рублёў, то за мінулы год удалося зарабіць 1,3 мільёна.
У раёне 11,8% стратных прадпрыемстваў і 9,9 мільёна рублёў запазычанасьці па пратэрмінаваных крэдытах. За год жыхароў раёну стала менш на 397 чалавек. Цяпер у Шаркаўшчынскім раёне жыве 14 тысяч чалавек, у эканоміцы занята ў 2,5 раза менш.
За год у раён удалося прыцягнуць 300 тысяч даляраў замежных інвэстыцый.
«Мой месячны заробак — 80 рублёў. Могуць плаціць прадуктамі». Рэпартаж з Шаркаўшчыны, цэнтру самага беднага раёну Беларусі
З 1999 году горад страціў 17 адсоткаў ад колькасьці насельніцтва. Неўзабаве тут будзе жыць менш за 6 тысяч чалавек. Сярэдні заробак у раёне, паводле Белстату, вырас за год на 12 адсоткаў, але ледзьве перавысіў 500 рублёў — і ён самы нізкі ў краіне.
Мы прыехалі ў Шаркаўшчыну з боку Менску. Зьлева ад трасы Р3 на ўезьдзе ў горад знаходзіцца КУВСП імя Маркава — вялікая тэрыторыя зь сельскагаспадарчай тэхнікай, зернесушылкамі, кароўнікамі. Разгаварыліся з вартаўніком Віктарам. Ён з Дрыбіну, а тут жыве 25 гадоў. На невядомых гасьцей падазрона глядзіць Бакс. Гэтага сабаку наш суразмоўца набыў за 180 даляраў, каб дапамагаў ахоўваць. Невялікі крок у бок — і ён гучна брэша.
— Як развалілі Саюз — пачаліся праблемы з саляркай. Прадаём малако Глыбоцкаму камбінату па 40 капеек. Калі раней за літар прададзенага малака куплялі тры літры саляркі, то цяпер на літар саляркі трэба прадаць чатыры літры малака. Тэхніка стаіць бяз паліва. Яна старая, даўно не абнаўлялі. Нават у пачатку 1990-х было лепш, — кажа Віктар.
Ён дадае, што раней тут можна было атрымліваць па 1000 рублёў. Цяпер заробкі па 200-300, а асабіста ў яго — 80. Кажа, што альтэрнатывы няма: раней быў трактарыстам, але сарваў сьпіну і мусіць працаваць на варце.
Справа ад уезду на тэрыторыю знаходзіцца 2-павярховы будынак дыспэтчарскай. Але ён амаль апусьцеў: толькі адзін пакой начальніка ўчастку заняты. Праз дарогу, таксама ў 2-павярховым будынку, раней працавалі бухгальтары, эканамісты, але яны «зьехалі ў будку». Прыкладна чатыры гады ў ім месьціцца гандлёвы цэнтар.
— З прадпрыемстваў у горадзе амаль нічога не засталося — усё развалілі. У процілеглым канцы быў цагляны завод — цяпер там камэрсанты працуюць. Малочны камбінат быў — сёньня замест яго руіны. Працы мала, а калі што знаходзіш, то не чакай добрай аплаты. У лік заробку замест грошай могуць плаціць прадуктамі, — дадае Віктар.
Былы малочны камбінат знаходзіцца мэтраў за 300, на вул. 17 верасьня. У гэтай частцы гораду толькі прыватная забудова. На адным з участкаў сустракаем Алену Мікалаеўну. Спадарыня прыехала з Докшыц, выйшла замуж і жыве тут большую частку жыцьця. Цяпер на пэнсіі, атрымлівае 320 рублёў, а каля 30 гадоў адпрацавала ў дзяржстраху. Ад яго й атрымала свой дом.
— Я жыву паміж былым малочным камбінатам і былой канторай ЖКГ, там яшчэ камэрсант прадаваў танны хлеб з Расеі. Цяпер усё пазакрывалі. Моладзі няма дзе працаваць. Суседка насупраць доўга не магла знайсьці працу — была вымушана разьбіраць хлеў на дровы. Мясцовыя зьяжджаюць на працу ў Менск і Расею, — распавядае суразмоўца.
Яна паказвае нам дом, дзе жыве былая работніца малочнага камбінату. Вольга Якаўлеўна прыехала са Слуцку. Адпрацавала тут 35 гадоў. Цяпер на пэнсіі, атрымлівае «4 мільёны 400 — не разумею, як на новыя грошы перакласьці».
— На камбінаце рабілі ўсё: малако, кефір, масла, сьмятану, сыры, тварог, марозіва. Ня праца была, а пекла. Ішачылі як таты Карлы, душыліся, што ўсе калекамі сталі: ногі перасталі служыць. Але пазьней аўтаматыка зьявілася і стала лягчэй. У 1990-х вытворчасьць закрылі, камбінат стаў толькі зьбіраць малако на адгрузку ў Глыбокае. Летась і гэта спынілі, бо нявыгадна, — кажа Вольга.
Шаркаўшчына зрабіла на яе спачатку адмоўнае ўражаньне. Вольга кажа, што горад быў вельмі брудны — яна двое сутак плакала праз гэта й шкадавала, што зьехала з прыгожага Слуцку. Празь некаторы час яна нават сабралася вяртацца, але на камбінаце сустрэла будучага мужа ды так і засталася тут. Кажа, што зайздроснага нічога ня бачыла ў жыцьці. Як муж захварэў — «усё пайшло колам».
— Раней капейкі атрымлівалі ды жылі лепш, чым цяпер. Многа лепш жылі. Усюды бяда. Плацяць напалам: грашамі й прадуктамі. А хіба што нармальнае даюць? Сьпісанае, нясьвежае. Ніколі ня думала, што ў нас такое зробіцца. Раней усе працавалі, мелі заробкі ды задаволеныя былі. Цяпер працы няма. Маладыя на біржах сядзяць. Прадпрыемствы пазакрываліся. Затое ў былой школе — насупраць майго дома — КДБ сядзіць, кабінэтаў сем займае.
На разьвітаньне Вольга паказвае нам дзяржаўнае прадпрыемства, якое знаходзіцца паміж яе домам і былым малочным камбінатам. Кажа, што там робяць драўляныя вокны, дзьверы. Замоваў мала, таму рабочыя атрымліваюць па два-тры мільёны «старымі».
Вуліца 17 верасьня вядзе нас у цэнтар гораду ды заканчваецца каля сквэру з закінутым кінатэатрам.
Адсюль вуліцаю Маякоўскага трапляем цераз раку Дзісну на галоўны пляц. Цэнтральны будынак — 4-павярховы райвыканкам. Раней мясцовыя чыноўнікі працавалі ў 2-павярховым савецкім будынку на гэтым жа пляцы. Сёньня там нічога няма. Яшчэ адзін закінуты будынак тут — былы ўнівэмаг. Напэўна, ён самы прыгожы ў Шыркаўшчыне: зь ляпнінай і калёнамі.
Цэнтральная частка гораду зьдзівіла толькі адсутнасьцю помніка Леніну. Новых і адрамантаваных будынкаў мала.
— Нам пакуль не пашанцавала з «Дажынкамі» — дзеля іх гарады моцна «вылізваюць», — жартуе Аліна, якая вучыцца ў Менску на эколяга, а прыяжджае ў родны горад «разоў шэсьць на год». — Зь першага позірку Шаркаўшчына можа паказацца забітай. І сапраўды, калі ты не пачнеш свой бізнэс, то будзеш жыць бедна. Моладзь адсюль зьяжджае, бо пасьля школы няма дзе працягнуць вучобу. А не вяртаецца, атрымаўшы вышэйшую ці спэцыяльную адукацыю, таму што няма дзе працаваць. Калі дзесьці хто і працуе з моладзі, хутчэй за ўсё, гэты чалавек тут часова па прымусовым разьмеркаваньні.
Усе яе аднаклясьнікі, акрамя адной дзяўчыны, якая засталася дапамагаць бацькам, таксама зьехалі пасьля сканчэньня школы. У асноўным у Менск, двое — у Віцебск.
21 мільён пратэрмінаваных крэдытаў
674 рублі 6 капеек — такі сярэдні заробак летась атрымлівалі ў Мсьціслаўскім раёне Магілёўскай вобласьці. За год арганізацыі раёну спрацавалі ў плюс на 2,6 мільёна рублёў, але 15% з гэтых арганізацый стратныя. Ёсьць у раёну і даўгі — 21 мільён рублёў пратэрмінаваных крэдытаў.
Цяпер на Мсьціслаўшчыне жывуць 20 134 чалавекі, за год колькасьць жыхароў зьнізілася на 430 чалавек. У эканоміцы раёну занятыя толькі 37% жыхароў.
За год раёну ўдалося прыцягнуць інвэстыцый на 107 тысяч даляраў.
$2,2 мільёна інвэстыцый
Мёрскаму раёну Віцебскай вобласьці за год не ўдалося значна падняць сярэдні заробак: у 2018 годзе было 612 рублёў, летась стала 700. Насельніцтва за год зьменшылася на 469 чалавек, цяпер у раёне жывуць 19 424 чалавекі, і зь іх толькі 8 тысяч занятыя ў эканоміцы.
Чысты прыбытак усіх арганізацый раёну за год — 2,1 мільёна рублёў, 11,5% ад усіх арганізацый раёну стратныя. Але за год удалося прыцягнуць 2,2 мільёна даляраў замежных інвэстыцый.
Беспрацоўе — 0,4%
У Кармянскім раёне Гомельскай вобласьці летась зараблялі ў сярэднім 711 рублёў і 1 капейку. Але ў параўнаньні зь іншымі «беднымі» раёнамі тут нізкая сьмяротнасьць і нізкі ўзровень беспрацоўя. За год насельніцтва зьменшылася на 119 чалавек, а беспрацоўе складае ўсяго 0,4%.
Чысты прыбытак усіх арганізацый раёну за год — 2 мільёны рублёў, у раёне 8,3% стратных арганізацый, інвэстыцый у мінулым годзе не было зусім.
Амаль траціна арганізацый — стратныя
723 рублі 2 капейкі — такі заробак атрымлівалі летась жыхары Дрыбінскага раёну Магілёўскай вобласьці. Гэта толькі 80% ад заробку па ўсёй вобласьці. У Дрыбінскім раёне ўсяго 9,2 тысячы жыхароў, у эканоміцы занятыя менш за палову. За год арганізацыі раёну спрацавалі ў плюс на 1,9 мільёна рублёў, але 27,3% усіх арганізацый застаюцца стратнымі.
Да таго ж раён мае 16,7 мільёна рублёў даўгоў па пратэрмінаваных крэдытах. Інвэстыцый летась раён ня меў.
«Нават на чарку не хапае». Як жыве Дрыбін – райцэнтар, які вырас удвая
Мы заяжджаем у Дрыбін з боку Расны на аўтобусе Магілёў — Горкі. Перад вачыма пасажыраў вісіць абяцаньне прыйсьці да перамогі камуністычнай працы.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Зьлева на ўезьдзе знаходзяцца пабудовы ААТ «Дрыбін-Агра». На падыходзе нават быў сумнеў, ці працуе тут хтосьці — выглядаюць закінутымі.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Сустракаем дзьвюх жанчын — Алу і Веру. Яны паказваюць, дзе захоўваюць збожжа, дзе кормяць цялятаў.
— Я нарадзілася ў раёне, а тут узяла шлюб і засталася. Увесь працоўны стаж — у дрыбінскім калгасе. Працую штодзень з раніцы й да вечара, — кажа Ала. У гумовых ботах, сінім плашчы і хустцы жанчына падмятала падлогу ў сьвірне, калі мы прыйшлі.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Яе начальніца дадае, што ў Дрыбіне няма ніводнага заводу — цяжка знайсьці працу і атрымліваць прымальны заробак.
— Ёсьць такі выраз — «Россия-матушка». Імкнуцца туды зьехаць на працу. Мой сын там амаль дзесяць гадоў быў — год як вярнуўся ды зьбіраецца ў Магілёве працаваць. Прэзыдэнт паабяцаў, што павінна зьявіцца шмат працы ў будаўнічай сфэры. А тут не жыцьцё, — падсумоўвае суразмоўца.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Вера Міхайлаўна дадае, што ў дрыбінскім калгасе ўсяго працуюць каля 150 чалавек. Заробкі маленькія, але плоцяць своечасова. Асноўны пакупнік — дзяржава. Вытворчасьць акупляецца.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Насупраць «Дрыбін-Агра» — новыя шматкватэрныя жылыя дамы. У прыбудове да аднаго зь іх месьціцца ПВУП «Суражэн». З 2011-га па 2015-ы тут выраблялі прадукцыю для Мilavitsa. Пазьней стварылі ўласную марку Falbone. Штат і заробкі сталі меншымі. У цэх трапіць не ўдалося. Нягледзячы на працоўны дзень, дзьверы замкнутыя.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
У глыбіні жылога кварталу сустракаем Валерыя Канстанцінавіча. Ён робіць венік зь бярозы ў сваім гаражы — рыхтуецца да заўтрашняй лазьні. Мужчына нарадзіўся і жыве ўсё жыцьцё ў Дрыбіне. Працаваў кранаўшчыком, кіроўцам у ЖКГ — мае стаж 43 гады. Цяпер на пэнсіі — атрымлівае 290 рублёў, але па 150 штомесяц аддае на лекі.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
— Усе прадпрыемствы, што былі, аддалі пад Горкі: зрабілі філіялы, палову людзей паскарачалі. Больш-менш зарабляць можна толькі ў ЖКГ — каля 400 рублёў. У сярэднім па Дрыбіне атрымліваюць каля 250. Жонка працуе ў гандлі: раней мела 600, цяпер тыя ж 250. Больш у Расею едуць на працу, але шмат хто ў Магілёў ці Менск. Бо на чарку нават не хапае. Ня скардзіцца, а крычаць трэба.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
На разьвітаньне Валеры паказвае, што мы мусім убачыць: бліжэй да цэнтру ўжо каля 20 гадоў будуецца праваслаўная царква, але набажэнствы ў ёй ужо праходзяць. Побач яшчэ адзін даўгабуд — кінатэатар. А вось каля яго гаража — закінутая кацельня. Яе пабудавалі ў 1990-х гадах, але яна так і не запрацавала. Цяпер уся разрабаваная, нават вартаўніка прыбралі, бо няма чаго ахоўваць.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Тут жа і новая дзіцячая пляцоўка. Яе зрабілі ў пачатку верасьня на грошы ААН і Эўразьвязу.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Заходзім у мясцовую лазьню, куды зьбіраецца наш апошні суразмоўца. Будынак адчынены — штодзень тут працуе цырульня, а ў саму лазьню прыйсьці можна толькі па суботах. Кошт — 3 рублі за паўтары гадзіны.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Сустракаем цырульніцу Тацяну. Яна працуе тут 16 гадоў.
— Лазьня карыстаецца попытам. Яна добрая й танная. Прыяжджаюць зь вёсак і Горак. Па суботах таксама працуе кавярня з разьліўным півам і квасам. Людзі ёсьць заўсёды: на сэанс звычайна прыходзяць каля 50 чалавек. Штодзённая праца была б нерэнтабельнай, таму толькі па суботах. А мы стрыжом штодзень і амаль заўсёды занятыя.
Жанчына дадае, што ў Дрыбіне ў асноўным атрымліваюць па 250 рублёў. Працадаўцы імкнуцца браць не на кантракт, а паводле дамовы.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Цэнтральная частка гораду выглядае прыстойна. Усе адміністрацыйныя будынкі новыя. Яны знаходзяцца ў адным месцы, каля галоўнай плошчы. Самы вялікі — з гадзіньнікавай вежай — райвыканкам. Побач — гатэль і Дом культуры. Помніка Леніну няма.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
На фоне адміністрацыйных навабудаў вылучаецца школа мастацтваў — адзін з самых старых будынкаў Дрыбіна.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
— У цэлым у раёне насельніцтва скарачаецца, — кажа нам Вольга Сьцяпанаўна, якую засьпелі на ўваходзе ў Дом быту й гандлю. — Было за 13 тысяч, цяпер каля 10, а мо й таго няма. Пляны пабудаваць нейкі завод былі, але да справы не дайшло, таму працаваць асабліва няма дзе — моладзь зьяжджае адразу пасьля школы. А я скончыла менскі фінансава-эканамічны тэхнікум, прыехала ў Дрыбін па разьмеркаваньні, выйшла тут замуж ды засталася.
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Гэтая спасылка працуе нават там, дзе наш сайт заблякаваны
Самыя багатыя
Салігорскі раён на першым месцы па заробках ва ўсёй Беларусі. Летась тут зараблялі 1650 рублёў, гэта на 50% больш, чым агулам па Менскай вобласьці. За год арганізацыі раёну зарабілі 1,1 мільярда рублёў, стратных арганізацый у раёне толькі 4,5%. Але насельніцтва раёну скарачаецца — за год на 237 чалавек.
Інвэстыцыі ў раён летась склалі 2,5 мільёна даляраў.
ТОП самых багатых раёнаў, згодна з заробкамі, выглядае наступным чынам:
- Менскі раён — 1325,4
- Дзяржынскі раён — 1171,7
- Рэчыцкі раён — 1154,4
- Мазырскі раён — 1111,7