Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Пра Пушкіна і «русафоба» Гілевіча


Ілюстрацыйнае фота. Асобнік кнігі Пушкіна «Яўгеній Анегін»

Толькі вялікі паэт у старасьці, калі кнігі распрадаюць, будзе траціць сваю невялікую заначку на кнігі. На Пушкіна. На ажыцьцяўленьне дзіцячай мары.

Зіма. Іду па вуліцы Карла Маркса. Каля авіякасаў заўважаю наперадзе высокую постаць пажылога чалавека ў старамодным балоньневым плашчы ды інтэлігенцкім бэрэце такога ж сіняга колеру.

Хто бачыў Гілевіча, той пагодзіцца, што ягоную постаць — не каралеўскую, дык вялікакняжацкую — зблытаць ні з чыёй іншай немагчыма. Прывык чалавек трымаць сьпіну — куды там вашым балерынам!

Але цяпер зьявілася дзіўная сутуласьць. Ніл Сымонавіч нясе ў руках нейкія пакеты, і ты разумееш, што цяжар жахлівы. Кніжнікі ведаюць, што цяжэйшая за цагліну толькі кніга.

І ў Ніла ў руках — пакеты з кнігамі.

Абганяю.

— Прабачце, Ніл Сымонавіч, дазвольце паднесьці.

Ніл велічна, як і належыць чалавеку зь імем найстаражытнейшай гістарычнай ракі сьвету, акідвае мяне позіркам. Хто я, ён ведае. Узважвае: дазволіць ці не? Паўза зацягваецца.

Ніл Гілевіч, архіўнае фота 2016 году
Ніл Гілевіч, архіўнае фота 2016 году

Урэшце працягвае адзін пакет:

— Калі ласка...

Ідзём моўчкі зь ім да «Паліткнігі» — дома з мэмарыяльнай дошкай у памяць пра Караткевіча. Не даходзім да прыступак, што вядуць у кнігарню, толькі да аркі.

— Дзякуй, — кажа. — Прыйшлі.

Яшчэ раз акідвае мяне позіркам і ідзе ў арку.

У 2005 годзе сустракаемся зь ім на прыёме з нагоды Дня нямецкага адзінства, наладжанага амбасадай Нямеччыны. Мы размаўляем з Генадзем Бураўкіным, падыходзіць Ніл Сымонавіч. У яго добры настрой, келіх з шампанскім у руцэ, усьмешка (я прывык бачыць яго пераважна пахмурным):

— Аляксандар... Забыўся на вашае імя па бацьку...

— Язэпавіч...

— I добра. Памятаеце, быў такі выпадак...

— Як жа, памятаю, Ніл Сымонавiч...

Гілевіч дабрадушна пераказвае тую нашу кароткую сустрэчу Бураўкіну.

— А вы ведаеце, што там былі за кнігі? Пушкін! Поўны збор твораў! Сямнаццаць тамоў! А яны мяне — і кіўнуў кудысьці ўбок, як зубр, адмахваючыся ад надакучлівага шчанюка, што імкнецца ўхапіць за шыю — яны мяне русафобам клічуць! Які я ім русафоб! Яны проста ня рускія! Пушкiн — рускі! А яны — дурні! А дурань нацыянальнасьці ня мае!

Помнік Аляксандру Пушкіну ў Менску, 20 студзеня 2020 году
Помнік Аляксандру Пушкіну ў Менску, 20 студзеня 2020 году

І расказаў — проста там, з келіхам шампанскага, перагарадзіўшы выхад і Бураўкіну, і мне — пра тое, хто для яго ПУШКІН!

— Я зь дзяцінства марыў мець поўнага Пушкіна. I не было магчымасьці. То грошай не было, то кніг у кнігарні. А цяпер сябры падказалі з Масквы: ёсьць! Я грошай назьбіраў, каб Ніна Iванаўна ня ведала, паслаў у Маскву. I атрымаў поўнага Пушкіна. Але ж цяжкія тамы... Памятаеце?

Вось вам і русафоб!

Не русафоб. Паэт. Толькі вялікі паэт у старасьці, калі кнігі распрадаюць, будзе траціць сваю невялікую заначку на кнігі. На Пушкіна. На ажыцьцяўленьне дзіцячай мары. І хмурым сьнежаньскім днём будзе несьці гэты цяжкі груз сямнаццаці тамоў, дваццаці чатырох цаглін факсімільнага вялікага акадэмічнага Пушкіна дамоў, каб там перачытваць радкі чарнавікоў, недарасшыфраваныя дасьледчыкамі, атрымліваючы асалоду з таго, як геній шукаў дакладнае слова, а сам ён — стары Чытач-Паэт — сочыць за палётам ягонай думкі і вучыцца майстэрству ў гэтага генія, які назаўсёды застаўся для яго лёгкім і гарэзьлівым — хлапчуком Пушкіным.

Меркаваньні, выказаныя ў блогах, перадаюць погляды саміх аўтараў і не абавязкова адлюстроўваюць пазыцыю рэдакцыі.

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG