Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Экспэрт: Беларуская аўтакефалія магчымая толькі ва ўмовах незалежнасьці ад Масквы


Анатоль Сідарэвіч

Вярхоўная Рада 19 красавіка ўхваліла зварот прэзыдэнта Пятра Парашэнкі да патрыярха Варфаламея аб наданьні томаса (граматы) на аўтакефалію праваслаўнай царквы ва Ўкраіне.

За праект прагаласавалі 268 народных дэпутатаў, супраць — 36, сярод іх прадстаўнікі «Апазыцыйнага блёку». Нязгодныя заявілі, што рашэньне павінна прымацца ў рамках міжцаркоўнага дыялёгу.

9 красавіка Пятро Парашэнка сустрэўся з патрыярхам Варфаламеем у афіцыйнай рэзыдэнцыі апошняга ў Стамбуле. Украінская праваслаўная царква Кіеўскага патрыярхату заявіла, што падтрымлівае намаганьні дзеля пераадоленьня «царкоўнага падзелу». У сваю чаргу, прадстаўнікі ўкраінскай праваслаўнай царквы Маскоўскага патрыярхату лічаць, што няма падставаў для прызнаньня патрыярхам Варфаламеем іншых украінскіх цэркваў.

Акцыя пад сьценамі Вярхоўнай Рады Ўкраіны ў падтрымку стварэньня адзінай украінскай праваслаўлнай царквы
Акцыя пад сьценамі Вярхоўнай Рады Ўкраіны ў падтрымку стварэньня адзінай украінскай праваслаўлнай царквы

А ці можа падобная сытуацыя ў агляднай будучыні скласьціся ў Беларусі, дзе таксама існуе падзел паводле іерархічнага падпарадкаваньня?

Гісторык, публіцыст, дасьледчык рэлігійных стасункаў Анатоль Сідарэвіч адназначны: каб нешта ў гэтым пытаньні зьмянілася ў Беларусі, павінна зьмяніцца сытуацыя ў Расеі. Ключы да вырашэньня беларускай праблемы сёньня ляжаць у Маскве, кажа ён.

«Калі на супакой пайшоў уладыка Філарэт, быў выдатны шанец абвясьціць экзархам кагосьці зь беларускіх архірэяў. Замест гэтага беларускі епіскапат атрымаў добрую поўху — прыслалі з Масквы Паўла. Аказваецца, у Беларусі няма годных япіскапаў, якія б узначалілі Экзархат. Хоць, паўтаруся, была магчымасьць паставіць чалавека калі не нацыянальна арыентаванага, то патрыёта сваёй краіны. Такі шанец быў упушчаны.

Беларускі епіскапат атрымаў добрую поўху — прыслалі з Масквы Паўла. Аказваецца, у Беларусі няма годных япіскапаў, якія б узначалілі Экзархат

Што цяпер будзе адбывацца, я ня ведаю, цяжка нешта прагназаваць. Але паколькі афіцыйны Менск цалкам залежыць ад Масквы, ніякія рэальныя крокі ў гэтым кірунку рабіцца ня будуць. Найперш неабходна, каб Беларусь стала незалежнай ад Расеі. Бо маем парадокс: кіраўнік дзяржавы Лукашэнка ня можа запрасіць кіраўніка дзяржавы Ватыкан наведаць Беларусь — бяз згоды маскоўскага патрыярха. Гэта ж абсурд!»

Спадар Сідарэвіч праводзіць гістарычныя паралелі: у заходніх частках Беларусі і Ўкраіны аўтакефалія была абвешчана яшчэ на пачатку 1920-х. Таму паўтарыць на практыцы магчыма ўсё.

«У 1924 годзе, калі заходнія Ўкраіна і Беларусь апынуліся ў складзе Польшчы, Варшава паставіла перад Канстантынопалем пытаньне пра аўтакефалію праваслаўнай царквы ў Польшчы. Паколькі гэтая частка была складнікам Кіеўскай мэтраполіі, канстантынопальскі патрыярх аўтакефалію даў. Маскоўская царква таксама мусіла вызнаць аўтакефалію польскай праваслаўнай царквы.

Бо тады Канстантынопалем адназначна было заяўлена: факт улучэньня Кіеўскай мэтраполіі ў склад маскоўскай царквы яны не прызнаю́ць і не адмаўляюцца ад кіеўскай мэтраполіі.

Такім чынам, калі ня будзе ніякага зьнешняга ціску на патрыярха Варфаламея — маю на ўвазе ціск, перш за ўсё, з боку Масквы і Анкары — то з Кіевам пра ўсё ўжо дамоўлена. Калі Турэччына праігнаруе думку Расеі і пакіне ў спакоі Варфаламея, у ліпені месяцы, калі будзе адзначацца 1030-я гадавіна хрышчэньня, томас будзе абвешчаны».

Прэзыдэнт Украіны Пятро Парашэнка і ўсяленскі патрыярх Варфаламей І падчас сустрэчы ў Стамбуле 9 красавіка
Прэзыдэнт Украіны Пятро Парашэнка і ўсяленскі патрыярх Варфаламей І падчас сустрэчы ў Стамбуле 9 красавіка

Пятро Парашэнка 17 красавіка на экстранай сустрэчы з кіраўнікамі парлямэнцкіх фракцый папрасіў Вярхоўную Раду падтрымаць зварот прэзыдэнта і царкоўных герархаў да Ўсяленскага патрыярха аб наданьні томаса «мацярынскай царквы» аб аўтаноміі ў кіраваньні ўкраінскай праваслаўнай царквы.

Паводле ўкраінскай Канстытуцыі царква і рэлігійныя арганізацыі ў краіне аддзеленыя ад дзяржавы.

Кіеў просіць аб аўтакефаліі для Праваслаўнай царквы ва Ўкраіне. Парлямэнт падтрымаў Парашэнку

Камэнтаваць тут можна праз Facebook. Нам таксама можна напісаць на адрас radiosvaboda@gmail.com

XS
SM
MD
LG