Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Актывістаў дапытваюць штодня


Дэмакратычных актывістаў у рэгіёнах працягваюць выклікаць на допыты ў міліцыю і КДБ у крымінальнай справе пра акцыю пратэсту 19 сьнежня на плошчы Незалежнасьці ў Менску. Каб пазьбегнуць перасьледу з боку ўладаў, некаторыя сябры апазыцыі пераходзяць на паўпадпольны лад жыцьця альбо зьяжджаюць за мяжу.

ВІЦЕБШЧЫНА


19 лістапада на допыт у Віцебскую абласную ўправу КДБ выклікалі Лідзію Сагідуліну — давераную асобу кандыдата ў прэзыдэнты Ўладзімера Някляева.

Актывістка распавядае пра тое, як яе выклікалі:

«Праз тэлефон. Я разумею, што магу запатрабаваць позву — але навошта гэта ўсё адцягваць? Патэлефанавалі, чалавек прадставіўся, імя і імя па бацьку ня памятаю, прозьвішча Русак. Нумар ня вызначыўся, але я адразу зразумела, адкуль гэта… Сказаў, што трэба пад’ехаць, каб мяне афіцыйна апытаць пра падзеі 19 сьнежня. Спытаўся: «Вы ж памятаеце, куды прыходзіць?» Я кажу: «Памятаю!»

У абласной управе КДБ Лідзія Сагідуліна была апошні раз 18 траўня — на допыце па выніках ператрусаў у актывістаў кампаніі «Гавары праўду». Такія ператрусы тады прайшлі па ўсёй Беларусі.

За апошні месяц — пасьля падзеяў 19 сьнежня ў Менску — прыхільнікаў Уладзімера Някляева дапытвалі ў Віцебскім і Аршанскім аддзелах КДБ.

Таксама былі праведзены ператрусы ў жыхара Віцебску Сяргея Парсюкевіча, у якога забралі кампутар і некалькі ўлётак, ды ў гарадоцкага актывіста Леаніда Аўтухова — зь яго прыватнай хаты вынесьлі два дзясяткі дыскаў і пару флэшак.

На працягу мінулага месяца ператрусы прайшлі таксама ў кватэры Паўла Севярынца, абвінавачанага ў арганізацыі масавых беспарадкаў у Менску, а таксама ў віцебскіх актывістаў — у Алены Фаміной, даверанай асобы Дзьмітрыя Вуса, у Алеся Галаваня, прыхільніка Аляксея Міхалевіча. Прычым у той час, калі ў яго кватэры праходзіў ператрус, сам Галавань адбываў 10 сутак арышту ў жодзінскай турме № 8 за ўдзел у несанкцыянаванай акцыі.

13 студзеня супрацоўнікі Наваполацкага гарадзкога аддзелу КДБ прыйшлі з пастановай на ператрус да Віктара Калесьніка, даверанай асобы Андрэя Саньнікава. Прычым ператрус праводзілі не па месцы прапіскі актывіста, а ў кватэры, дзе жыве ягоная знаёмая. І гэта не адзіны выпадак у Наваполацку, калі дзеяньні супрацоўнікаў КДБ выклікаюць зьдзіўленьне, кажа Віктар Калесьнік. Гэтак, 18 студзеня на допыт у Наваполацкі гарадзкі аддзел КДБ быў выкліканы тамтэйшы жыхар Аляксандар Брэжнеў. У мясцовым апазыцыйным асяродку гэты хлопец «засьвяціўся» ўсяго аднойчы: калі ад імя мясцовага рыцарскага клюбу ўручаў сымбалічны меч кандыдату Андрэю Саньнікаву падчас сустрэчы з наваполацкімі выбарцамі 11 сьнежня.

Цягам апошняга месяца на допыты ў КДБ былі выкліканы некалькі дзясяткаў жыхароў Віцебшчыны. Але дакладнай статыстыкі няма, бо некаторыя з тых, у каго прайшлі ператрусы ці хто быў вымушаны сустракацца са сьледчымі, ня хочуць абнародаваць гэтыя факты — маўляў, ня трэба трапляць на старонкі незалежных СМІ, а то потым будуць яшчэ большыя непрыемнасьці.
Калі ў чалавека ёсьць выразная грамадзянская пазыцыя, то трэба пра гэта заяўляць. І ня толькі заяўляць, але, магчыма, і абскарджваць масавыя незаконныя дзеяньні.

З гэткай пазыцыяй катэгарычна ня згодны віцебскі праваабаронца Павал Левінаў:

«Сэнс хавацца ёсьць толькі для таго, хто трапіўся выпадкова. А калі ў чалавека ёсьць выразная грамадзянская пазыцыя, то трэба пра гэта заяўляць. І ня толькі заяўляць, але, магчыма, і абскарджваць масавыя незаконныя дзеяньні — ператрусы, нейкія няўцямныя допыты, калі людзей выклікаюць бяз позваў і незразумела ў якой якасьці… А некаторых грамадзянаў нават не выклікаюць, а хапаюць проста на вуліцы. Таму адмоўчвацца — гэта самае небясьпечнае!»

Праваабаронца мяркуе, што на тых, каго ўдалося запалохаць нейкімі захадамі з боку міліцыі або КДБ, у любы момант можа быць аказаны дадатковы ціск, таму замоўчваць такія факты ня варта.

БЕРАСЬЦЕЙШЧЫНА


Яшчэ два актывісты апазыцыі выкліканыя на допыт у КДБ

Сябраў берасьцейскіх апазыцыйных партый і рухаў супрацоўнікі КДБ працягваюць выклікаць на допыты. У грамадзтве разам з тым расьце салідарнасьць з затрыманымі.

Каардынатар БХД Зьміцер Шурхай кажа, што перасьлед у Берасьці не спыняецца. Агулам супрацоўнікі КДБ дапыталі на Берасьцейшчыне дзевяць чалавек, правялі ў іх дамах ператрусы. Некаторыя актывісты вядуць паўпадпольны лад жыцьця, выключаюць мабільны тэлефон або наагул выяжджаюць за мяжу:

«Я, напрыклад, паступова вяртаюся да нармальнага ладу жыцьця. Асабліва не хаваюся. Пакуль не затрымліваюць. Хаця, мне падаецца, яшчэ будуць выклікі ў КДБ на допыт. Сёньня цягам дня на допыт у КДБ выкліканыя Паліна Панасюк і Іван Стасюк».

Выклікі на допыт і перасьлед прыносяць свой нэгатыўны вынік, адзначае Аляксандар Мех з Кобрыня. Грамадзтва запалоханае. Асабліва гэта тычыцца тых людзей, якія раней ня бралі ўдзелу ў акцыях. Аляксандар кажа, што шмат жыхароў Кобрыня былі ў Менску на Плошчы, цяпер яны зьвяртаюцца да яго па дапамогу:
Тыя, хто вырашыў паехаць у Менск першы раз, цяпер перажываюць.

«Тыя, хто раней затрымліваўся або прымаў ужо ўдзел у падобных мерапрыемствах, менш хвалююцца наконт магчымага перасьледу. А тыя, хто вырашыў паехаць у Менск першы раз, цяпер перажываюць. Гэта простыя грамадзяне, яны цяпер шукаюць мяне і пытаюцца, што рабіць, калі іх будуць выклікаць на допыт».

Падтрымка бацькоў Натальлі Радзінай і Мікалая Статкевіча

Алесь Мех кажа, што такія звароты паступаюць некалькі разоў на тыдзень. Разам з тым жыхары Кобрыня пачалі аказваць падтрымку бацькам Натальлі Радзінай:

«Усё, што ад нас залежыць, мы выконваем, дапамагаем родным Натальлі. Некалькі разоў мы наведваліся да іх. Акрамя гэтага, бацькі арыштаванай журналісткі наведваліся і да мяне асабіста ў госьці».

У Баранавічах жыхары гораду апякуюцца бацькам Мікалая Статкевіча. Віктар Паўлавіч Статкевіч сёньня адзначае 84-годзьдзе.

МАГІЛЁЎШЧЫНА


За акцыі салідарнасьці таксама перасьледуюць

19 студзеня ў Магілёве пачалі выклікаць на допыты ўдзельнікаў акцыі салідарнасьці, якая адбылася 16 студзеня на пешаходнай вуліцы Ленінскай.

Першым з васьмі ўдзельнікаў акцыі дапыталі сябра партыі БНФ васямнаццацігадовага Валянціна Лабачова. Паводле хлопца, дапытваў яго ўчастковы міліцыянт Яўген Загорскі:

«Ён пытаўся: „Хто арганізатар? Ці падавалі заяву ў гарвыканкам на правядзеньне акцыі? Ці плацілі мне грошы, каб я ўдзельнічаў у гэтай акцыі? Ці ведаю я іншых удзельнікаў?“ Ён паказаў фотаздымкі — нас жа тады здымалі. Ён мне позву выпісаў, каб я зьявіўся ў пятніцу ў 18 кабінэт Ленінскага аддзелу міліцыі як асоба, у адносінах да якой вядзецца адміністрацыйны працэс, да нейкага Цецюрукова», — пераказвае гутарку Валянцін Лабачоў.

Яшчэ да адной удзельніцы акцыі, Натальлі Шкадун, той жа міліцыянт прыйшоў на працу. Задаваў тыя ж пытаньні, што й Лабачову. Паказваў фота ўдзельнікаў. Спадарыня Шкадун ня ўтойвала, што ўдзельнічала ў акцыі на знак салідарнасьці са зьняволенымі людзьмі, некаторыя зь якіх галадаюць, баронячы свае правы, бо й сама яна таксама за гэта ж галадала. У пікеце яна стаяла зь непаўналетняй дачкой:
Асабліва ён цікавіўся, ці была папярэдняя змова.

«Ён высьвятляў, адкуль я ведаю, што людзі галадаюць. Ён ня ведаў, што я галадала, запытаў — каго я інфармавала пра гэта? Ці зьяўляюся я сябрам нейкай партыі альбо арганізацыі? Асабліва ён цікавіўся, ці была папярэдняя змова. Дачку я ўжо пасьпела папярэдзіць, каб ні з кім яна не размаўляла. Сказала яму, што безь мяне яны ня маюць права ніводнага слова ў яе ўдакладняць».

Тым часам трэція суткі знаходзіцца ў магілёўскім ізалятары часовага ўтрыманьня яшчэ адзін удзельнік нядзельнай акцыі, бабруйскі журналіст Яўген Васьковіч. Яго вінавацяць ва ўчыненьні злачынства. Вядома, што ён запатрабаваў дзяжурнага адваката й што яго пачалі дапытваць.

Працягваюць выклікаць на допыты й удзельнікаў акцыі пратэсту, якая адбылася на плошчы Незалежнасьці 19 сьнежня. Затрыманую ў той дзень сямнаццацігадовую Марыю Вайнову дапытаць зьбіраліся ў Менску. Яна адмовілася туды ехаць:

«Я сказала яму, каб ён даслаў позву. Капітан міліцыі з Фрунзенскага аддзелу міліцыі Аляксандар Палішчук сказаў, што ён дашле позву. Позва прыйшла маці. У ёй напісана, каб маці прыйшла на камісію па справах непаўналетніх з характарыстыкай зь месца вучобы. У іншым выпадку яна будзе дастаўленая сілай».

ГАРАДЗЕНШЧЫНА


Пасьля скаргі на КДБ — ператрус і канфіскацыя

На Гарадзеншчыне ад перасьледу КДБ і міліцыі найбольш пацярпелі Партыя БНФ, АГП і БСДГ. У іх рэгіянальных офісах былі канфіскаваны кампутары і іншыя носьбіты інфармацыі, друкаваная прадукцыя.

Асноўны ціск адчуваўся менавіта ў Горадні, зазначае кіраўнік абласной арганізацыі партыі БНФ Сяргей Мальчык:

«Прыцягвалі ўсіх людзей, пра якіх даведаліся, што яны былі на плошчы ў Менску 19 сьнежня. Іх выклікалі ў КДБ, бралі тлумачэньні, выклікалі таксама на допыты. Адбылася канфіскацыя аргтэхнікі ў тых арганізацыях, якія эфэктыўна дзейнічалі падчас выбарчай кампаніі: у гарадзкім офісе нашай партыі, у прыватнасьці, у офісах АГП і БСДГ. Гэтыя тры арганізацыі зазналі адразу вобшук, была сканфіскавана друкаваная прадукцыя, якая тычылася 19 сьнежня, і носьбіты інфармацыі».

Удакладняе грамадзкі праваабаронца Віктар Сазонаў з Горадні:

«На гэтых ператрусах канфіскаваная тэхніка. Пасьля гэтага працяг быў толькі такі: у судзе пакаралі штрафам Пачобута».

Журналіст польскай «Gazety Wyborczej» Андрэй Пачобут быў, па сутнасьці, патаемна вывезены ўначы з Горадні ў Менск, пра яго не было ніякіх зьвестак паўсутак. У сталічным судзе Андрэя Пачобута аштрафавалі на адзін мільён і сямсот пяцьдзясят тысяч рублёў за тое, што ён як журналіст знаходзіўся 19 сьнежня на плошчы Незалежнасьці.

Андрэй Пачобут напісаў у вайсковую пракуратуру скаргу пра тое, што на допыце ў гарадзенскім КДБ яго білі па галаве. Судмэдэкспэртыза зафіксавала ў яго на галаве лёгкае пашкоджаньне, кажа журналіст.

Пачобут: «Зь невядомых мне прычын сьледчы пракуратуры прызначыў паўторную экспэртызу. Хоць прайшло больш за тыдзень часу, яны зафіксавалі, што гэтае пашкоджаньне на галаве па-ранейшаму ёсьць, зрабілі фотаздымак. Я так разумею, што ўсе ведаюць, што справа датычыць КДБ, таму так асьцярожна да ўсёй гэтай працэдуры падыходзяць».
Пасьля таго як я падаў заяву аб зьдзяйсьненьні супрацоўнікамі КДБ злачынства ў дачыненьні да мяне, у мяне быў праведзены ператрус.

Гэтым разам быў не адзін экспэрт, а тры, зазначае Андрэй Пачобут. Пасьля скаргі на дзеяньні супрацоўнікаў КДБ у яго правялі ператрус, затым суд яго аштрафаваў.

Пачобут: «Пасьля таго як я падаў заяву аб зьдзяйсьненьні супрацоўнікамі КДБ злачынства ў дачыненьні да мяне, у мяне быў праведзены ператрус, забралі ноўтбук, забралі архіў „Magazyna Polskiego“. А яшчэ раней, 19 сьнежня, у мяне быў сканфіскаваны ноўтбук, які знаходзіўся ў штабе Міхалевіча».

Вынікі перасьледу грамадзкіх актывістаў на Гарадзеншчыне падсумоўвае кіраўнік абласной арганізацыі партыі БНФ Сяргей Мальчык:

«Гэта, як мне падаецца, шаленства ўладаў. Тое ж самае было, напрыклад, пасьля выбухаў у сталіцы падчас сьвяткаваньня 3 ліпеня. Тады спачатку ўсім актывістам рабілі дактыляскапію, затым шырэй і шырэй, і ці не ў паловы насельніцтва Беларусі адбіткі пальцаў узялі. Да чаго гэта прывядзе, я ня ведаю, але мне падаецца, што гэта абсалютна тупіковы шлях уладаў. Ён ня зможа запалохаць актывістаў і моцна перашкодзіць дзейнасьці людзей, якія займаюцца палітыкай. Мала таго, адбываецца пэўная радыкалізацыя настрояў насельніцтва і кансалідацыя апазыцыйных дэмакратычных сілаў».

ГОМЕЛЬШЧЫНА


Ператрусы ў рэгіёне з санкцыі менскага пракурора

У абласную ўправу дзяржбясьпекі 19 студзеня быў выкліканы позвай гомельскі праваабаронца, сябра Аб’яднанай грамадзянскай партыі й Беларускай асацыяцыі журналістаў Леанід Судаленка:

«Выклікалі ў КДБ з нагоды справы пра беспарадкі ў Менску — Ядчанка Аляксандар, сьледчы ў асабліва важных справах. Узялі падпіску, бо са мной ня проста размаўлялі, а выклікалі ў якасьці сьведкі. Таму і ўзялі падпіску пра неразгалошваньне. Я не маўчаў, адказваў — я ня бачу сэнсу маўчаць. Чаму я павінен, напрыклад, маўчаць пра тое, што зьяўляюся сябрам Аб’яднанай грамадзянскай партыі? Я гэтага не хаваю».
Я не маўчаў, адказваў — я ня бачу сэнсу маўчаць..


18 студзеня ў Мазыры чэкісты правялі ператрус у кватэры Аляксандра Кавальчука, даверанай асобы кандыдата ў прэзыдэнты Віталя Рымашэўскага. У адрозьненьне ад папярэдніх ператрусаў, якія рабіліся на падставе пастановаў менскага пракурора, ператрус у мазырскага актывіста праведзены з санкцыі пракурора Гомельскай вобласьці Валянціна Шаева. Спадар Кавальчук нібыта ўдзельнічаў 19 сьнежня ў масавых беспарадках у Менску, хаця насамрэч у гэты дзень у Менску ён ня быў.

Падчас ператрусу ў спадара Кавальчука канфіскавалі агітацыйныя матэрыялы, некалькі кампакт-дыскаў з матэрыяламі пра рэпрэсіі 1930-х гадоў. Чэкісты паабяцалі выклікаць Аляксандра ў хуткім часе й на допыт.

На 20 студзеня атрымаў позву на допыт у Жлобінскі аддзел КДБ кіраўнік раённай арганізацыі партыі левых «Справядлівы сьвет» Валер Рыбчанка. Два тыдні таму апэратыўнікі правялі вобшук у кватэры актывіста й сканфіскавалі носьбіты інфармацыі.

Усяго за месяц пасьля прэзыдэнцкіх выбараў гомельскія чэкісты правялі 11 ператрусаў на кватэрах актывістаў і ў офісах апазыцыйных партый і грамадзкіх арганізацый, дапыталі каля паўтара дзясятка чалавек зь ліку найбольш актыўных удзельнікаў кампаній альтэрнатыўных кандыдатаў на прэзыдэнты.

Пакараны арыштамі ў Менску й Гомелі 6 актывістаў.

Віктар Канцавенка з Рэчыцы, давераная асоба Мікалая Статкевіча, вымушаны быў эміграваць ва Ўкраіну, дзе папрасіў палітычнага прытулку.

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG