Спэцыяльны пасланьнік прэзыдэнта Дональда Трампа Джарэд Кушнер падрабязна апісаў ініцыятыву ў паведамленьні ў сацыяльных сетках пасьля перамоваў у Брусэлі з прадстаўнікамі Ўкраіны, NATO і Эўразьвязу, піша вашынгтонскі карэспандэнт Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода Алекс Раўфоглу.
Прапанаваны падыход прадугледжвае пастаянныя кансультацыі ў пытаньнях бясьпекі, павышэньне празрыстасьці ў войску, узаемныя захады ў зьніжэньні рызык эскаляцыі і доўгатэрміновае пагадненьне аб эўрапейскай бясьпецы і стабільнасьці.
Кушнер заявіў, што новы падыход будзе паважаць сувэрэнітэт і тэрытарыяльную цэласнасьць кожнай краіны, і ніводная краіна ня будзе мець права вета на рашэньні або хаўрусы іншай краіны ў галіне бясьпекі. Ён дадаў, што NATO будзе працягваць адыгрываць ключавую ролю ў калектыўнай абароне Эўропы.
Заява прагучала пасьля сустрэчы Трампа са спэцыяльным пасланьнікам прэзыдэнта Расеі Ўладзіміра Пуціна Кірылам Дзьмітрыевым у Белым доме 5 лістапада. Трамп выказаў перакананьне, што «вялікая, выдатная ўгода» можа быць не за гарамі, і намякнуў, што яна можа ўключаць ня толькі Ўкраіну, але і «ўсю Эўропу».
Пытаньні бясьпекі і меркаваньне аналітыкаў
Прапанаваная сувязь паміж гарантыямі бясьпекі Ўкраіны і больш шырокай эўрапейскай сыстэмай бясьпекі выклікала пытаньні ў расейскіх экспэртаў адносна маштабу ініцыятывы і яе наступстваў для NATO. Глен Говард, прэзыдэнт Фонду Саратога і дасьведчаны экспэрт у пытаньнях Расеі, заявіў Радыё Свабодная Эўропа, што заява Кушнера, магчыма, накіраваная на тое, каб запэўніць Украіну і эўрапейскіх хаўрусьнікаў, што Вашынгтон не адмаўляецца ад сваіх інтарэсаў, а таксама націсьне на Расею перад перамовамі. Аднак Говард сказаў, што згадка пра больш шырокае эўрапейскае асяродзьдзе бясьпекі выклікае асаблівую заклапочанасьць.
Ён зьвярнуў увагу на камэнтары, зробленыя на мінулым тыдні дарадцам Крамля ў замежнай палітыцы Юрыем Ушаковым, які заклікаў да вяртаньня да стану NATO да 1997 году, які быў перад пашырэньнем альянсу на Ўсходнюю Эўропу і краіны Балтыі.
«Зь якога часу Расея мае права вырашаць, якой будзе будучыня NATO і ці павінен быць усходні фланг „расфармаваны?“ — спытаў Говард, задаючыся пытаньнем, якія саступкі прапануе Расея ўзамен.
Ён папярэдзіў, што самое пытаньне пра абарончую пазыцыю альянсу на перамовах можа стварыць прэцэдэнт для Расеі і будучых адміністрацый ЗША.
Говард параўнаў гэты магчымы падыход зь Мюнхэнскім пагадненьнем 1938 году, якое дазволіла нацысцкай Нямеччыне анэксаваць частку Чэхаславаччыны ў абмен на абяцаньне Адольфа Гітлера больш не выстаўляць тэрытарыяльных прэтэнзій. Говард спаслаўся на больш шырокія асьцярогі з нагоды пазыцыі адміністрацыі Трампа ў дачыненьні Расеі, у тым ліку камэнтары высокапастаўленага чыноўніка Пэнтагону Элбрыджа Колбі, які заклікаў краіны Балтыі „зьмякчыць сваю антырасейскую рыторыку“.
Джон Гербст, былы пасол ЗША ўва Ўкраіне і старшы дырэктар Эўразійскага цэнтру пры Атлянтычнай радзе, таксама ня выказаў асаблівага аптымізму адносна будучых перамоваў. Ён успомніў заяву міністра замежных спраў Расеі Сяргея Лаўрова аб тым, што Расея ня пойдзе на кампраміс, а таксама на паведамленьні аб прызначэньні Ўладзіміра Мядзінскага кіраўніком расейскай дэлегацыі ў Абу-Дабі. Мядзінскі раней узначальваў расейскія перамоўныя групы, але не дасягнуў плёну.
Гербст заявіў, што ўдзел Эўропы можа дапамагчы захаваць падтрымку Ўкраіны і падштурхнуць Вашынгтон да больш рашучай пазыцыі. Аднак ён папярэдзіў, што намаганьні Эўропы паўплываць на адміністрацыю маюць абмежаваны эфэкт у параўнаньні са здольнасьцю Крамля паўплываць на Трампа.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Эўропа аднавіла кантакты з Пуціным. Галоўная тэма — спыненьне вайны ва ЎкраінеЧаканьні ад Абу-Дабі
Кушнер заявіў, што трохбаковыя перамовы паміж ЗША, Украінай і Расеяй заплянавалі на 10-11 лістапада. Гэта першыя перамовы зь лютага.
Марк Цямніцкі, супрацоўнік Эўразійскага цэнтру Атлянтычнай рады, заявіў Радыё Свабода, што ён чакае паступовага поступу, але не прарыву. Тэрытарыяльныя спрэчкі і праблемы бясьпекі Ўкраіны пасьля вайны застаюцца асноўнымі перашкодамі, сказаў ён. А каб гарантыі бясьпекі былі пераканаўчымі, Вашынгтон і эўрапейскія сталіцы павінны дамовіцца, як іх рэалізоўваць і хто будзе фінансаваць аднаўленьне Ўкраіны.
Усясьветны банк, Эўрапейская камісія, Арганізацыя Аб’яднаных Нацый і ўрад Украіны ацэньваюць патрэбы ў аднаўленьні амаль у 588 мільярдаў даляраў на працягу наступнага дзесяцігодзьдзя.
Цямніцкі таксама папярэдзіў, што Вашынгтон ня можа проста прапанаваць Украіне сяброўства ў ЭЗ у межах пагадненьня. Рашэньне застаецца за ўсімі 27 дзяржавамі-сяброўкамі ЭЗ.
5 лістапада два высокія эўрапейскія дыпляматы ў Вашынгтоне заявілі Радыё Свабода, што эўрапейскія лідэры ня вераць, што Расея гатовая пайсьці на сапраўдныя саступкі Ўкраіне і эўрапейскай бясьпецы.