Адным зь першых пытаньняў да Джона Коўла было тое, чаму сёлета ў сакавіку ўлады Беларусі пасьля сустрэчы зь ім вызвалілі больш за 200 палітвязьняў, а гэтым разам толькі 25.
— Я лічу, што ў ходзе цяперашніх перамоваў, якія ўсё яшчэ працягваюцца, мы зможам у вельмі блізкай будучыні — напэўна, прыкладна празь месяц — вызваліць яшчэ каля сотні ці нават больш за 100 чалавек.
— Якія пытаньні трэба вырашыць, каб гэта стала рэальнасьцю?
— Ну, напрыклад, раней мы ўжо здымалі пэўныя санкцыі дзеля вызваленьня людзей, і цяпер трэба пераканацца, што банкі і бізнэс у Злучаных Штатах разумеюць, што азначае гэтае зьняцьце санкцый — што весьці бізнэс у гэтай сфэры, па сутнасьці, дазволена.
Такім чынам, нам трэба вярнуцца да гэтага пытаньня і ўсё ўрэгуляваць. Мы ня ведалі, што амэрыканскі бізнэс, банкі і іншыя структуры не разумелі сутнасьці гэтых мераў. Таму нам трэба гэта зрабіць, а потым мы вернемся да працэсу.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Пасьля перамоваў Коўла і Лукашэнкі вызвалілі 25 беларускіх палітвязьняў, 4 зь іх без пашпартоўПра «гандаль палітвязьнямі»
Журналіст «Настоящего времени» сказаў, што, паводле Сьвятланы Ціханоўскай, Аляксандар Лукашэнка прадае зьняволеных, каб дамагчыся зьняцьця санкцый. Ён спытаўся, ці не заахвочваюць Лукашэнку гэтыя дамоўленасьці і зьняцьце санкцый арыштоўваць новых палітвязьняў, каб мець тавар для гандлю?
— Я ня ўпэўнены. Ня ведаю дакладнай колькасьці; усе, з кім я размаўляю, называюць розныя лічбы адносна таго, колькі людзей цяпер арыштоўваюць.
Таму я ня ведаю, якая лічба рэальная. Але калі Лукашэнка гандлюе зьняволенымі ў абмен на паслабленьне санкцый, я ня маю з гэтым праблемы, бо менавіта я гляджу ў вочы вызваленым вязьням і бачу, што для іх значыць свабода. Для мяне гэта значна важней за нейкія палітычныя пытаньні, якія могуць хваляваць кагосьці звонку.
Мая пазыцыя і пазыцыя Злучаных Штатаў — гуманітарная: дапамагчы людзям. Калі я магу вызваліць 25 чалавек — гэта выдатна. Калі 200 — таксама выдатна.
Менавіта так мы на гэта глядзім. І, ведаеце, у Сьвятланы можа быць сваё меркаваньне, а ў мяне — сваё.
— Што тычыцца погляду Аляксандра Лукашэнкі, дык ён заявіў, што адмаўляе статус палітвязьняў для гэтых вызваленых людзей. Што вы яму адказалі?
— Я называю іх зьняволенымі; калі ён хоча, каб я так рабіў — няхай; калі ён хоча, каб я называў іх хоць зайцамі (у арыгінале — rabbits, трусы. — РС), для таго, каб іх вызвалілі — мне ўсё роўна. Калі ён лічыць, што яны не палітвязьні — няхай лічыць. Я проста ведаю людзей.
Таму для мяне сэмантыка ў гэтым пытаньні ня мае вялікага значэньня. Іншым людзям гэта можа быць важна, але мне — не.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Лукашэнка пераконваў Джона Коўла, што палітвязьняў у Беларусі няма і няма патрэбы ў палітычным перасьледзеПра адносіны ЗША зь Беларусьсю
— Ці ёсьць у вашых візытаў у Беларусь іншыя мэты, акрамя вызваленьня палітвязьняў?
— О, так. Гаворка ідзе ня толькі пра зьняволеных, але і пра тое, каб паводзіны беларускага ўраду сталі лепшымі — прынамсі, лепшымі за тыя, якія, на маю думку, яны дэманстравалі ў адносінах да некаторых сваіх суседзяў, — каб мы маглі вярнуць іх у сям’ю народаў. І яны з гэтым згодныя.
За апошнія паўтара году мы прасоўваліся крок за крокам, і я лічу, што мы дасягаем посьпехаў, але, вядома, Лукашэнку трэба кіраваць краінай, у яго ёсьць саюзьнік — Пуцін, таму сытуацыя складаная.
Але я лічу, што сьвет стаў бы лепшым, калі б Беларусь падтрымлівала добрыя адносіны з астатнім сьветам. І мне здаецца, што яны намагаюцца.
Джон Коўл
— Што дае вам упэўненасьць у тым, што Беларусь можна пасьпяхова рэінтэграваць у сям’ю народаў?
— Яны робяць спробы, і справа рухаецца ў гэтым кірунку.
Я не магу сказаць, што я ўпэўнены, але мы робім посьпехі, і яны робяць посьпехі. Таму, думаю, мы рухаемся ў правільным кірунку.
Ня думаю, што гэта адбудзецца за адну ноч. Гэта рэальны працэс. Расея — галоўны саюзьнік Беларусі, а Беларусь — адзін зь нямногіх саюзьнікаў Расеі. Таму ім і трэба вырашаць гэтае пытаньне, а ня мне.
— Так, і цяпер аб’ём узаемнага гандлю Беларусі з гэтым яе галоўным саюзьнікам — Расеяй — летась перавысіў 50 мільярдаў даляраў. Амэрыканскі ж гандаль зь Беларусьсю, быў толькі каля 20 мільёнаў даляраў, таму розьніца велізарная. Ці ёсьць намер прапанаваць Лукашэнку нешта большае, чым можа прапанаваць яму Пуцін?
— Не, думаю, гэтыя лічбы гавораць самі за сябе.
Думаю, Злучаныя Штаты хацелі б калі-небудзь наладзіць больш цесныя эканамічныя сувязі з Беларусьсю. Думаю, Захад хацеў бы, каб гэта стала нормай. Пакуль жа гэта ня так.
Гэта працэс, які патрабуе разьвіцьця. Рэч у тым, што наяўнасьць эканамічных адносін з краінай — як у выпадку з Кітаем і тым, як ЗША ўзаемадзейнічаюць зь ім, — дазваляе пазьбегнуць найбольш небясьпечных сцэнароў разьвіцьця падзей.
— Дык ці магчыма надаць будучым адносінам паміж ЗША і Беларуссю інстытуцыйны характар, ці яны будуць будавацца проста на балянсе сілаў?
— Не, я думаю, што мы можам надаць ім інстытуцыйную форму.
Я лічу, што нам трэба зноў адкрыць нашу амбасаду. Трэба зрабіць шмат крокаў. Але я зразумеў, што гэта паступовы працэс.
Сьвет вельмі складаны. Але, як па мне, усё рухаецца ў правільным кірунку, а гэта значна лепш, чым рухацца ў няправільным.
Пра Лукашэнку як пасярэдніка ў перамовах з Пуціным
— Аляксандр Лукашэнка ў сваіх інтэрвію згадваў, што прапануе сябе Дональду Трампу і іншым лідэрам у якасьці пасярэдніка ў адносінах з Крамлём. Ці разглядае Дональд Трамп Лукашэнку як патэнцыйнага пасярэдніка?
— Я думаю, што патэнцыйна — так, бо паміж Пуціным і Лукашэнкам існуюць адносіны, якія цягнуцца ўжо больш за 30 гадоў. Яны сябры.
Адзін — «старэйшы брат», другі — «малодшы», але яны сябры і падтрымліваюць сувязь. Яны пастаянна размаўляюць. І Лукашэнка даволі часта наведвае Маскву.
Таму гэта магло б быць карысна. Ён мог бы дапамагчы ў якасьці пасярэдніка ў кантэксьце вайны.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Чакалі 250 — вызвалілі 25. Што адбылося на перамовах Лукашэнкі і ЗША?Журналіст «Настоящего времени» таксама спытаўся, хто ў Злучаных Штатах вызначае, якія санкцыі выносяцца на абмеркаваньне перад вызваленьнем палітвязьняў?
— Ну, у выпадку зь Беларусьсю гэта раблю я, а потым абмяркоўваю пытаньне з Дзяржаўным сакратаром ці самім прэзыдэнтам, і мы праходзім праз пэўную працэдуру. Напрыклад, Джон Коўл лічыць, што варта зьняць санкцыі з таго, таго і таго. І гэта альбо зацьвярджаецца, альбо мне кажуць: «Не, гэтага рабіць нельга, а вось гэта — можна».
16 верасьня на другі дзень візыту ў Менск спэцыяльны пасланьнік прэзыдэнта ЗША для Беларусі Джон Коўл заявіў пра вызваленьне 25 чалавек з беларускіх турмаў у абмен на скасаваньне амэрыканскіх санкцый зь беларускіх прадпрыемстваў «Лакафарба» і «Беллесбумпром». Па абедзе таго ж дня вызваленых прывезьлі ў Вільню.