У ЗША пацьвердзілі, што Расея перадавала Ірану зьвесткі для нанясеньня ўдараў па аб’ектах на Блізкім Усходзе

Такім чынам пацьвердзілі паведамленьне Washington Post, у якім адзначалася значная, хоць і ўскосная, роля Масквы ў пашырэньні рэгіянальнага канфлікту, паведаміла Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода.

Супраца Расеі з Іранам адбываецца ў вельмі далікатны час для амэрыкана-расейскіх дачыненьняў, калі ядзерныя супернікі супрацьстаяць адзін аднаму праз уварваньне расейскіх войскаў ва Ўкраіну і намаганьняў Вашынгтону спыніць гэтую вайну.

У інфармацыі Washington Post, у якім выданьне спасылаецца на трох чыноўнікаў, знаёмых з выведнымі зьвесткамі, адзначаецца, што Масква надала Тэгерану інфармацыю аб месцазнаходжаньні амэрыканскіх вайсковых абʼектаў, у тым ліку вайсковых караблёў і самалётаў, з таго моманту, як 28 лютага пачаліся авіяўдары ЗША і Ізраілю па Іране. Адзін зь іх заявіў выданьню, што гэта, відаць, былі «даволі ўсебаковыя намаганьні» з боку Масквы.

Чыноўнікі ЗША, якія пажадалі застацца ананімнымі, не ўдакладнілі для Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода іншыя падрабязнасьці аб маштабах або мэханізмах абмену выведнымі зьвесткамі.

Расея і Іран маюць даўнія вайсковыя, палітычныя і дыпляматычныя сувязі. Іран перадаў Расеі вялікую колькасьць бесьпілётнікаў Shahed, якія выкарыстоўваюць для ўдараў па ўкраінскіх гарадах і інфраструктуры, хоць цяпер Расея выкарыстоўвае гэтую тэхналёгію ў асноўным для стварэньня дронаў на ўласнай тэрыторыі.

Амбасада Расеі ў Вашынгтоне не адразу адказала на просьбы аб камэнтары. Расейскія чыноўнікі публічна заклікалі да спыненьня вайны, апісваючы яе як «несправакаваную ўзброеную агрэсію» супраць Ірану.

Прэзыдэнт Расеі Ўладзімір Пуцін 6 сакавіка размаўляў з прэзыдэнтам Ірану Масудам Пэзэшкіянам і паўтарыў заклік Масквы да «неадкладнага спыненьня ваенных дзеяньняў», паведамілі ў Крамлі.

У Белым доме адмаўляюць імаверны эфэкт ад падтрымкі Расеі

Амэрыканскія спэцслужбы адмовіліся публічна камэнтаваць гэтыя паведамленьні.

Прэзыдэнт ЗША Дональд Трамп, калі яго спыталі пра паведамленьні аб тым, што Расея перадала Ірану інфармацыю аб мэтах, 6 сакавіка заявіў, што гэта «лёгкая праблема ў параўнаньні з тым, што мы тут робім», і дадаў, што гэта «дурное пытаньне, якое нельга задаваць у гэты час».

Белы дом таксама адхіліў меркаваньне, што расейская дапамога мела значны эфэкт.

Сьпікерка Белага дома Анна Келі заявіла, што «іранскі рэжым цалкам разгромлены».

«Іх балістычныя ракетныя ўдары памяншаюцца з кожным днём, іх флёт зьнішчаецца, іх вытворчыя магутнасьці разбураюцца, а марыянэткі амаль не змагаюцца», — сказала яна.

Выступаючы перад журналістамі ў Белым доме, прэсавая сакратарка Кэралайн Левіт таксама адхіліла ўплыў паведамленьняў аб падтрымцы выведкі Масквы.

«Гэта відавочна ня мае значэньня ў дачыненьні да ваенных апэрацый у Іране, таму што мы цалкам іх зьнішчаем», — сказала Левіт і дадала, што флёт Ірану стаў «неэфэктыўным у баявых дзеяньнях».

Яна таксама заявіла, што колькасьць іранскіх балістычных ракетных удараў у адказ скарацілася прыкладна на 90 адсоткаў, і настойвала на тым, што ЗША працягваюць выконваць свае ваенныя мэты.

Левіт дадала, што Вашынгтон «на шляху» да ўзяцьця пад кантроль паветранай прасторы Ірану і заявіла, што Іран дасягне «безумоўнай капітуляцыі», калі прэзыдэнт вызначыць, што краіна больш не ўяўляе пагрозы для Злучаных Штатаў, і мэты апэрацыі «Эпічная лютасьць» дасягнутыя.

Раней у той жа дзень у сацыяльных сетках Трамп заявіў, што «ніякай зьдзелкі з Іранам ня будзе, акрамя безумоўнай капітуляцыі!».

Рэакцыя заканадаўцаў

Нягледзячы на заявы Белага дома, гэтыя паведамленьні выклікалі рэзкую крытыку з боку заканадаўцаў у Вашынгтоне. Сэнатар-дэмакратка Джын Шахін заявіла, што меркаваны ўдзел Расеі павялічвае пагрозу з боку Масквы.

«Не памыляйцеся: Расея нацэльваецца на амэрыканцаў на Блізкім Усходзе, ва Ўкраіне і ва ўсім сьвеце», — сказала яна ў сваёй заяве. «Замест таго, каб прымаць меры, прэзыдэнт паслабляе санкцыі супраць Расеі і адмаўляецца падтрымліваць Украіну. Гэта непрымальна і правакуе далейшую агрэсію супраць амэрыканцаў».

Кангрэсмен-рэспубліканец Дон Бэйкан, які актыўна падтрымлівае Ўкраіну, таксама выказаў крытыку.

«Расея і Іран цесна зьвязаныя... Нас не павінна зьдзіўляць, што Расея надае Ірану інфармацыю для пацэльваньня, каб дапамагчы Ірану забіваць амэрыканскіх і ізраільскіх вайскоўцаў», — сказаў ён Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода 6 сакавіка. «Нас павінна зьдзіўляць, што адміністрацыя Трампа, здаецца, не зьвяртае на гэта ўвагу».

Бэйкан сьцьвярджаў, што больш шырокая стратэгічная мэта Масквы — аслабіць Злучаныя Штаты. «У адказ мы павінны адправіць ва Ўкраіну высокадакладную зброю далёкага радыюсу дзеяньня, сыстэмы супрацьпаветранай абароны і мадэрнізаваныя зьнішчальнікі F-16», — сказаў ён. «Мы таксама павінны ўвесьці жорсткія санкцыі супраць расейскай эканомікі. Гэта трэба было зрабіць год таму».

Роля Масквы

Аналітыкі сьцьвярджаюць, што абмен зьвесткамі выведкі можа быць найбольш практычнай формай падтрымкі, якую Масква цяпер можа надаць Тэгерану.

Глен Говард, прэзыдэнт Фонду Saratoga і даўні стратэг па Расеі, заявіў Радыё Свабодная Эўропа / Радыё Свабода, што ўласныя вайсковыя страты Расеі ва Ўкраіне абмяжоўваюць яе магчымасьці адпраўляць асноўныя сыстэмы ўзбраеньня ў Іран.

«Праз страты цяжкай тэхнікі ў вайне ва Ўкраіне Масква цяпер сутыкаецца з дэфіцытам уласнага абсталяваньня і ня можа аднавіць патрэбы Ірану, перадаючы радары або самалёты», — сказаў Говард. «Гэта азначае, што самым неадкладным і каштоўным актывам, які Масква можа прапанаваць Ірану прама зараз, зьяўляецца абмен своечасовай, практычнай выведнай інфармацыяй».

Говард дадаў, што Расея таксама можа дапамагчы падтрымліваць кампанію Ірану па бесьпілётных лятальных апаратах, дзякуючы вытворчасьці ў Татарстане.

Іранскія бесьпілётнікі Shahed, якія ствараюць на заводзе ў эканамічнай зоне «Алабуга» і вядомыя як Geran-2, цяпер вырабляюць прыблізна 3000 на месяц, што значна перавышае ўласную ўнутраную вытворчую магутнасьць Ірану, якая складае ад 200 да 500 дронаў на месяц.

Паколькі запасы іранскіх ракет і бесьпілётнікаў скарачаюцца праз сталыя ўдары, Говард выказаў меркаваньне, што Расея патэнцыйна магла б дапамагчы зьліквідаваць гэтую нястачу для Ірану.

Экспэрт таксама зьвярнуў увагу на калідор паставак, які праходзіць праз раку Волгу і Касьпійскае мора, што, паводле яго, забясьпечвае адносна бясьпечны маршрут для перавозак паміж дзьвюма краінамі.

У адрозьненьне ад паветранага транспарту, які можна перахапіць, касьпійскі маршрут функцыянуе як «унутраная лінія паставак», у значнай ступені абароненая ад санкцыяў ЗША і іх саюзьнікаў, што дазваляе Расеі перавозіць дроны, кампанэнты ракет і электроніку ў Іран.

Падтрымка расейскай выведкі і лягістычныя сувязі праз Касьпійскае мора могуць стаць «незаменнымі для выжываньня іранскага рэжыму» па меры зацягваньня канфлікту.