У Расеі ўсё больш жонак расейскіх вайскоўцаў, якія ваююць ва Ўкраіне, далучаецца да руху «Шлях дадому».
Удзельніцы пратэсту, які пачаўся ў лістападзе з адзінкавых акцый, стварылі адмысловы тэлеграм-канал і цяпер заклікаюць усіх жанчын, чыіх мужоў мабілізавалі ў войска на вайну ва Ўкраіну, далучацца да іх патрабаваньняў.
Спрабавалі разабрацца, супраць чаго пратэстуюць удзельніцы гэтага руху.
Штотыдзень — хвіліны памяці
Адно зь першых і галоўных патрабаваньняў руху не спыненьне вайны, а ўвядзеньне абавязковай ратацыі мабілізаваных у армію з украінскага фронту.
Цяпер жанчыны — маці, жонкі і сёстры расейскіх вайскоўцаў — запісваюць шмат відэа. Яны публікуюць доказы прымусовай мабілізацыі ў войска, а таксама ініцыююць увядзеньне хвіліны маўчаньня для ўшанаваньня «Герояў Айчыны», якія загінулі ў «спэцыяльнай вайсковай апэрацыі» (СВА).
«Чаму дагэтуль за ўжо амаль два гады СВА не правялі ніводнай акцыі ў гонар нашых загінулых хлопцаў? Вельмі цікавае пытаньне, адказ на якое вам не спадабаецца. Пра іх забылася дзяржава? А мы не забыліся і не забудзем ніколі. Мы запускаем новую акцыю», — адзначаецца ў адной з публікацый руху.
9 сьнежня ў розных гарадах Расеі жанчыны ў белых хустках прыйшлі да мясцовых мэмарыялаў, пераважна ў памяць пра загінулых у гады Другой усясьветнай вайны, усклалі кветкі і ўшанавалі памяць сваіх палеглых.
«Напішы паведамленьне Пуціну»
Адначасова ўдзельніцы руху заклікаюць усіх сваякоў мабілізаваных на вайну ва Ўкраіну пісаць на «прамую лінію» пытаньні прэзыдэнту Расеі Ўладзіміру Пуціну. Галоўнае пытаньне — калі будзе абвешчана дэмабілізацыя з фронту.
14 сьнежня ў Крамлі анансавалі вялікую прэсавую канфэрэнцыю расейскага прэзыдэнта.
Акцыя за правядзеньне ратацыі мабілізаваных расейскіх вайскоўцаў на ўкраінскім фронце
Барацьба з прапагандай і пагрозы
Нягледзячы на тое, што ўдзельнікі руху «Шлях дадому» не выступаюць супраць вайны ва Ўкраіне, супраць іх адразу выступіла дзяржаўная прапаганда.
З другога боку, усё больш зьяўляецца паведамленьняў аб пагрозах з боку праваахоўных органаў. Тых, хто патрабуе ўвесьці ратацыі вайскоўцаў, абвінавачваюць у дыскрэдытацыі расейскай арміі або ў экстрэмізьме. Цяпер рух вымушаны ствараць і юрыдычную дапамогу для такіх сем’яў.
«Мы заклікаем да разважнасьці. Мы заклікаем адкрыць вочы і зразумець, што большасьць мабілізаваных і іхныя сем’і — закладнікі сытуацыі. Мы цярпім ад беспрэцэдэнтнага ціску, як з боку так званых патрыётаў, так і з боку апазыцыі ў выгнаньні», — паведамілі ўдзельнікі руху «Шлях дадому».
«Ва ўсіх войнах паміралі звычайныя людзі, а вінаватыя ў гэтым сядзелі далёка ад акопаў. Абвінавачваючы ва ўсіх правалах сем’і мабілізаваных, вы перакладаеце адказнасьць з тых, хто сапраўды вінаваты», — перакананыя актывісты расейскага руху за дэмабілізацыю.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.