Зяленскі расказаў пра Менскія пагадненьні і пра «мір за кошт саступак»

Тэмы Менскіх пагадненьняў, заключаных у 2015 годзе яго папярэднікам Пятром Парашэнкам, Зяленскі закрануў, адказваючы на пытаньне, ці не адчувае ён ціску з-за мяжы дзеля хуткага ўстанаўленьня перамір’я з Расеяй за кошт Крыму і іншых тэрытарыяльных саступак.

«Мы ўсе баімся вайны, гэта інстынкт, — сказаў, у прыватнасьці, Зяленскі. — Людзям нас, украінцаў, вядома, шкада, аднак самае жудаснае было б, калі б вайна прыйшла да іх саміх. Грамадзяне і кіраўнікі іх дзяржаў бачаць патэнцыйную пагрозу для стабільнасьці іх краінаў, а таксама для іх палітычнай улады. Таму яны хочуць спыніць вайну — калі атрымаецца, то за кошт іншых. Ні ў якім разе за кошт ахвяраў ва ўласнай краіне».

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Прэзыдэнт Украіны, адзначыўшы, што разважае субʼектыўна як прэзыдэнт краіны, якая ваюе: «Самы просты шлях скончыць вайну быў бы перадаць Расеі тэрыторыі, даць ёй уплываць на Ўкраіну і мець уплыў унутры Ўкраіны, які ў іх быў гадамі. Па гэтай прычыне і існавалі Менскія пагадненні. Нашы саюзьнікі не асудзяць мяне, калі я буду думаць, што Менскія дамовы былі таксама свайго роду саступкай».

На гэта журналісты Spiegel запярэчылі, што Зяленскі сам спрабаваў выканаць іх. Прэзыдэнт Украіны так растлумачыў сваю пазыцыю:

«Я заскочыў на гэты цягнік, які ехаў у прорву. Пад цягніком я разумею пагадненьні ўвогуле. Кожны пункт азначае вагон, і калі ты пачынаеш гэта аналізаваць, ты разумееш: усё ўвогуле так сканструявана, што адзін бок нешта ня можа выканаць, а іншы замарожвае канфлікт. Я не ўбачыў у пагадненьнях жаданьня пакінуць Украіне яе незалежнасьць! Я разумею іх сэнс так: за кошт Украіны хацелася крыху наталіць апэтыт Расеі».

Зяленскі пры гэтым патлумачыў, чаму Кіеў не выходзіў зь перамоўнага працэсу: «Адкладваць — гэта цалкам нармальна для дыпляматыі. Ніхто ня ведае, раптам той, хто прымае рашэньні, памрэ, і ўсё раптам стане прасьцей. Я бачыў у пагадненьнях адзін-адзіны сэнс: дзякуючы ім была створана афіцыйная плятформа перамоваў, каб наогул нешта дазволіць», — прэзыдэнт Украіны згадаў абмены палоннымі. «Але што датычыцца Менску, я сказаў Эмануэлю Макрону і Ангеле Меркель: «Такім чынам мы гэта ня зможам ажыцьцявіць».

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Журналісты нагадалі Зяленскаму, што ён сам сустракаўся з Пуціным у 2019 годзе ў межах так званага Нармандзкага фармату. Прэзыдэнт Украіны падкрэсьліў, што сказаў Пуціну тое ж самае, што і «двум іншым калегам» — што пагадненьні так, як яны напісаны, немагчыма ўвасобіць у жыцьцё, у тым ліку і з прычыны рэальнай сытуацыі на лініі судакрананьня ў Данбасе. Так, Зяленскі ўзгадаў, што Пуцін настойваў на хуткім выкананьні аднаго з пунктаў пагадненьняў — адводзе войскаў. «Я яму растлумачыў, як гэта адбываецца ў рэальнасьці, і сказаў, што нам пры такім тэмпе трэба яшчэ 20 гадоў. Я яму сказаў, што мой бацька — прафэсар матэматыкі, я добра магу лічыць».

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

• Менскія пагадненьні былі заключаны ў 2015 годзе, яны прадугледжвалі, што непадкантрольныя Ўкраіне часткі Данецкай і Луганскай абласьцей застануцца ў складзе Ўкраіны, аднак дэ-факта будуць пад вялікім уплывам Расеі і сэпаратыстаў, якія яна падтрымлівае.
• Украіна ніколі фармальна не адмаўлялася ад выкананьня пагадненьняў як такіх, аднак, асабліва ў апошнія гады, выступала за іх удакладненьне ці перагляд.
• Абвінавачаньні ў адрас Украіны ў невыкананьні пагадненьняў сталі адной з падставаў для шырокамаштабнага расейскага ўварваньня 24 лютага.
• У апошні час прадстаўнікі расейскіх уладаў, у тым ліку прэзыдэнта Ўладзіміра Пуціна, абвінавачваюць краіны Захаду і Ўкраіну ў тым, што яны падманулі Расею і першапачаткова не зьбіраліся выконваць Менскія пагадненьні. Яны ўказваюць пры гэтым на выказваньні былога канцлера Нямечыны Ангелы Меркель і экс-прэмʼера Брытаніі Барыса Джонсана. Яны, аднак, не казалі пра тое, што Расею знарок ашукалі, а толькі канстатавалі, што час, які мінуў з моманту заключэньня пагадненьняў, дазволіў Украіне ўмацаваць войска.
• ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

  Эўразьвяз падтрымаў «формулу міру», прапанаваную Ўкраінай. Што ў ёй

  Вайна Расеі супраць Украіны

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
  • 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
  • З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
  • Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
  • 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
  • У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
  • 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
  • З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
  • 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
  • З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
  • Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.

  Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.