«Хто дасьць „палітычным“ зброю? Хоць за мужа магу не хвалявацца»
Тацяна (імя зьмененае зь меркаваньняў бясьпекі. — РС) — маці студэнта аднаго са сталічных унівэрсытэтаў. Падчас пратэстаў бацька сям’і атрымліваў «суткі» за ўдзел у акцыях і быў звольнены зь дзяржаўнай працы.
«Сын таксама не прыхільнік улады, але ён патрыёт і вырашыў ня ехаць вучыцца за мяжу, заставацца на радзіме. Цяпер жа мне як маці страшна за сына, страшна за ягоную будучыню. Яшчэ больш напружаньня ў нас зьявілася, калі ўлады абвясьцілі, што закрыюць мяжу для хлопцаў прызыўнога ўзросту. Таму менавіта цяпер мы вырашылі мітусіцца, каб сын, пакуль можна яшчэ, паехаў вучыцца за мяжу», — расказала Тацяна.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Пра цану сьлёз салдацкіх маці запытайцеся ў АлексіевічЯна сутыкнулася з праблемай атрыманьня візы.
«Ноч прасядзела, каб запісацца на чаргу ў консульства. Але так і не змагла. Ведаю, што ёсьць пасярэднікі і яны бяруць немалыя грошы. Ну будзем шукаць варыянты. Бо тут заставацца сыну — не варыянт», — кажа беларуска.
На прадпрыемстве, куды пасьля звальненьня ўладкаваўся яе муж, улетку ўсе «годныя» мужчыны атрымалі позвы на вайсковыя зборы.
«Толькі муж не атрымаў. Усе надта дзівіліся, чаму так. Я думаю, таму, што ён меў пратакол і „суткі“ паводле 23.34. Хто такому дасьць у рукі зброю? Каб ён павярнуў яе ў другі бок? Таму хоць за мужа мне ня страшна, наўрад ці такіх „палітычных“ будуць прызываць ці на зборы, ці на мабілізацыю», — дадала Тацяна.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
«У нашым калгасе пачалі перапісваць мужчын». Ці будзе ў Беларусі мабілізацыя?«Калі пачалася вайна ва Ўкраіне, я адчула дзікі жах, бо ў мяне адзіны сын»
Алена (імя зьмененае. — РС) мае сына, якога ў траўні 2021 году адправілі на тэрміновую службу.
«Кожная маці мае страх і трывогу за сваіх дзяцей. А ў мяне сын адзіны, ён маё паветра, сэнс жыцьця. Калі пачалася вайна ва Ўкраіне, я адчула ня проста страх за сына. Нават ня ведаю, як і апісаць. Дзікі жах. У мяне была гістэрыка, я рыдала ў прыбіральні на працы. Не магла ніяк супакоіцца, бо адчувала сваё бясьсільле. Добра, што сын быў на сувязі і сказаў, што ў іхнай частцы ўсё спакойна», — падзялілася Алена.
Яна кажа, што праз пэўны час ёй і іншым маці патэлефанаваў зампаліт — намесьнік па ідэалягічнай працы. Ён супакойваў маці і запэўніваў, што ніхто нікуды нікога не накіруе, што ўсе вайскоўцы ў частцы.
«Сын увесь час быў у частцы, хоць іншых камандзіравалі на мяжу з Украінай. Наконт мабілізацыі магу сказаць, што хваляваньні сярод усіх нас былі і будуць і нікуды ня дзенуцца. Усе пераймаюцца, і вельмі страшна ў сувязі з гэтай сытуацыяй», — дадала Алена.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Калі будзе выбар — страціць уладу і жыцьцё ці ўступіць у вайну, Лукашэнка выбера вайну, — Котаў«Сын трэці год ужо бегае ад ваенкамату»
Чуткі пра магчымую мабілізацыю ўнесьлі трывогу ў жыцьцё многіх жанчын.
«Я ў розных тэматычных групах удзельнічаю. І ў такіх, што да палітыкі ня маюць ніякага дачыненьня. Але пасьля абвяшчэньня ў Расеі мабілізацыі ўсе жанчыны пачалі хвалявацца — за сыноў, за мужоў. Адпраўляюць іх на мэдычныя дасьледаваньні, каб знайсьці якія хваробы і мець даведку на ўсялякі выпадак. Бяруць даведкі, што гадуюць дзяцей-інвалідаў ці зьяўляюцца шматдзетнымі. Такія людзі не падлягаюць удзелу ў вайсковых зборах. Людзі сталі цікавіцца заканадаўствам, вывучаць, каго могуць прызваць, каго — не. І такім чынам рыхтуюцца, зьбіраюць усе магчымыя даведкі», — расказала беларуска Марыя (імя зьмененае. — РС).
«Мой сын, скажу праўду, ужо тры гады бегае ад ваенкамату. Яго адлічылі з унівэрсытэту, і таму ваенкамат ім цікавіцца. Але сын ваенкамат ігнаруе проста, вось і ўсё. Жыве не па месцы рэгістрацыі, у іншым горадзе. Позвы яму прысылаюць, але ён па іх ня ходзіць. Пакуль ён удала пазьбягаў войска. Спадзяюся, так будзе і далей», — расказала Аксана (імя зьмененае. — РС).
«Не ісьці ж ім ваяваць за чужыя інтарэсы»
Маргарыта (імя зьмененае. — РС) нядаўна, у траўні, дачакалася сына з войска. Ён служыў у дэсанце. У пэрыяд вайны іх перакінулі на мяжу з Украінай, там яны жылі ў намётавым лягеры.
«Зразумела, было трывожна, але супакойвала тое, што сыну можна было тэлефанаваць мне. Кожны вечар ён званіў. Бязь нейкіх падрабязнасьцяў, але казаў, што ўсё добра. Мы далі яму інструкцыі, што калі „пагоняць“ на Ўкраіну, бяжы ў супрацьлеглы бок ці здавайся ў палон», — расказала Маргарыта.
Яна тэлефанавала камандзіру сына, пыталася, ці могуць дзяцей адправіць на вайну з Украінай.
«Ён мяне запэўніваў, і казаў пра гонар афіцэра, што такога няма і быць ня можа», — кажа беларуска.
Маці, якія трывожацца за сваіх сыноў цяпер, яна раіць «хаваць іх хоць куды».
«У нас што — мала закінутых вёсак, хат? Трэба проста не хадзіць у ваенкамат і „прыхаваць“ дзяцей, не ісьці ж ім ваяваць за чужыя інтарэсы», — дадала Маргарыта.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
«Беларускае войска, нават калі яго адправіць на фронт, будзе кропляй у моры»,— заснавальнік Conflict Intelligence TeamВайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.