Між Украінай і Расеяй адбыўся найбольшы абмен палоннымі з пачатку поўнамаштабнага расейскага ўварваньня на ўкраінскую тэрыторыю. Расея вызваліла 215 украінцаў і 10 вайскоўцаў Інтэрнацыянальнага легіёну, а Ўкраіна — 55 расейцаў і калябарантаў, а таксама арыштаванага праз падазрэньне ў дзяржаўнай здрадзе Віктара Медзьведчука, лідэра ўжо забароненай ва Ўкраіне партыі «Апазыцыйная плятформа „За жыцьцё“» і кума расейскага прэзыдэнта Ўладзіміра Пуціна.
Свабода сабрала падрабязнасьці гэтага абмену.
Пра абмен дамаўляліся Эрдаган і насьледны прынц Саудаўскай Арабіі
Раней за ўсіх аб дасягненьні дамоўленасьці ў абмене палоннымі між Расеяй і Ўкраінай паведамілі сродкі масавай інфармацыі Турэччыны і Саудаўскай Арабіі. Першыя спасылаліся непасрэдна на прэзыдэнта Турэччыны Рэджэпа Эрдагана, а другія — на інфармаваныя крыніцы.
З уладамі Расеі і Ўкраіны пра ўмовы абмену дамаўляліся Рэджэп Эрдаган і насьледны прынц Саудаўскай Арабіі Мухамэд бін Салман. У выніку з расейскага палону вызвалілі 215 украінцаў і 10 байцоў Інтэрнацыянальнага легіёну, у тым ліку тых, каго асудзілі ў так званых «народных рэспубліках» Данбасу на сьмяротнае пакараньне або вялікія тэрміны пазбаўленьня волі.
Украінцаў вывезьлі ў Турэччыну, а іншаземцаў — у Саудаўскую Арабію.
Папярэдне вядома, што адной з умоваў стала тое, што частка ўкраінскіх абаронцаў — камандзіры палку «Азоў» — застануцца ў Турэччыне да заканчэньня вайны, а іншаземцы змогуць вярнуцца ў свае краіны.
Сярод вызваленых іншаземцаў — грамадзяне ЗША, Вялікай Брытаніі, Марока, Швэцыі і Харватыі.
Сяргей Валынскі «Валына» пасьля вызваленьня з палону
Медзьведчука абмянялі на 200 украінскіх абаронцаў
Формулу абмену ўдакладніў прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі. Паводле яго, за Віктара Медзьведчука Расея перадала 200 абаронцаў Украіны.
«Мы абмянялі аднаго фаната Расеі на 200 ваяроў. Спачатку нам прапанавалі вярнуць 50 нашых людзей у абмен на аднаго з тых, хто знаходзіўся ў сьледчым ізалятары СБУ. Мы размаўлялі, настойвалі. Лік 50 павялічыўся да 200. Яны ўжо ва Ўкраіне», — паведаміў Уладзімір Зяленскі.
Вызваленыя з палону ўкраінскія байцы
Паводле яго, Украіна перадала Расеі 55 яе вайскоўцаў за камандзіраў вайсковых падразьдзяленьняў, якія абаранялі Марыюпаль і «Азоўсталь», — Сяргея Валынскага, Сьвятаслава Паламара, Дзяніса Пракапенку, Алега Хаменку і Дзяніса Шлегу.
Сярод вызваленых украінскіх вайскоўцаў і цяжарныя жанчыны, а таксама некалькі параненых з калёніі ў Аленаўцы. За іх найбольш перажывалі ва Ўкраіне.
Расея пэўны час адмаўлялася ўключаць Медзьведчука ў сьпіс для абмену
Праваахоўныя органы Ўкраіны затрымалі Віктара Медзьведчука сёлета 12 красавіка. Медзьвядчук знаходзіўся ва Ўкраіне пад хатнім арыштам па факце дзяржаўнай здрады і садзейнічаньня тэрарыстычнай дзейнасьці, аднак пазьней яму зьмянілі меру стрыманьня.
Праз тыдзень пасьля арышту прарасейскі палітык у відэазвароце папрасіў прэзыдэнта Ўкраіны Ўладзіміра Зяленскага і Расеі Ўладзіміра Пуціна абмяняць яго на палонных украінскіх вайскоўцаў і цывільных жыхароў Марыюпалю. Аднак Крэмль ня выказаў гатоўнасьці да такога абмену.
«Медзьвядчук не зьяўляецца грамадзянінам Расеі. Ён ня мае ніякага дачыненьня да спэцыяльнай ваеннай апэрацыі. Ён зьяўляецца замежным палітычным дзеячом. Мы наагул ня ведаем, ці хоча ён сам нейкага ўдзелу Расеі ў вырашэньні гэтай пасквільнай у дачыненьні да яго сытуацыі», — заявіў прэс-сакратар Уладзіміра Пуціна Дзьмітры Пяскоў.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Чым вядомы кум Пуціна Медзьвядчук, якога арыштавалі ва Ўкраіне, і як ён зьвязаны зь БеларусьсюПершым з ініцыятывай абмену Медзьведчука на ўкраінскіх абаронцаў выступіў прэзыдэнт Украіны Ўладзімір Зяленскі, адразу ж пасьля затрыманьня і арышту прарасейскага палітыка.
Лёс беларускіх палонных застаецца невядомым
Беларусаў, якія трапілі ў палон пад Лісічанскам у ліпені, Яна Дзюрбейкі і Сяргея Дзёгцева, у сьпісе вызваленых няма. Дагэтуль невядома, дзе іх утрымліваюць і што зь імі адбываецца.
Раней Каардынацыйны штаб у пытаньнях абыходжаньня з ваеннапалоннымі паведамляў, што іхных імёнаў пакуль няма ў рэестры абаронцаў Украіны, якія трапілі ў расейскі палон.
ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:
Украіна ўключыла ў сьпіс палонных двух беларусаў. У палку Каліноўскага іх лічаць загінулыміВызваленыя з палону расейцы
Украінскі ўпаўнаважаны па правах чалавека Дзьмітрый Лубінец апублікаваў фотаздымкі перададзеных Расеі ваеннапалонных Узброеных сіл РФ. «Маладыя «дзеці» і пэнсіянэры другой арміі сьвету», – напісаў ён.
Вайна Расеі супраць Украіны
- А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
- Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
- 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
- З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
- Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
- 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
- У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
- 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
- З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
- 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
- З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
- Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.
Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.