«Беларускі спорт спыняе існаваньне». Што будзе зь беларускімі спартоўцамі пасьля пачатку вайны ва Ўкраіне

Беларуская дэлегацыя на зімовых Алімпійскіх гульных у Пэкіне. Люты 2022

Ад пачатку вайны ва Ўкраіне расейскія і беларускія спартоўцы апынуліся перад новым выклікам, зь якім раней не сутыкаліся. Многія міжнародныя фэдэрацыі адмаўляюць атлетам з гэтых краін у выступленьні на міжнародных спаборніцтвах.

Футбаліст зборнай: «Ідзе генацыд украінскага народу»

Напрыклад, зборныя Беларусі і Расеі розных узростаў адхілілі ад удзелу ў чэмпіянатах па сьвету ў хакеі. Былы кіраўнік Беларускай фэдэрацыі хакея Дзьмітры Баскаў на гэта паспрабаваў перакінуць адказнасьць... на амэрыканцаў: «Чаму падобныя санкцыі не былі ўжытыя супраць ЗША — краіны, якая рэгулярна ўвязвалася ў ваенныя канфлікты на працягу апошніх дзесяцігодзьдзяў?».

Ня змогуць выступаць у эўрапейскіх клюбных турнірах беларускія каманды гандбалістаў і баскетбалістаў. А вось футбалістаў пакуль не дыскваліфікавалі, але дазволілі праводзіць матчы толькі на нэўтральных палях і без заўзятараў.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

FIFA і FIDE забаранілі праводзіць матчы і спаборніцтвы ў Расеі

Ня ўдзельнічаюць беларускія спартоўцы і ў Паралімпіядзе, якая гэтымі днямі праходзіць у Кітаі. Сьпікер Палаты прадстаўнікоў Уладзімер Андрэйчанка назваў гэта «захадам эры алімпійскага руху».

Самі спартоўцы разышліся ў сваіх думках. Напрыклад, футбаліст зборнай Беларусі і ўкраінскага «Коласа» Мікалай Золатаў напісаў наступнае: «Ідзе генацыд украінскага народу. Калі вы лічыце, што Пуцін мае рацыю, то тады і Гітлер меў рацыю. Я веру ў людзей, веру ва Ўкраіну».

Іншы гулец зборнай Юрый Кендыш, які выступае ў Латвіі, выказаўся так пра забароны на выступы спартоўцаў: «Калі твая краіна ўдзельнічае ў вайне, то ўсе павінны несьці адказнасьць». Ён выказаў захапленьне дзеяньнямі ўкраінскага боку.

Падпісантка ж праўладнага пісьма, лёгкаатлетка Настасься Мірончык-Іванова заклікала стварыць альтэрнатыўныя спаборніцтвы «Адзінства спорту». Скакун у вышыню Максім Недасекаў стаў параўноўваць лічбы загінулых у вайне ва Ўкраіне і памерлых ад каранавірусу, але што ён хацеў сказаць гэтым допісам, не зусім зразумела.

Скакун у вышыню Максім Недасекаў параўнаў лічбы загінулых у вайне ва Ўкраіне і памерлых ад каранавірусу. На фота: з бронзавым мэдалём Алімпіяды-2021 у Токіё

Пры гэтым большасьць беларускіх спартоўцаў захоўвае маўчаньне.

Апейкін: «Увесь беларускі спорт, як і расейскі, будзе пад санкцыямі»

Выканаўчы дырэктар Беларускага фонду спартовай салідарнасьці Аляксандар Апейкін у размове са Свабодай кажа, што вялікага спорту ў Беларусі болей ня будзе, пакуль існуе гэтая ўлада.

Аляксандар Апейкін

«Беларускі спорт стаў ня тое што ізгоем, ён проста спыняе сваё існаваньне. Магчыма, будуць нейкі міжведамасныя спаборніцтвы, але міжнародных ужо ня будзе. Цяпер троху мітусьня, але ўвесь беларускі спорт, як і расейскі, будзе пад санкцыямі, — гэта пытаньне часу», — лічыць Апейкін.

На ягоную думку, дыскваліфікацыі атлетаў зьяўляюцца цалкам справядлівымі.

«Ёсьць такое паняцьце, як калектыўная адказнасьць. Калі людзі не выступаюць супраць парушэньняў міжнароднага права, злачынстваў супраць чалавецтва, то яны павінны несьці адказнасьць за гэта. У беларускім спорце рэпрэсіі пачаліся яшчэ пасьля 2020 году, але падпісанты праўладнага пісьма нічога не выказвалі супраць, іх усё задавальняла. Заслужылі тое, што заслужылі».

Тым ня менш Апейкін кажа, што Фонд спартовай салідарнасьці будзе рабіць усё магчымае, каб атлеты з альтэрнатыўнымі ад дзяржаўных поглядамі працягнулі свае выступы, менавіта ў гэтым ён бачыць галоўную задачу на сёньня.

«Спорт па-за палітыкай, але не па-за здаровым сэнсам. Расейскі гімнаст выйшаў на спаборніцтвы зь літарай Z на форме. Гэта вельмі сур’ёзны кейс, каб адхіліць спартоўцаў цалкам. Фактычна гэта акцыя ў падтрымку фашыстоўскіх дзеяньняў. Нейкія падобныя крокі могуць рабіць і беларускія атлеты. Думаю, што адхіляць і ў футболе. Гэта пытаньне некалькі месяцаў. Беларусь — краіна-агрэсар, усе гэта разумеюць», — лічыць Апейкін.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Міжнародны алімпійскі камітэт рэкамэндаваў не дапускаць да спаборніцтваў расейцаў і беларусаў

Ён называе гэтыя дыскваліфікацыі «цаной за ўласнае маўчаньне».

«Ніхто ў гэтым, апроч саміх спартоўцаў, не вінаваты. Калі б яны выказвалі пазыцыю супраць рэжыму, то можна было б зрабіць шмат выключэньняў, але яны прамаўчалі. У мяне няма больш да іх пытаньняў, мне не шкада, што ў іх спыняцца кар’еры. У кожнага быў выбар. Вы падпісаліся за ўладу, то атрымлівайце ўсе выгоды. 90% пры гэтым нават не разумелі, што падпісвалі, падпісвалі за прэмію ў 200 рублёў, ня думаючы пра будучыню і сваю рэпутацыю».

Аляксандар Апейкін кажа, што апошнімі днямі да яго зьвярнулася каля 30 падпісантаў праўладанага ліста спартоўцаў, якія пыталіся, як выехаць з краіны. Фонд спартовай салідарнасьці такой дапамогі не аказвае.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Расеі і Беларусі забаранілі ўдзельнічаць у Паралімійскіх гульнях у Пэкіне

Далідовіч: «Хто маўчаў — той маўчыць»

Славуты беларускі лыжнік, удзельнік шасьці Алімпійскіх гульняў Сяргей Далідовіч у пачатку 2022 году быў вымушаны пакінуць Беларусь. Ягоную дачку Дар’ю адхілілі ад спаборніцтваў за нацыянальную каманду. Сам Далідовіч перакананы, што гэта было зроблена з палітычных прычын, бо ён не хаваў сваю грамадзянскую пазыцыю.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

«У спорце поўны заняпад». Лыжнік Сяргей Далідовіч — аб ад’езьдзе з Беларусі

Цяпер бацька з дачкой у Польшчы, трэнуюцца ў Татрах. Дар’я рыхтуецца выступаць у біятлёне, бо для гэтага ёй не патрэбен дазвол ад Беларускай фэдэрацыі лыжных гонак. Далідовічамі ў Польшчы апякуецца славутая лыжніца Юстына Кавальчык.

Дар’я запісалася ў валянтэры, сустракае ў Варшаве ўкраінскіх уцекачоў, аказвае ім дапамогу, каб яны маглі абжыцца ў Польшчы.

Сяргей Далідовіч лічыць дыскваліфікацыю беларускіх атлетаў справядлівай.

«Калі глядзець на тую сытуацыю, якая цяпер ва Ўкраіне, і ўспомніць, што ледзь не палова нашых спартоўцаў маюць дачыненьне да сілавых структур, то я лічу гэта справядлівым. Усё часьцей чуваць, што спорт ня можа заставацца ўбаку ад палітыкі. Калі б спыталі ў мяне асабіста, то я б падтрымаў дыскваліфікацыю».

Далідовіч уражаны тым, што сярод расейскіх атлетаў фактычна ніхто ня выказаўся супраць агрэсіі ў дачыненьні Ўкраіны.

«Хто маўчаў — той маўчыць, хто не маўчаў — той гаворыць. Найперш ты не спартовец, а грамадзянін. Бо што такое спорт? Сёньня ты выступаеш, а заўтра табе надавалі высьпяткаў і выкінулі са спаборніцтваў.

Я размаўляю з расейскімі спартоўцамі, яны не разумеюць абсалютна таго, што адбываецца. Мае расейскія калегі ўсе ў пагонах — Расгвардыя, ФСБ і іншыя структуры. Ведаю выпадкі, калі ім сказалі ехаць ва Ўкраіну, то сталі пісаць рапарты аб звальненьні. Хопіць езьдзіць — сядзіце на пячы і пячыце калачы. Адназначна, цяпер беларускі спорт — ізгоі. Яны яшчэ не разумеюць, што адбылося. Дай Бог, дойдзе да іх летам», — кажа Сяргей Далідовіч.

ГЛЯДЗІЦЕ ТАКСАМА:

Беларускія і расейскія біятляністы будуць выступаць як «нэўтральныя» спартоўцы на міжнародных спаборніцтвах

Напад Расеі на Ўкраіну

  • А 5-й гадзіне раніцы 24 лютага 2022 году кіраўнік Расеі Ўладзімір Пуцін заявіў пра пачатак ваеннай апэрацыі супраць Украіны на Данбасе на просьбу груповак «ДНР» і «ЛНР». 21 лютага падчас тэлезвароту да расейцаў Пуцін назваў так званыя «ДНР» і «ЛНР» незалежнымі дзяржавамі ў межах вобласьцяў. 22 лютага Савет Фэдэрацыі ратыфікаваў гэтае рашэньне.
  • Расейскія войскі атакавалі ў тым ліку з тэрыторыі Беларусі, выкарыстоўваючы лётнішчы, базы і дарогі. Прадстаўнікі рэжыму Лукашэнкі апраўдваюць вайну, некаторыя яго праціўнікі лічаць тэрыторыю Беларусі акупаванай, многія заклікаюць да супраціву расейскім захопнікам. Насуперак заявам Пуціна пра атакі выключна на вайсковыя аб’екты, расейцы пачалі бамбіць школы, дзіцячыя садкі і жылыя кварталы ўкраінскіх гарадоў.
  • 2 красавіка 2022 году, пасьля вызваленьня гораду Буча пад Кіевам, фотакарэспандэнты апублікавалі дзясяткі фатаздымкаў, на якіх відаць сотні нябожчыкаў, ахвяраў масавых забойстваў, учыненых расейскімі войскамі. Многія пахаваныя ў стыхійных брацкіх магілах. Вялікія разбурэньні прынесла расейская акупацыя і Барадзянцы.
  • З 24 лютага 2022 году Расея захапіла толькі адзін абласны цэнтар — Херсон. Горад быў акупаваны расейскімі войскамі ў першыя дні вайны фактычна без баёў. Расейскія войскі адступілі зь яго і з правабярэжнай часткі Херсонскай вобласьці ў лістападзе 2022 году. Увосень 2022 году ўкраінскія войскі правялі маштабны контранаступ, у выніку якога расейскія сілы пакінулі большасьць сваіх пазыцый і ў Харкаўскай вобласьці.
  • Нягледзячы на першапачатковыя заявы Пуціна пра тое, што акупацыя ўкраінскіх тэрыторыяў не ўваходзіць у пляны ўварваньня, 30 верасьня 2022 году была абвешчана анэксія чатырох вобласьцяў Украіны (Данецкай, Запароскай, Луганскай і Херсонскай), у тым ліку і тэрыторыяў, якіх Расея не кантралявала.
  • 21 верасьня 2022 году Пуцін заявіў пра мабілізацыю ў Расеі. Пасьля гэтай заявы тысячы расейцаў накіраваліся на памежныя пункты і пачалі выяжджаць у Грузію, Казахстан, Армэнію, Манголію, Фінляндыю і іншыя краіны. У самой Расеі праціўнікі вайны падпалілі некалькі вайсковых камісарыятаў.
  • У 2023 годзе Лукашэнка і Пуцін заявілі пра разьмяшчэньне ў Беларусі расейскай ядзернай зброі. 13 чэрвеня Лукашэнка сказаў, што частка ядзернай зброі ўжо дастаўлена з РФ у Беларусь. 16 чэрвеня Пуцін таксама заявіў, што першыя ядзерныя зарады ўжо дастаўленыя на тэрыторыю Беларусі, а астатнюю частку перамесьцяць «да канца лета або да канца году».
  • 17 лістапада 2024 году тагачасны прэзыдэнт ЗША Джо Байдэн зьняў абмежаваньні на нанясеньне ўдараў амэрыканскай дальнабойнай зброяй па тэрыторыі Расеі.
  • З прыходам да ўлады ў ЗША прэзыдэнта Дональда Трампа рэзка актывізавалася тэма магчымых мірных перамоваў. Улетку 2025 году Дональд Трамп правёў шэраг сустрэчаў, у тым ліку з Уладзімірам Зяленскім і Ўладзімірам Пуціным. Аднак дамовіцца пра мірнае пагадненьне ці прынамсі пра асабістую сустрэчу прэзыдэнтаў Украіны і Расеі не атрымалася. Агулам мірныя перамовы дагэтуль не далі істотных вынікаў.
  • 1 чэрвеня 2025 году на Дзень расейскай авіяцыі Ўкраіна правяла маштабную апэрацыю «Павуціньне». Служба бясьпекі Ўкраіны зладзіла ўдары па авіябазах па ўсёй тэрыторыі Расеі, зьнішчыўшы дзясяткі расейскіх вайсковых самалётаў. Дакладна невядома, адкуль кіраваліся гэтыя дроны і ці выкарыстоўвалі яны штучны інтэлект для нацэльваньня на расейскія самалёты. Паводле ўкраінскага боку, дахі грузавікоў, дзе хаваліся дроны, адчынялі дыстанцыйна, каб дазволіць квадракоптэрам узьлятаць.
  • З пачатку 2024 году па цяперашні час украінскія дроны пашкодзілі мноства расейскіх нафаперапрацоўчых заводаў, што прывяло да істотнага скарачэньня вытворчасьці нафтапрадуктаў у Расеі.
  • Лінія фронту ва Украіне на працягу 2025 і на пачатку 2026 году заставалася адносна стабільнай. Пры гэтым расейскія войскі павольна прасоўваліся на асобных участках. З кастрычніка 2025 па сакавік 2026 году Расея захапіла каля 1833 км². На пачатку 2026 году ўкраінскія сілы правялі шэраг удалых контратак. У канцы красавіка 2026 году ўпершыню за доўгі час Ўкраіна адваявала больш тэрыторыі, чым страціла.

Незалежная праверка інфармацыі пра ваенныя дзеяньні, якую даюць афіцыйныя асобы розных бакоў, не заўсёды магчымая.