Лінкі ўнівэрсальнага доступу

Зьніжэньне плянкі


Валер Карбалевіч

Беларусь прынялі ў Балёнскі працэс. У 2012 годзе беларускую заяўку адхілілі. Бо палічылі, што сыстэма адукацыі Беларусі не адпавядае эўрапейскім стандартам — найперш, тут няма акадэмічных свабодаў.

Мінулі тры гады. Што зьмянілася? Дырэктар дэпартамэнту па адукацыі Рады Эўропы Шур Берган падчас візыту ў Мінск сёлета ў красавіку адзначыў, што «палітычная сытуацыя ў краіне больш спрыяльная, чым у 2012 годзе, калі Беларусі адмовілі ва ўступленьні ў Балёнскі працэс».

Ня буду ацэньваць палітычную сытуацыю ў краіне ўвогуле, а нагадаю толькі, што за гэты час адбылася палітычная зачыстка ў Гарадзенскім унівэрсытэце.

Беларускім уладам нічога не каштавала ўнесьці зьмены ў закон аб адукацыі, зафіксаваць там палажэньні аб акадэмічных свабодах, не мяняючы функцыянаваньня адукацыйнай сыстэмы па сутнасьці. Імітаваць дэмакратычны працэс тут навучыліся. Паміж дэклярацыямі і рэальнасьцю стварылася цэлая прорва. Фармальна ж у Беларусі ёсьць і свабодныя выбары, і парлямэнт, і мясцовае самакіраваньне, і незалежны суд, і шмат чаго іншага. Можна было і тут згуляць на веры эўрапейскіх чыноўнікаў у сілу права, у тое, што калі нейкая працэдура зафіксаваная юрыдычна, то яна існуе ў рэальнасьці.

Вось, напрыклад, існуе палажэньне Міністэрства адукацыі, якое прадпісвае, што ў радах унівэрсытэтаў 25% месцаў павінны займаць студэнты. Аднак у альтэрнатыўным дакладзе, які прэзэнтаваў 16 студзеня 2015 году Грамадзкі Балёнскі камітэт, адзначалася, што, паводле іхняга маніторынгу, гэтае правіла не выконваецца.

Што б зьмянілася, калі б чвэрць месцаў ва ўнівэрсытэцкіх радах займалі студэнты? Ці нават калі б рэктараў абіралі? Ды нічога. Як у Беларусі ўмеюць праводзіць выбары, мы ўсе добра ведаем.

Беларускія ўлады не захацелі нават імітаваць працэс прыстасаваньня да эўрапейскіх адукацыйных стандартаў. А навошта?

Але беларускія ўлады не захацелі нават імітаваць працэс прыстасаваньня да эўрапейскіх адукацыйных стандартаў. А навошта? Яны даўно зразумелі, што эўрапейцаў можна ўзяць зморам. Маўляў, куды яны дзенуцца, прымуць і так. Дык жа і не памыліліся.

Зьмянілася не сытуацыя ў сыстэме адукацыі Беларусі, а геапалітычны ляндшафт. Геапалітыка дыктуе свае правілы. Таму і зьніжаецца плянка патрабаваньняў да Беларусі па ўсіх кірунках. Можна сказаць, што далучэньне краіны да Балёнскага працэсу — гэта першы рэальны бонус, які атрымаў афіцыйны Менск ад размарожваньня беларуска-эўрапейскіх адносін, зьмяненьня стаўленьня ЭЗ да існага рэжыму. Бо ўсё астатняе пакуль — гэта кантакты дзеля кантактаў.

І сярод заходніх палітыкаў, і ў асяродзьдзі беларускай дэмакратычнай супольнасьці ёсьць шмат людзей, якія прытрымліваюцца канцэпту, што трэба ўсяляк садзейнічаць разьвіцьцю адносін паміж Беларусьсю і ЭЗ, усяляк уцягваць краіну ў эўрапейскія працэсы, і гэта праз пэўны час прывядзе да яе эўрапеізацыі з усімі наступствамі, якія адсюль вынікаюць. З такога гледзішча далучэньне Беларусі да Балёнскага працэсу варта вітаць.

Асабіста я не чакаю нейкіх значных наступстваў для Беларусі ад гэтага рашэньня. Ня думаю, што пад яго ўплывам пачнецца рэформа беларускай сыстэмы адукацыі. Бо яна — частка сацыяльнай мадэлі, за якую рэжым будзе трымацца да апошняга.

Галоўная функцыя адукацыйнай сыстэмы ў Беларусі — забясьпечваць ня ўзровень ведаў, ня якасьць падрыхтаваных спэцыялістаў, а палітычную ляяльнасьць моладзі існаму рэжыму

Інтэнсыфікуецца акадэмічны абмен? Ня думаю, што эўрапейскія прафэсары масава прыедуць працаваць у беларускія ўнівэрсытэты. Бо існаваньне па-за Балёнскім працэсам ніяк не перашкаджала запрашаць іх і дасюль. Але ж не запрашалі. Кіраўніцтва Міністэрства адукацыі, рэктараты баяцца заходняга ўплыву на сыстэму адукацыі. Бо галоўная функцыя адукацыйнай сыстэмы ў Беларусі — забясьпечваць ня ўзровень ведаў, ня якасьць падрыхтаваных спэцыялістаў, а палітычную ляяльнасьць моладзі існаму рэжыму. Да таго ж які больш-менш аўтарытэтны эўрапейскі прафэсар прыедзе сюды працаваць за той заробак, які маюць беларускія выкладчыкі? Таксама незразумела, чаго сюды могуць прыехаць студэнты з краін ЭЗ?

Адзіным вынікам можа стаць пашырэньне праграмаў, паводле якіх беларускія студэнты змогуць навучацца ў эўрапейскіх унівэрсытэтах. Але я ня ўпэўнены, што гэта будуць актыўна падтрымліваць Міністэрства адукацыі і рэктараты. Бо дасюль яны гэтаму ўсяляк перашкаджалі. І цяпер выезд студэнтаў за мяжу строга кантралюецца. Да таго ж беларускія маладзёны, якія скончаць унівэрсытэт у якой-небудзь эўрапейскай краіне, хутчэй за ўсё, у Беларусь ужо ня вернуцца.

Таму адзіны вынік далучэньня Беларусі да Балёнскага працэсу — гэта палітычны піяр для ўладаў. Маўляў, хто там кажа пра міжнародную ізаляцыю краіны?

Глядзець камэнтары (1)

Гэтая дыскусія закрытая.
Ігар Лосік Кацярына Андрэева Дар'я Чульцова Марына Золатава Ягор Марціновіч
XS
SM
MD
LG