Лінкі ўнівэрсальнага доступу

12 фактаў пра Зьмітра Бартосіка, ляўрэата прэміі імя Гедройця


Зьміцер Бартосік на Ашмяншчыне падчас аднаго з Падарожжаў Свабоды

У Менску 31 кастрычніка абвясьцілі пераможцу літаратурнай прэміі імя Ежы Гедройця. Лярэатам прэміі стаў журналіст Свабоды Зьміцер Бартосік, аўтар кнігі «Быў у пана верабейка гаварушчы». Кніга была выдадзеная ў сэрыі «Бібліятэка Свабоды».

1. Нарадзіўся ў Расеі, у горадзе Рыбінску

Маці карэнная расейка — родам зь вёскі Канстанцінава, што пад Ніжнім Ноўгарадам. У бацькі — польскія карані, хоць род паходзіў з Адэсы. Бацька працаваў рэжысэрам, маці — акторкай.

Горад Рыбінск
Горад Рыбінск

2. Першай няроднай мовай, якую пачаў вывучаць, была казаская

У раньнім дзяцінстве зьмяніў шмат гарадоў. Бацькі — тэатральны рэжысэр і акторка — часта мянялі тэатры: Рыбінск, Вялікія Лукі, Усьць-Каменагорск, Златавуст, Варонеж, Ніжні Ноўгарад. Цікавасьць да няродных моваў праявілася менавіта ў Казахстане — угаварыў міліцыянта, які ахоўваў Алма-Ацінскі гатэль (дзе бацькі былі на гастролях), вучыць яго казаскай мове. «Над гэтым потым пацяшаліся Дубавец з Харэўскім: мог бы стаць акынам», — кажа Бартосік.

Падчас уручэньня прэміі Гедройця
Падчас уручэньня прэміі Гедройця

3. У гомельскай школе быў вызвалены ад беларускай мовы

У 1978 годзе сям’я пераехала ў Гомель. У школе Зьмітра вызвалілі ад вывучэньня беларускай мовы і літаратуры. Другім чалавекам у клясе, якога таксама вызвалілі ад белмовы, быў Канстанцін Залатых, што працуе на Эўрарадыё. «Цяпер на ўсіх сустрэчах аднаклясьнікаў толькі двое — мы з Косьцем — размаўляем па-беларуску», — кажа Зьміцер.

4. Здымаўся ў кіно разам са Стэфаніяй Станютай

У 13-гадовым узросьце, летам 1982 году Зьміцер зьняўся ў фільме «Чужая бацькаўшчына» па рамане Вячаслава Адамчыка. Гомельскі тэатар гастраляваў у Горадні, і закулісныя дзеці ўдзельнічалі ў масавых сцэнах. Рэжысэр Валер Рыбараў абраў Зьмітра на ролю Міці Корсака ў дзяцінстве. У гэтым фільме здымаліся Стэфанія Станюта, Уладзімер Гасьцюхін.

5. Вырас на песьнях Высоцкага і Акуджавы

У 13 гадоў навучыўся граць на гітары. Спачатку пераймаў Высоцкага і Акуджаву. Пазьней папрасіў Рыгора Барадуліна перакласьці расейскіх паэтаў на беларускую мову — Сяргея Ясеніна, Уладзімера Высоцкага, Булата Акуджаву, Аляксандра Вярцінскага, Усевалада Іванава, Анатоля Жыгуліна, Юрыя Левітанскага.

6. З тэатральнай вучэльні выключылі «за бяздарнасьць»

Паступіў у Ніжагародзкую тэатральную вучэльню, але быў выключаны за прафэсійную непрыдатнасьць, як сам Зьміцер кажа, «за бяздарнасьць». Ён цалкам згодны з гэтым вэрдыктам, бо «быць кепскім акторам яшчэ горш, чым кепскім журналістам».

7. Доўга шукаў свой шлях — рабіў грузчыкам, шліфоўшчыкам

Рабіў шліфоўшчыкам на Гомельскім заводзе станочных вузлоў. Прызнаецца, што вельмі падабалася, знаходзіў там моманты творчасьці. Потым рабіў грузчыкам у краме, рабочым сцэны ў Гомельскім тэатры, займаўся дробным будаўнічым бізнэсам у Вільні. Спрабаваў паступіць у інстытут інжынэраў воднага транспарту, хадзіў на розныя курсы — доўга шукаў свой шлях.

Зьміцер Бартосік, 2008 год
Зьміцер Бартосік, 2008 год

8. Служыў у войску ў будаўнічым батальёне ў Волагдзе

«У войску было шмат цікавага, шмат непрыемнага. Але пасьля таго, што я чытаю пра беларускае войска, пра норавы ў Печах, я зразумеў, што мой валагодзкі будбат з усімі ягонымі жахамі — гэта амаль брытанская каралеўская гвардыя, Оксфард ці Кембрыдж. У параўнаньні з тым, што я чытаю пра сучасную беларускую армію».

9. Зачараваўся беларушчынай дзякуючы «Крыніцы», «Нёману» і «Нашай Ніве»

У 1991 годзе пачаў чытаць беларускія выданьні — часопіс «Крыніца», які тады ачольваў Уладзімер Някляеў, «Нёман». Натрапіў на газэту «Наша Ніва» — і зачараваўся беларушчынай. Прыехаў у Вільню, у рэдакцыю «Нашай Нівы», і з таго часу цалкам перайшоў на беларускую мову. Пазнаёміўся зь Сяргеем Дубаўцом, Сяргеем Харэўскім, Сяргеем Шупам. Пісаць не зьбіраўся, але Дубавец прымусіў. Першай публікацыяй у газэце былі «Падарожныя нататкі зь Ніжняга Ноўгарада». У 2002 годзе выдаў кнігу апавяданьняў з уласнага жыцьця «Чорны пісталет» — зноў жа пад прымусам Дубаўца.

10. Па маладосьці ледзьве ня трапіў у расейскую турму

У траўні 1993 году ў Волагдзе страляў з «чорнага пісталета» ў міліцыянтаў. Яго затрымалі, зьмясьцілі ў пастарунак. «Мяне абаранілі маці і беларуская дзяржава. Я зьбег з Расеі, калі мяне выпусьцілі пад падпіску аб нявыезьдзе. Але на Новы год вырашыў зьезьдзіць да маці ў Ніжні Ноўгарад. Мяне там арыштавалі. Зноў зьбег у Беларусь. Уратаваў мяне беларускі пракурор, які сказаў, што мяне ня выдадуць, але каб я больш ня сунуўся ў Расею. Ну як пасьля гэтага можна было ня стаць патрыётам Беларусі?» — кажа Бартосік.

Зьміцер Бартосік выступае на прэзэнтацыі кнігі Сяргея Абламейкі (у кадры зьлева) «EGOізмы», 2005 год
Зьміцер Бартосік выступае на прэзэнтацыі кнігі Сяргея Абламейкі (у кадры зьлева) «EGOізмы», 2005 год

11. На Радыё Свабода — 20 гадоў

У 1997 годзе стаў адным з аўтараў праграмы «Вострая брама» на Радыё Свабода, якую заснаваў Сяргей Дубавец. У 2001 годзе працаваў у праграме «Палітычная геаграфія», а з 2006 году — у «Падарожжах Свабоды». За 20 гадоў аб’ехаў больш за 500 паселішчаў Беларусі, пераадолеў больш за 50 тысяч кілямэтраў. У асноўным — на «Волгах». Спачатку меў «ГАЗ-21» — «Волгу» 1961 году выпуску, потым 24-ю «Волгу». «Грошай на новую машыну не было, таму давялося прыкідвацца аматарам антыкварыяту або ніжагародзкім патрыётам («Волгі» выпускаў Горкаўскі аўтазавод).

12. Жонку Тацяну знайшоў па інтэрнэце. Гадуюць чацьвярых дзетак

Лічыць, што з жонкай яму страшэнна пашанцавала. Ажаніўся ў 2002 годзе. Мае чацьвярых дзетак — дачок Яню і Юсьцю, сыноў Даната і Геру. Доўгі час ужо з чатырма дзецьмі і катом сям’я Бартосікаў жыла ў аднапакаёўцы (да 2012 году). Сам Зьміцер называў сваю кватэрку «купэ». Цяпер Бартосікі жывуць у мікрараёне Міхалова ў чатырохпакаёўцы, якую атрымалі як шматдзетная сям’я.

Зьміцер Бартосік. Быў у пана верабейка гаварушчы (PDF)

Ваша меркаваньне

Паказаць камэнтары

XS
SM
MD
LG